"Kipr täze geosyýasy deňlemäniň merkezinde"

Respublikan Türk Partiýasynyň (CTP) orunbasary Fikri Toros häzirki wagtda Respublikan Assambleýasynyň Baş Assambleýasynda "Geosyýasy bäsleşigiň merkezinde Kipr" barada çykyş etdi Toros öz çykyşynda Merkezi Aziýany, Eastakyn Gündogary we Gündogar Ortaýer deňzini öz içine alýan sebitde täze geosyýasy deňlemäniň döredilendigini mälim edip, Kipriň gatnaşyklaryň çalt üýtgeýän we üýtgeýän tertibinde taryhy taýdan möhüm nokatda durandygyny aýtdy Gündogar Ortaýer deňziniň ençeme ýyl bäri bütin dünýäde görülýän güýç bäsdeşlikleriniň sahnasydygyny, ýöne bu gezek dürli dinamikanyň öňe çykandygyny mälim eden Toros, sebitiň ABŞ we onuň ýaranlary üçin küşt tagtasyna öwrülendigini aýtdy. Global ulgamyň köp polýar we ýiti bäsdeşligiň agdyklyk edýän täze eýýamyna girendigi aýdyňdygyny mälim eden Toros, bu geosyýasy taýdan 1963-nji ýyldan bäri çözülmän gelýän Kipr meselesiniň we häzirki ýagdaýyň täsiri iki jemgyýetiň arasynda syýasy mesele bolup galmaýandygyny aýtdy Toros, Kipriň Europeewropanyň, Eastakyn Gündogaryň we Demirgazyk Afrikanyň çatrygynda ýerleşýändigini görkezip, adanyň energiýa ugurlary, howpsuzlyk deňagramlylygy we strategiki bäsdeşlik taýdan möhüm orny eýeleýändigini aýtdy "Kipriň ähmiýeti günsaýyn artýar" Toros, Europeewropanyň döredýän täze goranyş arhitekturasyna konstruktiw we institusional gatnaşmagynyň Türkiýe we Europeanewropa howpsuzlygy üçin möhüm strategiki hakykatdygyny mälim eden Toros, Kipriň bu kontekstdäki ähmiýetiniň günsaýyn artýandygyny aýtdy Geosyýasy özgerişler döwründe passiw bolup galýan jemgyýetleriň beýlekileriň strategiýalaryna laýyk geljekdigini mälim eden Toros, Kiprli türkleriň içerki adamlar bilen hereket etmeginiň ne durnukly, ne-de kabul edilip bilinjekdigini, häzirki ýagdaýdan aýrylandygyny we dünýä çemeleşmesinden aýrylandygyny aýtdy "Biziň öňümizde iki wariant bar" Kipr türk halkynyň öňünde iki wariantyň bardygyny bellän Toros, olaryň biriniň umumy watany bilen baglanyşykly wakalara uzakdan gözegçilik edýän passiw we gowşak gurluş hökmünde barlygyny dowam etdirmekdigini aýtdy. Beýleki wariantyň, Kipr türk jemgyýetini halkara ulgamy bilen birleşdirjek öňdengörüjilikli we gatnaşýan strategiýany işläp düzmekdigini aýtdy Toros, CTP hökmünde ikinji warianty goraýandyklaryny belläp, Kipr türk jemgyýetiniň, syýasy deňlik we howpsuzlyk esasynda döredilip bilinjek giňişleýin çözgüdiň çäginde Kipriň adyndan kabul ediljek ähli kararlara netijeli gatnaşmalydygyna ynanýandygyny aýtdy "Täze diplomatik pikir gerek" Kipr meselesiniň ýalňyş usullar bilen dolandyrylyp bilinjek mesele däldigini mälim eden Toros, täze diplomatik pikiriň, strategiki garaýşyň we gatnaşmagyň zerurdygyny aýtdy Toros: "Iň esasy zat, halkara kanunylygyny ileri tutýan netijelere gönükdirilen, tertipli we şol bir wagtyň özünde syýasy erk zerur"