Bakudaky IsDB: Azerbaýjan Yslam dünýäsi üçin maliýe platformasy hökmünde öz statusyny görkezýär

BAKU, Azerbaýjan, 16-njy iýun. Bakuwda 16-njy iýundan 19-njy iýuna çenli Yslam Ösüş Banky Toparynyň (IsDB) ýyllyk ýygnagy geçirilýär. Azerbaýjanyň paýtagtynda bankyň 57 agza döwletiniň, halkara maliýe guramalarynyň, maýa goýum gaznalarynyň we ösüş guramalarynyň wekilleri ýygnandy Bu ýylky ýygnagyň mowzugy "Durnukly gülläp ösmek üçin sebitleýin integrasiýa". Şeýle-de bolsa, Azerbaýjan üçin forum ykdysady gün tertibini ara alyp maslahatlaşmak üçin platforma bolup hyzmat etmekden has giň ähmiýete eýe. Bu köp ýyllyk özgertmeleriň netijelerini görkezmek, täze maýa goýumlaryny çekmek we ýakyn ýyllarda Yslam Ösüş Banky bilen hyzmatdaşlygyň parametrlerini kesgitlemek üçin bir mümkinçilikdir Üç onýyllygyň dowamynda hyzmatdaşlyk Azerbaýjan garaşsyzlygyny alanyndan gysga wagt soň, 1992-nji ýylda Yslam Ösüş Bankyna goşuldy. Birnäçe ýyl bäri bu ýurt Yslam Ösüş Banky, Halkara Yslam Söwda Maliýe Korporasiýasy (ITFC), Hususy pudagy ösdürmek üçin Yslam korporasiýasy (ICD) we Maýa goýum we eksport karzy ätiýaçlandyryş Yslam korporasiýasy (ICIEC) ýaly ähli IsDB Toparyň agzalaryna öwrüldi Bu döwürde bu hyzmatdaşlyk doly hukukly strategiki hyzmatdaşlyga öwrüldi. Bankyň goldawy, infrastruktura taslamasyny maliýeleşdirmegi, tehniki kömegi, söwdany ýeňilleşdirmegi, döwlet edaralaryny berkitmegi we hususy pudagy goldaýar 2025-nji ýylyň ahyryna çenli Azerbaýjanda tassyklanan IsDB toparynyň amallarynyň umumy mukdary 1,3 milliard dollara ýetdi. Olardan 1,04 milliard dollar gönüden-göni Yslam Ösüş Banky tarapyndan berildi. ITFC amallary 93,4 million dollar, ICD maliýeleşdirmesi 165,2 million dollara ýetdi we toparyň beýleki gaznalary goşmaça 25,7 million dollar berdi Umuman alanyňda, hyzmatdaşlyk bukjasy 85 taslamany öz içine alýar, olaryň 75-si eýýäm tamamlandy, ýene 10-sy durmuşa geçirilýär Energetika esasy üns merkezinde galýar Energetika pudagy, adatça, iň köp maliýeleşdiriji boldy Transactionhli amallaryň 37,3% -ini ýa-da takmynan 495 million dollar boldy. Hyzmatdaşlyk ýyllarynda ýedi sany uly energiýa taslamasy durmuşa geçirildi we mundan beýläk maliýeleşdirmek üçin bu pudakda täze başlangyçlar göz öňünde tutulýar Bu gurluş, sebitiň öňdebaryjy energiýa merkezlerinden biri hökmünde Azerbaýjanyň roluny görkezýär. Şeýle-de bolsa, soňky ýyllarda hyzmatdaşlyk nebit-gaz pudagyndan has kem-kemden giňeldi Beýleki ugurlar suw üpjünçiligi we arassaçylyk infrastrukturasyny, oba hojalygyny, maliýe pudagyny, ulag we durnukly ösüş taslamalaryny öz içine alýar Aslynda, IsDB bilen Azerbaýjanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ösmegi, nebit däl pudaklaryň diwersifikasiýasyna we ösüşine has köp üns berýän Azerbaýjan ykdysadyýetiniň özgermegini görkezýär Täze hyzmatdaşlyk strategiýasy: 2030-njy ýyllara tarap ugramak Häzirki forumyň esasy netijelerinden biri, 2027–2031-nji ýyllar üçin Azerbaýjan bilen Yslam Ösüş Bankynyň arasynda täze Hyzmatdaşlyk Strategiýasynyň üstünde işlemek bolup biler IsDB toparynyň başlygy Muhammet Süleýman Al Jasseriň maý aýynda Bakuda eden sapary wagtynda Trend bilen geçirilen aýratyn söhbetdeşlikde aýdyşy ýaly, taraplar iýun aýynda bu mesele boýunça düşünişmek memorandumyna gol çekerler Onuň pikiriçe, täze strategiýa ýurduň ykdysady ösüşine goşmaça itergi bermeli we iri maýa goýum taslamalarynyň durmuşa geçirilmegini çaltlaşdyrmaly Bankyň ýolbaşçylarynyň Azerbaýjana durnukly makroykdysady ulgamy we döwlet karzy derejesi birneme pes ýurt hökmünde garamagy möhümdir Al Jasser, halkara ösüş institutlaryndan karz almagyň Azerbaýjan tarapyndan esasan uzak möhletli köpeldiji täsirini döredip biljek, ykdysady ösüşi höweslendirip we ýokary hilli iş ýerlerini döredip biljek öndürijilikli maýa goýumlary üçin ulanylýandygyny nygtaýar Bu çemeleşme, halk hojalygy üçin ýokary girdejili taslamalara daýanýan Yslam Ösüş Bankynyň maliýeleşdiriş modeline doly laýyk gelýär Yslam dünýäsiniň ýurtlary üçin Azerbaýjan Bankyň ýolbaşçylarynyň Azerbaýjanyň häzirki zaman ösüşine berýän ýokary bahasyna aýratyn üns berilýär Al Jasseriň pikiriçe, iýun aýyndaky ýygnaklar agza ýurtlara Azerbaýjanyň ykdysady ösüş, döwlet dolandyryşy we sanly özgerişlerdäki gazananlaryny görkezmelidir Aslynda, IsDB-iň başlygy gönüden-göni Azerbaýjany beýleki ýurtlaryň öwrenip we ulanyp biljek tejribesi diýip atlandyrdy Bu ünsi tötänleýin däl Soňky ýyllarda Azerbaýjan jemgyýetçilik hyzmatlaryny sanlaşdyrmakda, infrastrukturany döwrebaplaşdyrmakda, iş gurşawyny gowulaşdyrmakda we ulag we logistika koridorlaryny ösdürmekde ep-esli ösüş gazandy Şeýle ýokary derejeli halkara forumyny geçirmek bu üstünlikleriň sergisi bolup hyzmat edýär Al Jasseriň belleýşi ýaly, ýurtda bolup geçýän özgertmeler bilen daşary ýurt wekiliýetlerini tanatmak diňe bir ösüş guramalary bilen hyzmatdaşlygy giňeltmek bilen çäklenmän, eýsem hususy maýany hem özüne çekip biler Şonuň üçin häzirki duşuşyga diňe bir diplomatik waka hökmünde däl-de, eýsem ýurduň maýa goýumlaryny ösdürmek üçin gural hökmünde garalýar Yslam finansy: täze mümkinçilik penjiresi Yslam maliýeleşdirmesiniň ösüşi hyzmatdaşlygyň iň geljegi uly ugurlarynyň biri hökmünde ýüze çykýar Soňky ýyllarda IsDB Azerbaýjana yslam maliýe gurallary üçin kadalaşdyryjy-hukuk binýadyny döretmekde möhüm tehniki goldaw berdi 2020-nji ýylda yslam maliýeleşdirmegiň kanuny mehanizmlerini ösdürmek baradaky taslama tamamlandy. Häzirki wagtda Yslam Ösüş Instituty (IsDBI) sukuk çykarmak we beýleki yslam maliýe gurallaryny ornaşdyrmak üçin şert döretmek üçin täze taslama durmuşa geçirýär Mundan başga-da, IsDBI Azerbaýjanyň Merkezi Bankyna maýa bazaryny kadalaşdyrmak çarçuwasyny ösdürmek üçin 255,000 dollarlyk granty tassyklady. Bu taslama, 200,000 dollarlyk öňki tehniki kömek maksatnamasyny dowam etdirýär Al Jasseriň pikiriçe, dünýädäki Yslam maliýe bazary häzirki wagtda takmynan 3,5 trillion dollar bolup, Azerbaýjan üçin täze maýa goýum bazasyny açýar Bu adaty maliýe gurallaryny çalyşmak däl-de, eýsem maýa çeşmelerini diwersifikasiýa etmek barada Bu esasanam Azerbaýjan üçin möhümdir, sebäbi infrastruktura, senagat, oba hojalygy, sanly ykdysadyýet we gaýtadan dikeldilýän energiýa ýaly iri taslamalary durmuşa geçirýär Sukuk bazarynyň döremegi döwlet we hususy pudaklar üçin maýa goýum mümkinçiliklerini ep-esli giňeldip biler, şeýle hem ykdysadyýetiň uzak möhletleýin maliýe durnuklylygyny ýokarlandyryp biler Sebitleýin integrasiýa we ulag koridorlary Bu duşuşygyň mowzugy, sebitleýin integrasiýa, Azerbaýjanyň asewraziýanyň ulag we logistika merkezi hökmünde barha artýan roly bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr IsDB başlygynyň sözlerine görä, ýurt geografiki ýerleşişi we yzygiderli ykdysady syýasatlary sebäpli halkara söwdasynyň esasy çatrygyna öwrülýär Demir ýollarynyň, awtoulag ýollarynyň, Hazar deňziniň üsti bilen deňiz ulaglarynyň we halkara transport koridorlarynyň ösdürilmegi Azerbaýjany Gündogar bilen Günbatar, Demirgazyk we Günorta arasyndaky möhüm baglanyşyga öwürýär Bankyň ýolbaşçylarynyň ulag aragatnaşygyna diňe bir milli ösüş faktory hökmünde däl-de, eýsem tutuş sebiti ösdürmegiň mehanizmi hökmünde garamagy aýratyn möhümdir Bu, söwda, maýa goýumlary we infrastrukturany ösdürmek arkaly Yslam dünýäsiniň ýurtlarynyň arasyndaky ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmagy göz öňünde tutýan häzirki forumyň düşünjesine doly laýyk gelýär Karz alyjydan donora? Al-Jasseriň iň täsirli sözleri, Azerbaýjanyň uzak möhletleýin geljegine baha beren bolmagy ähtimal Onuň sözlerine görä, Yslam Ösüş Banky Azerbaýjanyň geljekde karz alyjydan donor ýurda geçmegine garaşýar Halkara maliýe guramasy üçin şeýle baha bermek gaty möhümdir Economicurduň ykdysady syýasatyna, maliýe durnuklylygyna we mundan beýläk hem ösüş perspektiwalaryna ýokary derejede ynam bildirýär "Azerbaýjan 2030" strategiýasynyň durmuşa geçirilmegini, nebit däl pudagyň işjeň ösmegini, eksport potensialynyň giňelmegini we ýurduň sebit logistika merkezine öwrülmegini göz öňünde tutsak, bu perspektiwanyň diňe uzak möhletli maksat bolup görünmejekdigi aýdylýar Yslam Ösüş Bankynyň Bakuwda her ýyl geçirýän ýygnagy diňe bir bank we agza döwletler üçin däl, eýsem Azerbaýjan üçinem möhüm waka öwrülýär Bir tarapdan, forum otuz ýyldan gowrak hyzmatdaşlygy jemleýär, bahasy 1,3 milliard dollardan gowrak. Beýleki tarapdan, 2027–2031-nji ýyllar üçin Hyzmatdaşlyk Strategiýasyny ösdürmäge, Yslam maliýeleşdirmesini ösdürmäge, täze maýa goýumlaryny çekmäge we iri infrastruktura başlangyçlaryny goldamaga gönükdirilen hyzmatdaşlykda täze bölüm açýar Bu ýylky forumyň esasy temasynyň bolmagy simwoliki sebitleýin integrasiýa. Hut şu sebitde Azerbaýjan öz pozisiýasyny çaltlaşdyrýar, Europeewropa, Eastakyn Gündogar, Merkezi Aziýa we Yslam dünýäsi arasynda möhüm ulag, söwda we maliýe merkezine öwrülýär Şol sebäpden, Bakuda IsDB ýyllyk ýygnagyny geçirmek diňe bir eýýäm gazanylan netijeleriň ykrar edilmegi däl-de, eýsem Azerbaýjanyň sebitleýin ykdysady hyzmatdaşlygyň arhitekturasynda artýan rolunyň alamaty hökmünde hem görner