Kiprdäki eýeçilik we assimetrik gapma-garşylyk: oryeňişmi ýa-da durnukly parahatçylyk? - Gawadis gazet | Kipr habarlary

Kipr meselesi indi adaty diplomatik kynçylyk däl. Bu gün öňümizdäki stol; Strategiki enjam hökmünde goranyş doktrinalary, geosyýasy hasaplamalar we halkara hukuk kadalary ulanylýan giň gerimli "kanunylyk ugrundaky göreş". Gresiýanyň lideri Nikos Hristodulidisiň türk lideri Tufan Erhürmanyň paýhasly we esaslandyryjy şertnamalara esaslanýan tankytlary diňe bir stil meselesi däl; Annan meýilnamasyndan bäri "status eýeçiligini" yzygiderli gözlemegiň netijesidir. Bu gödek äheňiň kökleri, türk tarapyny syýasy temadan aýyrmak we prosesi kyn ýagdaýa öwürmek strategiýasyna esaslanýar Annan meýilnamasyndan soň paradigma çalşygy: 2004-nji ýylda geçirilen Annan meýilnamasy referendumy Kipr meselesinde sosiologiki we syýasy taýdan möhüm nokat boldy. Kipr grek tarapynyň bu seneden soň syýasy äheňinde bolup geçen üýtgeşiklik, "umumy geljegi" gözlemekden "birtaraplaýyn talap" tapgyryna geçmegi aňladýar. Referendumewropa Bileleşiginiň agzalygy bilen sylaglanan Kipr Gresiýanyň administrasiýasy, bu girdejini çözgüt hökmünde däl-de, Kipr türkleri bilen Türkiýäni diplomatik gabaw astyna almak üçin ulanyp başlady Häzirki wagtda Hristodulidisiň bir tarapdan "jemgyýetçilik lideri", beýleki tarapdan "Kipr Respublikasynyň prezidenti" hökmünde gepleşik stolunda oturmagyny talap etmegi, çözgüt islegi däl-de, status eýeçiligi ugrundaky göreş. Hristodulidis, 1960-njy ýyldaky hyzmatdaş döwletiň özeni bolan "iki jemgyýetiň umumy razyçylygy" ýörelgesini EUB-ne agza bolmak üçin hödürlenýän institusional rahatlyk bilen çalyşmaga synanyşýar. Bu ýagdaý kanunylygy gepleşik köprüsi däl-de, ýarag hökmünde görkezýär. Prezident Tufan Erhürmanyň belleýşi ýaly; Kipr türkleriniň erkiniň aýrylýan her bir halkara şertnamasy we harby hyzmatdaşlygy aslynda parahatçylygyň çägine gönükdirilen diplomatik dyrnakdyr. Sebäbi syýasy razyçylygyň aýrylýan ýerinde hakyky hyzmatdaşlyk bolup bilmez; diňe gegemon isleg bar Oýunçy assimetriýasy we “gysmak” diplomatiýasy Mejbury diplomatiýa; Strategiki güýç elementlerini ulanyp, söhbetdeşine öz isleginden has ýokary syýasy netijäni bermek üçin aktýory göz öňünde tutýan diplomatiýa doktrinasy. Kiprde görýän suratymyz, edebiýatda atlandyrylyşy ýaly doly asimmetrik gapma-garşylygyň mysalydyr. Bir tarapdan, EUB we BMG tarapyndan ykrar edilen "institusional ýaragyň" arkasynda gizlenýän administrasiýa; Beýleki tarapdan, Kipr türk halky bar, olaryň dem alyş giňişligi izolýasiýa arkaly çäklendirilmäge synanyşýar Kipr Gresiýasynyň ýolbaşçylarynyň strategiýasy, taraplaryň orta nokatda duşuşýan ylalaşygy däl; Ol garşydaşyny syýasy we ykdysady taýdan üzňeleşdirýän we ony “boýun egmek protokolyna” mejbur edýän nol jemli oýna esaslanýar. Şeýle-de bolsa, parahatçylyk köpçülikleýin jebislikdir we bu döwleti hiç haçan partiýalaryň biri "ýeňiş" gurup bilmez. Bir tarapyň ýeňşi beýleki tarapyň boýun bolmagyny aňladýan bolsa; Şol kagyz çözgüdiniň ömri ilkinji krizis pursatyna çenli. Uzak parahatçylyk diňe iki tarapyň hem "ýeňiji" duýýan kanunylyk deňagramlylygynda gurlup bilner SecurityB-ne howpsuzlyk düşünjesini üýtgetmek we Kiprde täze düşüniş Gresiýanyň ýolbaşçylygynyň bu agalyk ediji strategiýasy, soňky on ýylda Europeanewropa Bileleşiginiň (EUB) başdan geçiren paradigma çalşygy bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. TheB ilkibaşda "ýumşak güýç" ünsi jemlän bolsa; Esasanam Ukraina söweşinden we Gündogar Ortaýer deňzinde energiýa bäsleşiginden soň howpsuzlyk düşünjesini has berk we geosyýasy esaslara geçirdi. Bu täze düşüniş, theB-ne agza döwletleriň maksimalistik talaplary bilen "serhet howpsuzlygy" düşünjesini kesgitlemäge sebäp boldy. EUB-niň bu geosyýasy oýanmasyny ulanmak bilen, Gresiýa tarapy özüniň dar milli bähbitlerini "Europeewropanyň howpsuzlyk serhedi" hökmünde satmagy başardy. Bu ýagdaý EUB kanunlaryny çäklendirme guraly hökmünde ulanýan we özara razyçylyga esaslanýan çözgüt däl-de, “Europeanewropa status-kvo” -nyň mejbury goldanylmagyny goldaýan “mejbury diplomatiýa” hyzmat edýär Global aktýorlaryň geosyýasy küşt: Bölümiň strategiki wezipesi Kipr boýunça bölünişigiň hemişelik bolmak meýli diňe bir ýerli aktýorlaryň içginligi bilen çäklenmän, eýsem ABŞ we Russiýa ýaly global güýçleriň adada goýýan strategiki manylary bilenem iýmitlenýär. ABŞ üçin Kipr, Gündogar Ortaýer deňzinde ruslaryň täsirini çäklendirmek we Ysraýyl-Gresiýa liniýasyny güýçlendirmek üçin "çümüp bolmaýan howa gämisi" hökmünde işleýär; Russiýa üçin bu bölünişik, Günbatar lageriniň (NATO we EUB) içindäki hemişelik çatryk nokadyny we Ortaýer deňzinde agdyklyk edýän howpsuzlyk klapanyny aňladýar. Sferik Boljak güýçler üçin status-kvo garşydaş lageri deňleşdirmek üçin ulanylýan gural; Bu, ýerli isleg däl-de, global güýçleriň bäsleşiginiň çözgüdini pida edýär Türkiýe ýaraglary we daş-töweregi strategiýasy Mesele adadaky iki wesýetiň içerki deňagramlylygy bilen çäklenmeýär. Kipr Gresiýasynyň administrasiýasynyň ýaňy-ýakynda Fransiýa, Gresiýa ýaly sebit güýçleri bilen ýakynlaşan goranyş hyzmatdaşlygy we soňky ýakynlaşmalar Ysraýyl diňe goranyş maksatly däldir. Bu ädimler, Gündogar Ortaýer deňzinde energiýa we howpsuzlyk arhitekturasynda Türkiýäni öçürmäge gönükdirilen köp aktýorly saklamak syýasatynyň beýany Gresiýa tarapy, Gündogar Ortaýer deňziniň energiýa geosyýasatynda Türkiýäni stoluň başyna getirmek üçin mejbury diplomatiýany ulanýan bolsa-da, Türkiýäni EUB-ne garşy goýmak "milli strategiýa" boldy Bu gapma-garşylykly garaýyş, Kipr halkynyň hakyky asudalygyny däl-de, eýsem grek tarapynyň sebitleýin gegemoniýasyny maksat edinýär. Kipr türklerini türkleri strategiki gabaw astynda saklamak bilen "azlyk" derejesine ýetirmek isleýän bu pikir sebitleýin "Uly oýun" oýnaýar. Şeýle-de bolsa, harby güýç we asimmetrik basyş arkaly gazanylan islendik netije diňe sebitdäki durnuksyzlygy güýçlendirer Realpolitigiň garaňky tarapy: Parahatçylyk adasyndan “Öň adasyna” Kipriň grek ýolbaşçylary tarapyndan ýerine ýetirilen bu gysyş strategiýasy, Realpolitik nukdaýnazaryndan gaty töwekgelçilikli Howpsuzlyk Dilemmasyny döredýär. Haçan-da bir tarapyň öz howpsuzlygyny ýokarlandyrmak üçin ädilen harby we diplomatik ädimleri beýleki tarap tarapyndan abanýan howp hökmünde kabul edilende we garşy hereket bilen jogap berlende, umumy howpsuzlyk derejesi hemmeler üçin peselýär. Hristodulid administrasiýasynyň Günortany harby bazalaryň meýdanyna öwürmek islegi gutulgysyz şuňa meňzeş harby berkitmeleriň we Demirgazykdaky “ýiti serhetleriň” kanunlaşdyrylmagyna ýol açýar Günorta Ortaýer deňzindäki deňlemeleri ada alyp, güýç proýeksiýasynyň merkezine öwrülmäge synanyşsa, Demirgazykyň özara jogap esasynda jogap bermegi tebigatyň kanunydyr. Bu ýagdaý Kipriň "Parahatçylyk adasy" hökmünde görmegini düýbünden ýok eder we adany global güýçleriň göni hataryna öwürer. Realpolitigiň bu sowuk kanunyna görä; Günortada emele gelen her bir assimetrik gurluş Demirgazykda öz kärdeşini döredýär. Netijede çözgüt däl, adanyň iki dürli harby lager bilen serhetleriň arasynda hemişelik bölünişi hasam geçip bilmez Aragatnaşyk söweşi we kollektiw pikirden dynmak Gynansagam, şu günki proses "düýpli gepleşikleriň" ýerine "aragatnaşyk dolandyryş" ugruna öwrüldi. Leadersolbaşçylar öz halkyna hakykaty aýtmagyň ýerine, günäni halkara jemgyýetçiliginiň öňünde beýleki tarapa salýan we Kipri ​​petikli ýagdaýda türmä basýan "günäkär oýun" oýnaýarlar. Gresiýanyň ýolbaşçylarynyň görkezen bu garaýşy, "hukuklaryň deňligi" ýörelgesini "häkimiýetiň üstünligi" bilen çalyşmaga synanyşýar. Emma hakyky parahatçylyk; Hususy döwlet çemeleşmesi bilen däl-de, paýlaşmak hyzmatdaşlygy bilen mümkindir Mindset ynkylaby ýa-da status-kvo? Syýasatşynas we sebitleýin bilermen hökmünde muny nygtamak gerek; Kiprde bize zerur zat täze harby berkitmeler ýa-da diplomatik taýdan saklamak taktikasy däl. Bize zerur zat, statuslardan çykýan mentalitet rewolýusiýasy. Gepleşikler täzeden başlamaly bolsa, diňe tehniki faýllar barada däl; "Döwletimiň" ýerine "geljegimizi" aýdyp biljek we basyş etmegiň ýerine beýleki tarapyň aladalaryna düşünýän wesýet bilen mümkin bolar Asimmetrik güýç ulanmaga esaslanýan Kristodulidiň strategiýasynyň soňunda rahatlyk ýok. Hakyky parahatçylyk diňe ýeňijileriň we ýeňilenleriň ýok ýerinde we iki adamyň hem “mowzuk” hökmünde kabul edilýän stolunda gurlup bilner. Adalat, deňlik we özara razylyk bolmasa hiç bir deňlik Kipriň ykbalyna hemişelik parahatçylyk getirip bilmez. Muny ýatdan çykarmaly däldir; Bir tarapyň ýeňşine esaslanan “parahatçylyklar” aslynda indiki çaknyşyk üçin atyşykdyr