Jemgyýetçilikdäki intellektuallaryň roly - Halil Karapaşaoğlu

2000-nji ýyllaryň başyna çenli suratkeşleriň, intellektuallaryň we intellektuallaryň roly ýaly meseleler ýygy-ýygydan ara alnyp maslahatlaşylýar. Şeýle makalalary gazetlerde we magazinesurnallarda görüp bilersiňiz. Adamlaryň yzarlaýan magazinesurnallary we gazetleri bardy. Aurnal ýa-da gazet yzarlardyňyz. Ol ýerdäki ýazyjylary yzarlardyk, töweregimizde hiç kim bolmasa-da, baranymyzda şol tekstleri ara alyp maslahatlaşardyk. Bular sungat we edebiýat bilen gyzyklanýan ýaşlar üçin örän gymmatly materiallardy. Okaýan awtorlaryňyza baglylykda intellektual jemgyýetdäki intellektual roluny ýada salýan, intellektual manyda ösüşi görkezýän awtorlaram bar. 20-nji asyryň alymlary, suratkeşleri, şahyrlary, teatr sungat işgärleri we sazandalary "intellektuallaryň jemgyýetçilik pudagyndaky orny" meselesini köp ara alyp maslahatlaşdylar we jemgyýetçilik pudagynda aýgytly boldy Bu intellektuallar hemişe hususy eýeçilige esaslanýan maýa we önümçilik gatnaşyklarynyň bardygyny tankytlaýardylar. Elmydama döwlet edaralaryndan uzaklaşýardylar, elmydama maglumatlar bilen hyzmatdaşlyk edenlere garşy çykyş edýärdiler we demokratiýa, adam hukuklary, adalat, pikir we pikir azatlygy we elbetde öz ýurtlarynda zähmet çekmek tarapyny tutýardylar. Bu ugurda intellektual köpçüligiň roly bardy. Intellektual jemgyýet we adamzat üçin jogapkärçilik çekýärdi. Bu jogapkärçilik adamlara berilmeýär. Adam bu jogapkärçiligi öz üstüne alýar. Bu siziň aňyňyz hakda. Adamlar, jemgyýetçilik, parahatçylyk, adalat, demokratiýa we synpsyz dünýä hakda pikir etmek we arzuw etmek, soraýan badyňyza tarap tutmaga mejbur edýär Meniň pikirimçe, 21-nji asyrdaky adamlary 20-nji asyrdaky adamlardan tapawutlandyrýan aýratynlyklaryň biri näme we nädip arzuw edýändikleri. 20-nji asyrda sungata gatnaşanlaryň hemmesi diýen ýaly köpçülige arzuw edipdi. Dünýä we adamzat hakda arzuw edipdi. Demokratik, erkin, synpsyz, asuda dünýä talap edilýärdi. 21-nji asyrda jemgyýetçilik giňişligi bilen baglanyşykly sungat bilen işleýän adamlaryň köpçülige arzuwy ýok diýen ýaly. Munuň bilen baglanyşykly haýsydyr bir iş bar bolsa, ýok Muny häzirki döwrüme seredenimde gynanç bilen aýdyp bilerin. Hususan-da, meniň neslimiň aglaba köplügi jemgyýetçilik gatnaşyklaryna jemgyýetçilik gatnaşyklaryna seretmek we tankydy pozisiýa barada alada etmeýär. Bulardan başga-da biziň neslimizden adamlar bar. Köpçüligiň çykyş etmegi, syýasatçyny tankytlamagy, kolonialistiň garşysyna durmagy ýa-da jemgyýetçilik pudagynda möhüm orny eýelemegi barada alada ýok. Sungat bilen gyzyklanýan adamlaryň aglaba köplügi sungaty ownuk bir meselä öwürdi. Umumy meseleler goşgy ýazmak, surat çekmek, gurnama döretmek, gural çalmak we aýdym aýtmagy öz içine alýar. Bu hem karýera gönükdirilen. Sungat tehniki meselä öwrülensoň, sungat bilen meşgullanýan adamlaryň pelsepesi, syýasaty we jemgyýetçilik pikiri bilen baglanyşykly sanlar ýok. 21-nji asyr jemgyýetçilik azatlygyny mesele hökmünde görmeýän we oňa gyzyklanmaýan tehnologlardan doly. Giprizde-de şeýle. Indi hasam erbet. Geçmişde, TRNC bilen gatnaşyklaryny uzakda saklaýan, TRNC guramalaryny tankytlaýan, abatlanan hyzmatdaşlygy ret eden we kolonial re regimeime garşy çykyş eden köp sanly intellektual we sungat işgärimiz bardy. Bu adaty zatdy. Bu adamlaryň elmydama aýratyn ýeri bardy. Genlerine hormat goýulýardy. Intellektuallaryň jemgyýetçilik pudagyndaky jogapkärçiligi we roly ara alnyp maslahatlaşyldy we zerur zatlara görä garaýyş kabul edildi Uniwersitetde okaýarkam, "syýasatdan daş bolmaly" tendensiýa 2000-nji ýyllaryň başynda sungat bilen iş salyşanda başlandy. Syýasy şahyrlaryň goşgularynyň erbetdigini görkezýän şekil döretmäge synanyşyldy. Iň oňat şahyrlar diňe suwa we sabuna degmedik, diňe tebigaty, gülleri, aýal-gyzlary we jynsy gatnaşyklary kynlaşdyrýan, ýöne bulary jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň çäginde däl-de, öz içlerinde beýan eden adamlardan saýlandy. Taryhyny bilmeýän, jemgyýetçilik ylymlary bilen baglanyşygy bolmadyk, tankydy pikirini ýitiren we jemgyýetçilik meselelerine üns bermeýän sungat gurşawyna garşy göreşýäris. Gynansagam, bu pikir yzygiderli bombalanýar we bu ugurda abraý gazanmak üçin synanyşyk edilýär Sowet Soýuzy dargansoň, neo-liberalizm we kapitalizmiň agalyk ediji guru, sungat we akademiýa dünýäsi, şahyrlar, suratkeşler, ýazyjylar we ş.m. “ýeňiji” döretmek bilen ony köpçülige açýar. Neo-liberalizmiň işi bolan bu ýeňijiler pikir dünýäsiniň böleklerini ele aldy, monopoliýa etdi we hökümetiň bir bölegine öwürdi. Nesilimden we sungatymdan gelen adamlaryň aglaba köplüginiň Türkiýe tarapyndan döredilen kolonial re regimeim bilen baglanyşykly kynçylyklarynyň ýokdugyny görýäris. Halkara guramalary tankytlamaýandyklaryny we kompaniýalar bilen gatnaşygyndan utanýandyklaryny aýdýarlar. Eşitmeýän zatlarymyzy synlaýarys. Ilatyň gürlügi, demografiýa meselesi, köşkler, sosial toplumlar we kompaniýalar hakda alada etmeýärler. Bu adamlar şähere tehnologiki nukdaýnazardan çemeleşýärler. Galanlary bilen gyzyklanmaýarlar. Bu tendensiýa. Bu tendensiýanyň daşynda çykyş döretmäge ýa-da ses bermäge synanyşsaňyz, siz çykarylarsyňyz Akyldaryň jemgyýetçilikde ýa-da köşkde işi ýok. Akyldar syýasatçynyň elinde gural bolmaýar. Bir intellektual özüniň syýasatçysyny tankytlaýar. Şol syýasatçy daşarky bir adam bilen hyzmatdaşlyk etse, şol intellektualyň şol syýasatçynyň garşysyna durmaga hukugy bar. Şeýle hem çemeleşmeli. Şol gazuwçynyň ýurdunda akademikler, journalistsurnalistler we ynkylapçylar türmelerde kynçylyk çekýän bolsa, tussag edilen, aýallar we çagalar öldürilýär, agaçlar we tokaýlar ýakylýar, gurluşyk kompaniýalary üçin täze bazar meýdançalary döredilýär we bu zatlary bilýän şol digdator bilen hyzmatdaşlyk edýärsiňiz, bu intellektual. Hyzmatdaşlygyndan ýüz öwürýän syýasatçynyň garşysyna tutum almaly we etmeli Intellektual syýasatçyny nädip çagyrýar? Şol intellektual ýurt bölünse we jemgyýetçilik barlygy ýok edilse Halfurduň ýarysy türk diline öwrülen bolsa, intellektual çagyryş edýär we ýokardaky syýasatçyny bu üýtgeşmäniň bolup geçendigine düşünmeli we jogapkärçilikleri öz üstüne alýar. Jemgyýetçilikdäki intellektuallaryň roly muny talap edýär. Muny bilýändigimiz üçin hiç kim sizi jogapkärçilige çekip bilmez. Bu ýer dowzaha öwrülen bolsa, bu ýeri dowzaha öwüren zatlar yzygiderli tankyt edilse, hiç kim biziň dymmagymyza garaşmaly däldir. Bu garaýşy tankytlamagy dowam etdireris. Hawa, demokratiýany, deňligi, adalaty, zähmeti we parahatçylygy goldaýanlar bir tarapda, kolonizasiýany goldaýanlar beýleki tarapda bolarlar ... Her kim bagtly bolsa we hemmeler razy bolsa, munuň manysyny bilýärsiňizmi? Faşizmiň gazandasy garşydaşlaryň ýoklugyny aňladýar. Jemgyýetçilik toplumy biziň mazarymyzdyr. Ölümi kadalaşdyrmaň, mazar daşlaryny goramaň. Munuň syýasy agramy hemmämizi ezer! Visual; "Gozgalaňçylaryň hemmesi nirä gitdi?" Dortmundda KBS (Kinder bleibt sauber) tarapyndan döredildi. A graffiti eseri