Şahana Muşfik geçmişi we geljegi birleşdirýän häzirki zaman hazynasyny ýazýar

Kitaphanalar adamlaryň sessiz dostlary, kitaplary bilen duşuşýan ajaýyp ýerlerinden biridir, bu ýerde wagtyň haýallaýan we bütin dünýä bir salym dymýar Gynansagam, häzirki wagtda çalt täzelenen tehnologiýa kitaphanalaryň roluny peseltdi we ekrana garaşly jemgyýet kitap sahypalaryndan we kitaphana tekjelerinden daşlaşdy. "525-nji gazetiň" bu taslamasy okyjylara, esasanam ýaş talyplara kitaphana diýilýän dogduk mekanyna gaýdyp gelmek üçin möhüm ýatlatma bolup hyzmat etmegi maksat edinýär Häzirki wagtda kitaphanalar bilim edaralarynda gymmatly durmuşyny ýaşaýarlar. Elbetde, olaryň ýaşaýjylary esasan talyplar, mugallymlar we gözlegçilerdir. Taslamamyz üçin indiki salgymyz, Azerbaýjan Diller Uniwersitetiniň (ASU) Ylmy Kitaphana we Maglumat Hyzmat Merkezidir. Bu ýerdäki söhbetdeşimiz Merkeziň müdiri Jamila Aliýewa boldy. Jamila hanym ilki bilen kitaphananyň taryhy barada gürrüň berdi 7000 kitap bilen başlanan taryh Jamila hanymy diňläniňde, ASU kitaphanasynyň diňe bir kitap gaznasy bolman, eýsem uniwersitetiň taryhynyň ýadyna düşýändigini duýýarsyň. Onuň ýoly ýurduň ýokary bilim ulgamyndaky üýtgeşmeler bilen bir hatarda ösdi "Kitaphana ilkinji gezek 1948-nji ýylda Azerbaýjan pedagogika institutynyň kitaphanasyndan takmynan 7000 kitap ýygyndysy we 4 işgäri bilen işe başlady. Ilkinji ýyllarda kitap ýygyndysy kitaphananyň kollektorynyň üsti bilen hem dürli sowgatlaryň hasabyna baýlaşdyryldy. 1950-nji ýyllarda kitaphana okuwçylaryň esasy bilim zerurlyklaryny kanagatlandyrmaga synanyşdy. Pedagogiki daşary ýurt dilleri instituty M.F Ahundowyň adyny göterýän rus dili we edebiýaty instituty bilen birleşdirilenden soň, iki orta mekdebiň kitaphanalary birleşdirildi we Reşid Behbudow köçesiniň 134-nji jaýynda täze kitaphana döredildi 1973-nji ýylda, Haýdar Alyýewiň başlangyjy bilen institutlar täzeden aýrylanda kitap gaznasy hünärlere görä bölünipdi. Daşary ýurt dillerindäki kitaplar, şeýle hem azerbaýjan we rus dillerindäki okuw kitaplary Azerbaýjan daşary ýurt dilleri institutynyň kitaphanasynda saklandy. Bu döwürde kitaphana esasan daşary ýurt dillerini okatmaga hyzmat edýän möhüm ylmy we medeni merkez hökmünde işledi 2000-nji ýylda, Azerbaýjan Döwlet Dil Instituty esasynda Azerbaýjan Diller Uniwersiteti döredilenden soň, kitaphananyň işi hasam giňeldi. Tabriz köçesinde ýerleşýän uniwersitetiň täze binasynda kitaphana üçin uly ýer bölünip berildi we 2007-nji ýyldan bäri gaznanyň köp bölegi täze, häzirki zaman okalýan otaglara geçirildi. Bu ýerde elektron hyzmatlary, bibliografiýa we maglumat bölümleri döredildi, häzirki zaman tehniki enjamlar bilen üpjün etmek güýçlendirildi Jenap Prezident Ylham Alyýewiň 2004-nji ýylyň 12-nji ýanwaryndaky "Azerbaýjan dilinde latyn ýazuwy bilen köpçülikleýin neşirleriň ýerine ýetirilmegi barada" karary bilen neşir edilen kitaplar bilen mugt tamamlandy. Şu wagta çenli kitaphanamyzda azerbaýjanly we dünýä ýazyjylarynyň 7000-den gowrak eseri, halk döredijiliginiň mysallary sowgat hökmünde alyndy Ylmy ýatda saklaýjy Söhbetdeşlik wagtynda EKIKHM-iň diňe kitaplaryň saklanýan ýeri däldigi belli boldy. Uniwersitetiň ylmy mirasyny geljek nesillere goramak, ulgamlaşdyrmak we geçirmek üçin bu ýerde çynlakaý işler alnyp barylýar. Şeýlelik bilen, kitaphana okyjylara hemmetaraplaýyn hyzmat etmek maksady bilen ylmy işler bilen meşgullanýar: "2005-nji ýyldan başlap, respublikan ýokary okuw mekdepleriniň arasynda ilkinji gezek uniwersitetimizde işleýän işgärler tarapyndan daşary ýurtda we biziň ýurdumyzda neşir edilen eserleriň" Bibliografiýasy "her ýyl kitap görnüşinde neşir edilýär. Mundan başga-da, Azerbaýjan diller uniwersitetinde 1948-nji ýyldan 2010-njy ýyla çenli işlän ähli işgärleriň neşir edilen eserleri barada azerbaýjan we rus dillerinde 2 tomdan ybarat bibliografik indeks neşir edildi. " Häzirki zaman kitaphanasynyň täze wezipesi Häzirki wagtda uniwersitet kitaphanalary diňe bir çap edilen kitaplaryň ýygnalýan ýerleri däl. Sanly dünýäde olar elektron çeşmelerine elýeterliligi üpjün edýän iri maglumat merkezlerine öwrülýärler "Kitaphana köp ýyllaryň dowamynda döredildi we Azerbaýjanda köp dilli, okuw kitaplary we beýleki materiallar taýdan iň uly uniwersitet kitaphanasyna öwrüldi. 2021-nji ýyldan bäri kitaphana bölümi Ylmy kitaphana we maglumat hyzmat merkezi ady bilen işleýär. EKIXM-iň esasy we iň möhüm maksatlaryndan biri, okuw prosesine maglumat goldawyny bermekdir ASU EKIKHM okuwçylary köp Okuw materiallaryndan başga-da, size zerur maglumatlary almaga kömek etmek üçin hünärmenleriň maslahatyny berýär. " Strategiýa, maksat we geljekdäki maksatlar Söhbetdeşlik wagtynda hanym Jamila Merkeziň işiniň diňe bir şu gün däl, eýsem geljegi hem göz öňünde tutup döredilendigini aýtdy: "Biziň maksadymyz, kitaplaryň, döwürleýin neşirleriň we kitaphananyň gaznasyny emele getirýän beýleki resminamalara bolan islegini kanagatlandyrmak, uniwersitetiň maglumat zerurlyklaryny kanagatlandyrmak we ýygnalan maglumat alyş-çalşygynda döredilen maglumat alyş-çalşygynyň döredilmegine ýolbaşçylyk etmek üçin okyjylaryň maglumat almak hukugyny üpjün etmek Merkeziň strategiýasy, maksatlarymyza ýetmek üçin uniwersitetiň içinde we daşynda hyzmatdaşlygy döretmek, kitaphananyň içinde innowasiýa medeniýetini durmuşa geçirmek we hyzmat maksatlarymyzy we hünär derejesini ýokarlandyrmak borjumyzy ýokarlandyrmakdyr. Kitaphananyň bilim we gözleg üçin amatly ýygnak ýeri, şeýle hem sosial-intellektual gatnaşyklar üçin mümkinçiliklerini giňeldýär "Gibrid kitaphana" modeline tarap Hasabatyň dowamynda kitaphananyň häzirki işine ünsümizi çeken esasy nokatlaryň biri adaty we elektron çeşmeleriniň paralel ösüşi boldy. EKIXM häzirki döwrüň "gibrid kitaphanasy" modelini durmuşa geçirmäge synanyşýan esasy uniwersitet kitaphanalarynyň biridir Jamila Aliýewa, EKIXM-iň her bir ugur boýunça adaty we elektroniki çeşmeleri birleşdirip, "gibrid kitaphana" hyzmatyny hödürlemegini dowam etdirjekdigini aýtdy. Elektron çeşmeleriň ösmegi adaty kitaphananyň çeşmelerinden ýa-da neşirlerinden peýdalanmagyň degişli azalmagy bilen utgaşmaz. Merkez içerki prosesleri tertipleşdirmek arkaly sanly çeşmelere elýeterliligi çaltlaşdyrýar we Azerbaýjan kitaphanasynyň maglumat konsorsiumy bilen hyzmatdaşlykda akademiki çeşmelere elýeterliligi wagtal-wagtal gowulandyrýar EKIKHM-iň gurluşy we hyzmat meýdançalary Kitaphananyň giň gerimi, gurluşynda-da öz beýanyny tapdy. Dürli bölümler okyjylara adaty we elektron çeşmelerini amatly ulanmaga mümkinçilik berýär Kitaphana bölümi okyjylaryň dürli isleglerini çalt we doly kanagatlandyrmaga synanyşýar, çap edilen eserlerden netijeli peýdalanmaga kömek edýär we gaznany goraýar. Şol bir wagtyň özünde, kitaphanada okyjylaryň hasaba alynmagyny gurnaýar we okyjy toparlary üçin hyzmatlary hödürleýär. Maliýe ýygnamaga gatnaşýar we okyjylaryň bu edebiýata bolan isleglerini ýerine ýetirýär: fundhli gaznany hasaba almak, okyjylaryň maglumatlar binýadyny döretmek, elektron kitap paýlamak ýaly möhüm prosesler ädimme-ädim ösdürilýär Kitaphananyň içinde döredilen häzirki zaman okalýan otaglar we elektron hyzmatlary okuwçylary amatly ulanmak üçin niýetlenendir. Adaty okamak gurşawy we sanly mümkinçilikler bu ýere jemlenendir Okuw otaglary bölüminde ensiklopediýalar, sözlükler, maglumat kitaplary, okuw kitaplary we ş.m. açyk tekjäniň usuly bilen edebiýatyň görnüşleri ýerleşdirilýär. Şol bir wagtyň özünde, täze alnan edebiýat, şeýle hem möhüm we taryhy günlerde kitap we döwürleýin metbugat sergileri gurnalýar. Islendik wagt okyja maglumat çeşmelerini ulanmakda kömek etmek, kitaphana tehnologiýalary we ýygyndylary barada görkezme bermek Maglumat hyzmaty we sanlaşdyryş bölümi, okyjylara has netijeli hyzmat etmek üçin uniwersitet, respublikan we halkara maglumat torlaryna maglumat çeşmelerine girmegi üpjün edýär. Elektron hyzmatyny ösdürmegiň zerurlygyny häzirki zaman kitaphanasynda bolup geçýän üýtgeşmeler bilen baglanyşdyryp, hyzmat zerur mowzuklara ýörite salgylanmalar bilen amala aşyrylýar. Kitaphananyň web sahypasyny gyssagly täzelemek, Awtomatlaşdyrylan kitaphanalar ulgamyndaky goşmaçalara we üýtgeşmelere gözegçilik etmek, Sanly kitaphanany döretmek, neşirleri elektron görnüşe öwürmek işini guramak, Okyjynyň haýyşy boýunça internetde peýdaly maglumatlary we sahypalary gözlemek, sahypanyň "habarlar" blogunda Kitaphanada geçirilen köpçülikleýin wakalary görkezmek, Bibliografiýa sahypada maglumat çeşmelerini döretmek we ýerleşdirmek işlerini ýerine ýetirýär Tamamlamak we ulgamlaşdyrmak bölümi Elektron gutarmak, elektron kataloglaşdyrmak, doly tekstli elektron maglumat bazalary döretmek we kitaphananyň gaznalaryny häzirki zaman maglumat göterijilerine ýuwaş-ýuwaşdan geçirmek arkaly bölümdäki işi awtomatlaşdyrmak, Elektron alyş-çalyş ulgamlaryny (internet we ş.m.) ulanmak we şol ulgamlardaky milli gaznalary görkezmek tapgyrlary 2021-nji ýyldan başlap Awtomatlaşdyrylan kitaphananyň ulgamy esasynda amala aşyrylýar Gözleg we gözleg kömegi, kitaphanada görkezme, gözleg geňeşi, materiallary ýygnamak we ýygnamak, statistiki bibliografiýa diýlip atlandyrylýan bibliometrik gözlegler bilen ylmyň ösüşini derňemek, gözleglere baha bermek we kitaphananyň kolleksiýalaryny dolandyrmak üçin ulanylyşy Analitik maglumat hyzmat bölüminiň iş ýörelgesine girýär. Bölüm gözlegçilere usulyýet kömegi berip, ylmy gözlegleri guramak bilen meşgullanýar Jamila hanymyň pikiriçe, bu gurluş kitaphana häzirki zaman maglumat tehnologiýalaryna esaslanýan adaty kitaphana funksiýalaryny we hyzmatlaryny ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýär Häzirki wagtda maglumatlaryň köplüginde adamyň dogry çeşmä, ygtybarly bilime we asuda pikirleniş ýerine zerurlygy has duýulýar. ASU ylmy kitaphanasy we maglumat hyzmat merkezi adaty kitaphananyň ruhuny gorap saklamak we häzirki zaman tehnologiýalarynyň mümkinçiliklerinden peýdalanmak arkaly bu tabşyrygy dowam etdirýär