Kallasyň sapary: Azerbaýjanyň Europeewropa üçin barha artýan strategiki ähmiýeti

Häzirki zaman halkara gatnaşyklar ulgamynda Azerbaýjan bilen Unionewropa Bileleşiginiň (EUB) arasyndaky gatnaşyklar diňe bir goňşy syýasata däl, eýsem global howpsuzlygy we ykdysady durnuklylygy üpjün edýän strategiki hyzmatdaşlygyň modeline öwrüldi. Kaýa Kallasyň biziň ýurdumyza eden sapary dünýä jemgyýetçiligine bu gatnaşyklaryň ynam esasynda ösýändigini we taraplaryň arasyndaky gepleşikleriň dinamiki we öndürijilik häsiýetini ýene bir gezek görkezdi. Bu sapar, EUB-niň sebitdäki bähbitleriniň Azerbaýjanyň strategiki pozisiýasyna näderejede gabat gelýändigini syýasy tassyklama Syýasy gepleşik we institusional hyzmatdaşlyk Käbir weýran ediji toparlaryň we ermeni tarapdar toparlaryň Europeanewropa Parlamentinde Azerbaýjan-EUB gatnaşyklaryna zyýan ýetirmek we emeli dartgynlylygy döretmek synanyşyklary häzirki wagtda hakyky syýasatyň diwarlarynda güýçsiz galýar. BakB-nyň ýerine ýetiriji gurluşlary, esasanam Europeanewropa Komissiýasy, resmi Baku bilen hyzmatdaşlygyň yzyna dolanyp bolmajakdygyna göz ýetirip, pragmatiki we özara bähbitlere esaslanýan kursy dowam etdirýärler. Prezident Ylham Alyýewiň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilen deňagramly daşary syýasatyň netijesinde Azerbaýjanyň we theB-niň ýolbaşçylygy tarapyndan kabul edilen resminamalar bu gatnaşyklaryň eýýäm strategiki häsiýete eýe bolandygyny kesgitledi. Häzirki wagtda taraplaryň arasynda işleýän üç esasy gepleşik mehanizmi - ulag, energiýa howpsuzlygy we howpsuzlyk gepleşikleri hyzmatdaşlygyň diregi bolup durýar. Bu mehanizmler diňe bir diskussiýa platformasy bolman, eýsem anyk taslamalary durmuşa geçirmek üçin kanuny we amaly esas bolup durýar Energetika diplomatiýasynyň geografiki giňelmegi Azerbaýjanyň Europeewropanyň energiýa howpsuzlygyndaky roly eýýäm "möhüm hyzmatdaş" statusyndan "aýgytly faktor" derejesine çykdy. Kallasyň Azerbaýjany Europeewropa üçin möhüm ýurt hökmünde bahalandyrmagy tötänden däldir. Häzirki wagtda Azerbaýjan gazynyň Europeanewropa ýurtlarynyň 10-syna, şol sanda Germaniýa we Awstriýa ýaly ägirt senagat merkezlerine eltilmegi Bakuwyň Europeewropanyň energiýa diwersifikasiýasyndaky paýyny deňsiz-taýsyz edýär. Hazar sebitinde bolup geçýän çylşyrymly geosyýasy prosesleriň fonunda, Azerbaýjan tarapyndan hödürlenýän energiýa ýollary iň ygtybarly we öňünden aýdyp boljak usul hasaplanýar. Bu hyzmatdaşlyk diňe bir ykdysady taýdan peýdaly bolman, eýsem sowuk gyş aýlarynda Europeanewropa yklymynyň energiýa ýetmezçiligine duçar bolmajak strategiki kepillikdir Ulag merkezi we sebit baglanyşyklary Azerbaýjanyň ulag pudagyndaky roly "Orta koridor" taslamasynyň durmuşa geçirilmegi bilen hasam merkezleşdi. Hazar we Gara deňiz basseýnlerini birleşdirýän aragatnaşyk liniýalary, TRIPP taslamasy we Azerbaýjanyň sebitde ulag arteriýalaryny açmak ugrundaky başlangyçlary EUB tarapyndan makullanýar. Bakuw asewraziýanyň logistika kartasyny täzeden çyzýar we bu kartada Europeanewropa Bileleşigi bilen göni gury ýer we deňiz baglanyşyklary aýgytly rol oýnaýar. Bu taslamalar sebitiň global söwda sikline goşulmagyny hem çaltlaşdyrýar Sebitdäki parahatçylygyň täze hakykatlary we gumanistik çemeleşme Azerbaýjan sebitdäki parahatçylyk meýilnamasynyň esasy başlangyjy bolmakdan başga-da, durnuklylygyň ykdysady esaslaryny döredýär. Prezidentiň Europeanewropa Syýasy Bileleşiginiň sammitlerinde eden konseptual çykyşlary we parahatçylyga çagyryşlar EUB tarapyndan ýokary baha berilýär. Şeýle-de bolsa, iň gyzykly we möhüm nokatlaryň biri, Azerbaýjanyň sebitdäki täsiriniň ynsanperwer tarapy Häzirki wagtda sebitdäki ykdysady gatnaşyklaryň ýuwaş-ýuwaşdan dikeldilmegi fonunda, Azerbaýjanyň energiýa pudagyndaky mümkinçilikleri gytaklaýyn Ermenistanyň energiýa howpsuzlygyna oňyn täsir edýär. Ermenistan Eastakyn Gündogardaky global durnuksyzlyk döwründe güýçli energiýa ýetmezçiligine we bahalaryň ýiti ýokarlanmagyna sezewar bolup bilse-de, bu krizis sebitdäki energiýa deňagramlylygy we Azerbaýjan tarapyndan döredilen çeşmeleriň bolmagy sebäpli ýüze çykmady. Ermenistanda energiýa bahalarynyň durnuklylygy, hakykatda Bakuwyň sebitde döreden täze ykdysady ekosistemasynyň netijesidir. Umuman aýdanyňda, Azerbaýjan-EUB gatnaşyklary özara bähbitlilik we deňhukuklylyk ýörelgelerinde berkidilýär. Gol çekilen strategiki resminamalar we giňelýän energiýa-ulag ulgamy Kaýa Kallasyň sapary Baku bilen Brýusseliň arasynda gurlan bu köpriniň diňe iki tarap üçin däl, eýsem tutuş asewraziýa sebiti üçin howpsuzlygyň we ösüşiň kepilligini görkezýär. Bu hyzmatdaşlyk bilen Azerbaýjan diňe bir milli bähbitlerini goramak bilen çäklenmän, kontinental meseleleri çözmekde öňdebaryjy aktýor bolýar. ?