Kardiolog ýürek keselleriniň syrlaryny açdy, duýduryş çaldy - Söhbetdeşlik

Gunay Maharramzadeh: "heartürek keselleri hatda 30 ýaşynda-da ýüze çykýar" "Günde azyndan 4000 ädim ätmeli" "Hiç hili lukmançylyk serişdesi petiklenen ýürek damaryny açyp bilmez" Europeanewropa we Azerbaýjan Kardiologiýa Jemgyýetiniň agzasy, Polisliniki Nasimi bölüminiň kardiology Günaý Maharramzade Modern.az web sahypasyna giňişleýin söhbetdeşlik berdi. Söhbetdeşlikde soňky ýyllarda köpelen ýürek keselleri barada agzaldy: Hanym Günaý, Azerbaýjanda iň köp ýaýran ýürek-damar keselleri haýsylar? Azerbaýjanda iň köp ýaýran ýürek-damar keselleriniň arasynda ilki bilen miokard infarktyny belläsim gelýär. Gynansagam, ýürek agyry sebäpli ölenleriň sany az däl. Şeýle-de bolsa, diagnoz wagtynda edilse we invaziv bejergi ulanylsa, näsagyň janyny halas edip bolýar. Mundan başga-da, arterial basyş keseli hem giňden ýaýrandyr. Gan basyşynyň ýokarlanmagy ýürek bilen baglanyşykly sebäplere, kesellere ýa-da käwagt hiç hili sebäpsiz ýüze çykyp biler. Adamlaryň arasynda köplenç "ýürege ýakyn" bolýar. Şeýle-de bolsa, ýokary gan basyşynyň özi ýürege zyýan berýän faktorlaryň biridir Oururdumyzda ýürek-damar ulgamynyň keselleriniň döremegine haýsy faktorlar iň uly täsir edýär? Bu ýerde genetika esasy faktor diýerdim. Soňra iýmitleniş, ýaşaýan gurşawymyz, fiziki işjeňligiň bolmazlygy, oturýan durmuş ýörelgesi we sagdyn endikler möhüm rol oýnaýar. Heartürek saglygy nukdaýnazaryndan Ortaýer deňziniň dietasy has peýdaly hasaplanýar. Emma et we ýagly iýmitleri köp ulanýandygymyz sebäpli töwekgelçilik ýokarlanýar Erbet endikleri bellediňiz. Haýsy endikleri göz öňünde tutýarsyňyz? Heartürek keselleri erkeklerde has ýygy duş gelýär. Munuň sebäplerinden biri, erkekleriň aýallara garanyňda sagdyn endiklere has ýykgyn etmegidir. Ilki bilen temmäki ulanmagy, çilim çekmegi, aşa köp alkogol içgilerini öz içine alýar. Mundan başga-da, soňky ýyllarda elektron çilimleriň, çeňňekleriň we energiýa içgileriniň ýaşlaryň arasynda ýaýramagy ýürek-damar keselleri üçin çynlakaý faktor hasaplanýar Cardürek-damar keselleriniň irki alamatlary nämeler? Iň ýaýran başlangyç alamat, ýürek meýdanyndaky agyrydyr. Bu agyry käwagt minimal fiziki işjeňlikde, käte adaty gündelik işlerde ýüze çykyp biler. Döş agyrylary, gysylmak, ýanmak duýgusy esasy signallardyr. Mundan başga-da, ýokary gan basyşyndan ejir çekýän adamlarda kelläniň, boýnuň ýa-da ýaňagyň arkasynda oňaýsyzlyk bolup biler. Holesteriniň alyş-çalyş bozulmalarynda gözüň töweregindäki ýagyň ýygnanmagy hem bolýar. Şol bir wagtyň özünde semizlik, süýji keseli we metabolik näsazlyklar soň ýürek-damar kesellerine sebäp bolýan sebäplerdir Genürek-damar keselleriniň döremeginde genetiki faktoryň roly nähili? Genetiki faktory birinji ýerde goýardym. Sebäbi käbir ýagdaýlarda holesteriniň alyş-çalşynyň bozulmagy, süýji keseli we arterial basyş nesil yzarlaýar. Bu keseller maşgalada bar bolsa, indiki nesilde ýaş wagtynda ýüze çykyp biler. Hususan-da, nesil yzarlaýan ýokary holesterin ýürege barýan esasy arteriýalaryň petiklenmegine sebäp bolup biler. Gysgaça aýdylanda, käbir töwekgelçilik faktorlary adamyň özüne bagly, käbirleri genetiki fon sebäpli ýüze çykýar Bu keselleriň döremeginde ýaşaýyş durmuşynyň roly nähili? Durmuş durmuşynyň roly gaty möhümdir. Käwagt adamyň genetiki töwekgelçiligi bar, ýöne dogry iýse, fiziki taýdan işjeň bolsa we zyýanly endiklerden daşda dursa, keseliň döremek ähtimallygy ep-esli azalýar. Şonuň üçin hemişe sagdyn iýmitlenmegi, işjeň bolmagy we erbet endiklerden daş durmagy maslahat berýäris Tejribäňize esaslanyp, ýürek keseli haýsy ýaş aralygynda has ýygy duş gelýär? Aciti ýagdaýlarda köplenç 40-55 ýaş aralygynda, käte 40-60 ýaş aralygynda bolýar. Recentöne soňky döwürde 30-njy ýyllarda-da ýürek keselleriniň köpelendigini görýäris. Dowamly ýürek keselleri esasan 60-70 ýaşdan soň ýüze çykýar Cardürek-damar keselleriniň "ýaşartmagy" soňky ýyllarda ýüze çykdy. Munuň esasy sebäpleri näme? Bu ýerde esasy sebäpleriň biri sosial ulgamlaryň ulanylyşynyň köpelmegi we şeýlelik bilen stres faktorlarynyň köpelmegi. Mundan başga-da, zyýanly endikleriň köpelmegi, elektron çilim, çeňňek, energiýa içgileri ýaly täze töwekgelçilik faktorlarynyň ýaýramagy, fiziki işjeňligiň peselmegi we çalt, tertipsiz iýmit bu tendensiýany güýçlendirýär. Adamlar köplenç nahar iýýärler, telefonlarynyň öňünde iýýärler, sosial ulgamlary ulanýarlar we näçe iýýändiklerine üns bermeýärler. ýok. Bu artykmaç agram we ýürek-damar keselleriniň töwekgelçiligini ýokarlandyrýar Çagalaryň we ýetginjekleriň arasynda ýürek problemalarynyň ýygylygy näçe? Haýsy ýaş toparlary has howp astyndadyr? Çagalaryň we ýetginjekleriň arasynda ýürek problemalary esasan genetiki faktorlar bilen baglanyşykly ýagdaýlarda ýüze çykýar. Aaş wagtynda ýürek keseli ýa-da lipid çalşygynyň bozulmagy ýa-da süýji keseli ýaly keseller sebäpli maşgalada ölüm taryhy bar bolsa, bu töwekgelçilik çagalara geçip biler. Şol sebäpli şeýle maşgalalar has seresap bolmaly, çagalary çagalykdan barlamak, lukmançylyk gözegçiliginde saklamak we zerur synaglary geçirmek möhümdir. Täze doglan çagalarda topuk synagynyň käbir alyş-çalyş kesellerini ýüze çykarmaga kömek edýändigi we irki signal bolup biljekdigi hakykat. Şeýle-de bolsa, maşgala genetiki töwekgelçilik faktorlary bolan ene-atalara çagalaryny has ir ýaşlarynda goşmaça synaglara çekmek maslahat berilýär Iýmitlenmek nukdaýnazaryndan haýsy endikler Azerbaýjanda giňden ýaýran we ýürek saglygyna howp salýar? Azerbaýjanda iň köp ýaýran iýmitleniş meseleleriniň biri ýagly we haýwan iýmitleriniň agdyklyk etmegidir. Çig we tebigy iýmitlere artykmaçlyk ýok, köplenç nahar bişirilýär we käte aşa köp iýilýär. Anotherene bir möhüm zat, duzy aşa köp ulanmak. Duzly duz, duz we dürli souslar arkaly gündelik kabul edilmegi köplenç kadadan çykýar. Mundan başga-da, ýaglary pes hilli ýa-da nädogry ulanmak hem töwekgelçilik döredýär. Mysal üçin, sowuk ulanmak üçin niýetlenen ýyladyş ýaglary, düzüminde islenilmeýän üýtgeşmelere sebäp bolýar, bu umumy iýmitleniş balansyna we ýürek saglygyna ýaramaz täsir edip biler Butteraguň ýürek-damar saglygyna edýän täsiri baradaky pikirler garyşýar. Siziň pikiriňizçe näme? Aslynda, nebiti umuman zyýanly hasaplamak dogry bolmaz. Sebäbi ýaglar beden üçin möhüm hasaplanýar we gormonal ulgamyň kadaly işlemegi üçin möhüm rol oýnaýar. Bedende köp prosesleriň kadalaşmagy gormonlara baglydyr. Bu ýerde esasy mesele nebitiň görnüşi we hili we näçeräk, haýsy mukdarda we nädip ulanmalydygy. Butterag arassa we ýokary hilli süýtden ýasalan bolsa, gündelik kadada ulanylsa peýdaly bolup biler. Muňa garamazdan, doly gowrulan görnüşde, ýagny ýokary temperaturada gaýtadan işlenmegi, hiliniň peselmegine sebäp bolýar. Şol bir wagtyň özünde, gündiz kadadan has köp ulanmak - irden, günortan we agşam bökdençsiz ulanmak - kadadan has köp almagy aňladýar Heartürek üçin gowy hasaplanýan esasy iýmitler haýsylar? Iürek-damar ulgamyny goramak üçin gündelik rasion nädip gurulmaly? Aslynda, belli bir bölegi aýtmak birneme kyn, sebäbi iýmitleniş her adamyň ýaşyna we agramyna görä aýratyn düzülmeli. Emma, ​​umuman alanyňda, beloklaryň, ýaglaryň we uglewodlaryň dogry deňagramlylygy esasy şertlerden biridir. Has köp süýümli iýmitlere ileri tutmagy maslahat bererin. Esasanam çig we täze gök önümler ýürek-damar ulgamy üçin peýdalydyr. Şol bir wagtyň özünde, kaliý baý iýmitler ýürege oňyn täsir edýär. Mundan başga-da, magniýiň ýeterlik mukdarda kabul edilmegi möhümdir. Bu element iýmitiň üsti bilen doly üpjün edilmese, goşundylar arkaly kabul edilip bilner. Omega baý iýmitler, esasanam balyk we hoz ýürek saglygy üçin peýdaly hasaplanýar we gündelik iýmitlere goşulmagy maslahat berilýär Fatagly iýmitleriň we çalt nahar önümleriniň ýürek-damar kesellerine edýän täsirine nähili baha berýärsiňiz? Men muňa ýokary baha berýärin. Sebäbi bu iýmitleriň haýsy ýagda we haýsy temperaturada taýýarlanýandygyny köplenç bilemzok. Köplenç nädogry usullary ulanyp taýýarlanýar. Çalt nahar önümlerinde duzuň, sousuň we ýagyň mukdary köp bolansoň, şeýle iýmitler aşa köp energiýa sarp etmegine we metabolik bozulmalara sebäp bolýar Käbir maglumatlara görä, az mukdarda gyzyl çakyr ýürek üçin peýdalydyr. Bu hakda näme aýdyp bilersiňiz? Bu hakykat. Ozal käbir teswirnamalarda-da şeýle çemeleşmeler bardy. Emma soňky çemeleşmeler alkogolly içgileri ulanmagy gadagan edýär. Belli bir pursatda täsirli, oňyn täsir ýaly görünýän zat soňrak goşmaça problemalara sebäp bolup biler Heartürek saglygy üçin her gün näçe kilometr ýöremeli? Käbirleri 5 diýýär, käbirleri 7 diýýär, käbirleri 10 km diýýär Men muny kilometre däl-de ädimler bilen beýan etmek isleýärin Iň bolmanda, her bir adama her gün 4000 ädim ätmek maslahat berilýär. Adam ýürek-damar kesellerine sezewar bolsa, bu görkezijini bir ädim ýokarlandyrmak maslahat berilýär. Heartürek keseli bolan we bejergi alýan adamlar gündelik ädimlerini ýagdaýyna görä 10,000-e çenli artdyryp bilerler. Umuman aýdanyňda, fiziki taýdan işjeň bolmak, iň bolmanda her gün ýöremek ýürek-damar keselleriniň howpuny peseldýär we umumy saglyga oňyn täsir edýär Adamlaryň gündelik durmuşynda esasy ýüreklere zyýan berýän ýalňyşlyklary haýsylar? Iň uly ýalňyşlyklar iýmitlenmezlik we fiziki işjeňligiň bolmazlygydyr Käbir agyry alamatlarynyň ýürek keselinden öň käbir ýagdaýlarda ýüze çykýandygy aýdylýar. Umuman aýdanyňda, üns bermeli we üns bermeli däl ilkinji alamatlar haýsylar? Eger adam bir binada ýaşaýan bolsa we lift işlemeýän wagty 2-3 gata çykyp barýarka, döş meýdanynda agyry, ýanmak, çişmek ýa-da umumy oňaýsyzlyk duýýan bolsa, bu çynlakaý signal hasaplanmalydyr. Şeýle ýagdaýy oba şertlerinde-de görmek bolýar. Mysal üçin, ýöräniňizde ýokaryk çykanyňyzda döşde agyry ýa-da ýanma ýüze çyksa, üns bermeli däldir. .Agny, esasy üns fiziki işjeňlik wagtynda ýüze çykýan agyrylara gönükdirilmelidir. Süýji keseli ýaly bilelikde keseller bar bolsa, oňa ýürek-damar ulgamynyň nukdaýnazaryndan baha bermeli. Anotherene bir möhüm zat, gan basyşyny gözegçilikde saklamak. Sebäbi köp halatlarda adamlar gan basyşynyň ýokarydygyny bilenoklar. Netijede basyş birden ýokarlanýar we ýürege, beýnine we beýleki möhüm organlara zeper ýetirip biler Erkekler bilen aýallaryň arasynda ýürek-damar keselleriniň ýaýramagynda nähili tapawutlar bar? Biz hemişe +1 erkek. Şeýlelik bilen, erkekler has ýokary töwekgelçilik toparyna girýär. Bu esasan gormonal tapawutlar bilen baglanyşykly. Aýal gormonlary belli bir ýaşa çenli ýürek-damar kesellerinden goraýjy rol oýnaýar. Menopauzadan soň aýallarda ýürek keseliniň döremek howpy ýokarlanýar Sebitler bilen paýtagtyň arasynda ýürek-damar keselleriniň ýaýramagynda tapawutlar barmy? Bu tapawutlary haýsy faktorlar kesgitleýär? Sebitlerde ýürek-damar keselleri az duş gelýär. Munuň esasy sebäplerinden biri, adamlaryň fiziki taýdan has işjeň bolmagydyr. Emma bu ýerde başga bir mesele bar. Sebitlerde ýaşaýan adamlar köplenç wagtynda lukman bilen maslahatlaşmaýarlar we netijede keseller giç tapylýar. Bu keseller şäher ýerlerinde has ýygy duş gelýär. Bir tarapdan, bu adamlaryň köplenç gözden geçirilmegi, beýleki tarapdan bolsa durmuş ýörelgesi bilen baglanyşykly. Şäherde bedenterbiýe işjeňligi pes, iýmitleniş endikleri dürli we stres derejesi has ýokary Haýsy sebitlerimiz ýürek kesellerine has ýykgyn edýär? Sebitiň adyny tutmagyň ýerine, esasan Bakuwda we uly şäherlerde duş gelýändigini aýdýaryn. Synag üçin has köp mümkinçilik bar we sebitlerden hassalar hem gelip, şu ýerde gözden geçirilýär Aaş wagtynda ýürek keseliniň esasy sebäpleri näme we bu ýagdaýlaryň öňüni nädip alyp bolar? Aaş wagtynda ýüze çykýan ýürek agyrylary esasan genetiki faktorlar we erbet endikler bilen baglanyşyklydyr. Munuň öňüni almak üçin adam genetikasyny bilmeli, bedenini bilmeli, wagtynda lukmana ýüz tutmaly, barlagdan geçmeli we ýaşaýyş durmuşynda zerur üýtgeşmeler girizmeli Heartürek operasiýasyndan (stentler we ş.m.) näsaglar durmuş durmuşyny nähili üýtgetmeli? Bu hassalar zyýanly endiklerden gaça durmaly, iýmitlenişini üýtgetmeli, bedenterbiýe işjeňligini ýokarlandyrmaly we lukman tarapyndan bellenen dermanlary wagtynda kabul etmeli Haýsy adamlar has howp astynda? Kim yzygiderli ýürek barlagyndan geçmeli? Aslynda, her kim belli bir derejede töwekgelçilik edýär. 30 ýaşdan soň erkeklere, 40 ýaşdan soň aýallara, arz-şikaýat ýok bolsa, azyndan bir gezek kardiologiki barlagdan geçmegi maslahat berýäris. Şikaýat bar bolsa ýa-da maşgalada genetiki töwekgelçilik bar bolsa, bu synaglar has ir ýaşda geçirilmelidir Türkaçara bilen meşgullanýanlar ýürek damarlarynda böwetleri açmagyň dürli usullaryny hödürleýärler. Siziň pikiriňizçe, petiklenen ýürek damarlaryny türk serişdeleri bilen açyp bolarmy? Ok, haýsydyr bir lukmançylyk usuly bilen petiklenen koronar arteriýany açmak mümkin däl. Şeýle usullar damaryň içindäki böwetleri ýok edip ýa-da "eräp" bilmez. Wena damar tutulandan soň bolşy ýaly galýar. Derman bejergisi bilen hem, prosesiň gidişiniň we täze böwetleriň döremeginiň öňüni alyp bolýar. Bu nukdaýnazardan seredilende, soňky lukmançylyk çemeleşmeleri holesteriniň alyş-çalşynda näsazlyk bar bolsa we gandaky derejäniň ýokarlanandygyny, ýaşyna garamazdan neşe bejergisini wagtynda başlamagyň möhümdigini görkezýär Halkara tejribesinde ýürek-damar kesellerini bejermekde haýsy çemeleşmeler öňe çykýar? Diňe biziň ýurdumyzda däl, dünýäde-de ýürek-damar keselleri ölümiň esasy sebäplerinden biridir. Birdenkä ölüm bu keseller bilen baglanyşykly. Şeýle-de bolsa, käbir ýagdaýlarda bu ölümleriň esasy sebäpleri ýürek bilen gönüden-göni baglanyşykly bolup bilmez. Soňky döwürde sosial ulgamlaryň täsiriniň ýokarlanmagy, iýmitleniş endikleriniň bozulmagy, bedenterbiýe işjeňliginiň peselmegi, şäher durmuşynyň ýokarlanmagy we stres faktorynyň ýokarlanmagy ýürek-damar keselleriniň hasam ýaýramagyna sebäp bolýar Soňky ýyllarda kardiologiýada haýsy täze bejeriş usullary ýüze çykdy? Soňky ýyllarda invaziv çäreleriň köpelmegi we gowulaşmagy ýürek agyry ölüminiň azalmagyna goşant goşdy. Stent wagtynda ýerleşdirilende ýürek az zeperlenýär we näsag has uzak ýaşaýar. Heartürek klapan operasiýalary, damar çalyşmak operasiýalary we beýleki häzirki zaman çäreleri hassalaryň ömrüni we ömrüni ýokarlandyrýar. Lukmanlaryň işini aňsatlaşdyrýan diagnostika pudagynda tehnologiýalar hem ösýär Theeri gelende aýtsak, sanly tehnologiýalaryň we emeli intellektiň lukmançylykda ulanylyşyna nähili baha berýärsiňiz? Bu tehnologiýalar eýýäm synagyň käbir ugurlarynda ulanylýar. Bu entek doly döredilen ulgam däl, ýöne käbir ýagdaýlarda lukmana kömek edip, anyklaýyş işini çaltlaşdyryp biler. Geljekde hasam öser diýip pikir edýärin Näsaglara lukman bilen maslahatlaşmazdan öz meselelerine we bejergisine emeli intellekt bilen baha berýänlere nähili garaýarsyňyz? Dogry däl öýdemok. Sebäbi bu ulgamlar diňe kömekçi gural bolup biler. Lukmançylyk bilimleriniň we teswirnamalaryň ýoklugy sebäpli adamlar ol ýere alýan maglumatlaryny özbaşdak ulananlarynda nädogry netijeleri başdan geçirip bilerler. Şu nukdaýnazardan seredilende, lukman barlagynyň hiç zat bilen çalşyrylyp bilinmejekdigini aýdyp bileris Azerbaýjanda we daşary ýurtlarda ýürek-damar kesellerini bejermegiň arasynda düýpli tapawutlar barmy? Cardurdumyzda kardiologiýa pudagynda ýeterlik mümkinçilikleriň bardygyna ynanýaryn. Bu ugurda bilimli we hünärmen hünärmenlerimiz bar, synag we interwensiýa usullary hem ýeterlik derejede ösdürildi. Şonuň üçin her ýagdaýda daşary ýurda ýüzlenmek hökman däl. Esasy zat hassanyň arzasyna görä dogry hünärmene ýüz tutmagydyr Uzak wagtlap kompýuteriň öňünde oturmagyň we sosial ulgamlaryň ýürek-damar kesellerine işjeň täsiriniň täsiri barada näme aýdyp bilersiňiz? Bu ýerde esasy mesele radiasiýa däl-de, stres faktorydyr. Sosial ulgamlary aşa köp ulanmak çagalarda, ýetginjeklerde we ulularda köp stres döredýär. Adam gündizi stres habarlary bilen başlaýar, bu täsir gündiz dowam edýär we gijelerine şol bir maglumat bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Bu gormonal deňagramlylygyň, nerw ulgamynyň we damar ulgamynyň kadaly işlemegini bozup biler. Netijede, ýokary gan basyşy, süýji keseli, metabolik bozulmalar, soňraky ýürek-damar keseli we hatda insult töwekgelçiligi artyp biler Sözümiň ahyrynda ýürek-damar keselleriniň öňüni almak üçin iň gowy maslahatlaryňyz näme? Ilki bilen her kime öz bedeni bilen tanyşmagy maslahat bererin. Iýmitlenmä üns bermek, sosial ulgamlary aşa köp ulanmakdan we zyýanly endiklerden daşda durmak möhümdir. Şol bir wagtyň özünde has oňyn durmuş ýörelgesini saýlamak hem möhümdir. Sebäbi sagdyn pikirlenmek umumy saglyga oňyn täsir edýär. Şeýlelikde, bu faktorlar kesel töwekgelçiligini azaltmaga kömek edýär. Iň esasy zat, haýsydyr bir şikaýat ýüze çykan halatynda ony uzaltmazlyk, wagtynda lukmana ýüz tutmak we sebäbini derňemek zerurdyr