Ysraýyl - ABŞ - Eýran: soňy ýa-da başga bir arakesme?

ABŞ-Ysraýyl blogy bilen Eýranyň arasyndaky iki hepdelik ýaraşyk köp adamy geň ýagdaýda galdyrdy. Elbetde, bu konfliktdäki ýagdaýyna baglylykda. Iki tarap hem ýeňiş yglan etdi, ýöne maksatlaryna doly ýetmedi. Iň bärkisi, bu gapma-garşylygyň netijelerine görä Näme üçin muny “tegelek” diýip atlandyrmak has dogry? Sebäbi şu gün Yslamabatda başlajak eýranlylar bilen amerikalylaryň arasyndaky gepleşikler çynlakaý öňe gidişlige sebäp bolmaz. Iki tarapyň hem islegleriniň biri-biriniň ýerine ýetirilmegi mümkin däl. Amerikanyň Birleşen Ştatlary urany nol bilen baýlaşdyrmagy, ballistik raketa programmasynyň çäklendirilmegini we Tähranyň gözegçiligindäki ýaragly toparlara goldawyň bes edilmegini talap eder. Bu söweşden gaty halys Eýranyň hem şeýle şertlere razy boljakdygyny göz öňüne getirmek kyn Eýranyň talaplaryny Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň hem ýerine ýetirmegi mümkin däl. Eýranyň re regimeimini ençeme gezek tankyt eden we ýarany bilen bilelikde giň gerimli söweş kararyna gelen Donald Trump administrasiýasynyň muny etjekdigini göz öňüne getirmek mümkin däl. Pars aýlag ýurtlarynda Amerikan bazalarynyň ýapylmagy barada gürleşmegiň hajaty ýok, ýöne bu isleg, biriniň berkligini we tutanýerliligini görkezmek üçin döredilen ýönekeý syýasy beýannama bolsa gerek Hormuz bogazy problemaly sebit bolup galýar. Soňky 24 sagadyň dowamynda diňe birnäçe tanker geçip bildi we Tähran Hormuzdan geçmäge rugsat almak üçin töleg talap edýär, bu bolsa “Truth Social” atly soňky ýazgysynda Donald Trump-yň gaharyny getirdi ABŞ we Eýran wekiliýetleri şu gün Pakistanyň paýtagty Yslamabatda gepleşiklere başlamaly. Taraplaryň pozisiýasynda ýakynlaşmak ähtimallygy gaty pes we goşmaça ABŞ güýçleriniň Eastakyn Gündogara geçirilmegi Waşingtonyň häzirki wagtda çynlakaý diplomatik çözgüde ynanmaýandygyny görkezýär ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşikleriň öňki tejribesini göz öňünde tutsak, sözlere we gaty sözlere däl-de, hakyky hereketlere syn etmek hemişe has möhümdir diýen netijä gelmek mümkin. Amerikan tarapynyň kuwwatyny has-da artdyrmak we sebitde eýýäm ýerleşdirilen güýçleri saklamak üçin edýän hereketleri, Waşingtonyň Yslamabatda diplomatiýanyň üstünliklerine düýbünden ynanmaýandygyny görkezýär. Gepleşikler şu gün geçiriler. Adat bolşy ýaly, “gowy” söhbetdeşlik hakda jümleler bolar, belki bolmaz. Her niçigem bolsa, gynansak-da, konflikti diplomatik çözmek mümkinçiligi nola golaýdy we saklanýar Ysraýyl, şeýle hem Tel Awiw bilen Beýrutyň arasynda ilkinji göni gepleşikleriň ýakyn günlerde başlajakdygyna garamazdan Liwanda Hizbullaha garşy harby operasiýalaryny dowam etdirýär. Elbetde, gepleşik geçirýänleriň derejesi iň ýokary däl: iki tarapa-da ýurtlaryň ABŞ-daky ilçileri wekilçilik eder we gepleşikleriň özi Ysraýylyň ot astynda geçiriler Umuman aýdanyňda, ýakyn wagtda Eastakyn Gündogarda birneme asudalyk boljak ýaly däl