Moskwanyň fitosanitar basyşy - alternatiw gözleýän ereerewan - SÖ .GI
Ereerewanyň Günbatara goşulyşmagy sebäpli Ermenistan bilen Russiýanyň arasyndaky dartgynlyk iň ýokary derejä ýetdi "Rosselhoznadzor" 12-nji iýunda karantin gözegçiligindäki ähli önümleriň Ermenistandan getirilmegini, şeýle hem Russiýanyň çäginden asewraziýa Ykdysady Bileleşiginiň (EEU) beýleki ýurt

Ereerewanyň Günbatara goşulyşmagy sebäpli Ermenistan bilen Russiýanyň arasyndaky dartgynlyk iň ýokary derejä ýetdi "Rosselhoznadzor" 12-nji iýunda karantin gözegçiligindäki ähli önümleriň Ermenistandan getirilmegini, şeýle hem Russiýanyň çäginden asewraziýa Ykdysady Bileleşiginiň (EEU) beýleki ýurtlaryna iberilmegini çäklendirmek baradaky karary, Moskwanyň Ermenistan döwletine garşy azyk söweşini yglan edendigini görkezýär Bu, ermeni önümleriniň rus bazarlaryna çykmagy düýbünden bes edilendigini aňladýar. Kremliň Paşinýanyň hökümetine garşy alyp barýan bu ykdysady güýji uzak wagt bäri ädimme-ädim ulanylýar. Mysal üçin, soňky ýyllarda Russiýa dürli bahana bilen Upperokarky Lars geçelgesini birnäçe gün, hepde, käte birnäçe aýlap ýapýardy we Ermenistandan haryt getirýän daýhanlary demirgazykda kyn ýagdaýa salýardy Käwagt müňlerçe ýük awtoulaglary birnäçe hepde gümrükhanada durmaly bolýardylar. Bu basyş, ýurtda hökümete garşy nägilelik tolkunyny başlamak, Paşinýana "gulak" bermek üçin niýetlenipdi. Bu basyş döwründe Russiýa käbir önümlere girizilen gadaganlygy "fitosanitar howpsuzlygy" bilen delillendirdi Ahyrsoňy, 7-nji iýunda Ermenistanda geçiriljek parlament saýlawlarynyň öňüsyrasynda partiýalaryň arasyndaky dartgynlyk has aýdyň görünip başlady Premýer-ministr Nikol Paşinýanyň Günbatar bilen integrasiýa baradaky aýdanlary, şeýle hem CSTO bilen baglanyşykly kararlar Kremliň sabyr kubogyny doldurdy. Moskwa bilen ereerewanyň arasyndaky syýasy dartgynlyk ykdysady derejä, esasanam oba hojalygy we azyk pudaklarynda ösdi. Ilki bilen, maý aýynyň ahyrynda Ermenistandan getirilen gülleriň, pomidorlaryň, hyýarlaryň, burçlaryň, gök önümleriň we qulupnutlaryň getirilmegi gadagan edildi. Şol bir wagtyň özünde Russiýada ermeni konýak-çakyr markalarynyň we "Cermuk" mineral suwlarynyň satuwy bes edildi Iýun aýynyň ilkinji günlerinde möwsümleýin miweleriň sanawyna alça, erik, şetdaly, erik we üzümiň hem goşulandygy syn edildi. Emma Moskwadan öwüsýän güýçli ýel güýçlenip, bu sanawa kartoşka, baklawa we guradylan miweleri goşdy Anotherene bir zarba, Ermenistandan Russiýa bazarlaryna getirilýän alabalyk we beýleki balyk önümleriniň gadagan edilmegi boldy. Bu kararlardan soň Ermenistan hökümeti daýhanlara ýetirilen zyýanyň tölenjekdigini we pes göterim subsidiýalarynyň beriljekdigini habar berdi Şol bir wagtyň özünde dolandyryjy topar Europeanewropa Bileleşiginiň we Birleşen Arap Emirlikleriniň bazarlaryna çykmagyň üpjün ediljekdigini aýtdy we şol bir wagtyň özünde daýhanlara maslahat berdi Ermenistan mejlisiniň başlygy Alen Simonýan bu barada çykyş edip, "özygtyýarlylyk hyýar, baklajan ýa-da pomidor bilen ölçelmeýär" diýdi. Bu, Kreml bilen ereerewanyň ykdysady şantajlara boýun egmejekdikleri baradaky habar. Paşinýanyň topary Moskwa ykdysady basyşlary sebäpli yza çekilmejekdigini we Günbatar bilen integrasiýa meýilnamasyndan ýüz öwürmejekdigini görkezýär Emma bu ýerde bellemeli zatlar bar. Kompensasiýa we pes göterim subsidiýalary döwlet býudjetine agyr ýük. Bu meselede EUB derrew çäre gördi we 50 million ýewro bölüp berjekdigini habar berdi. Europeanewropa bazarlaryna girmek hem syr bolup galýar Birinjiden, EUB oba hojalygy önümleri üçin ISO we HACCP şahadatnamalaryny talap edýär we paralel ýagdaýda laboratoriýa standartlary gaty berk. Ermenistan muny üpjün edip bilmeýär. Ikinjiden, ahyrky ýaly görünýän logistika meselesi bar Häzirki wagtda Ermenistan üçin Europeanewropa bazarlaryna Gürjüstanyň we Gara deňziň üsti bilen girip bolýar. Emma bu ýol gymmat, möwsümleýin miweler, esasanam alça we erik, çalt zaýalanýar we Europeanewropa bazarlaryna baryp bilmeýär Beýleki bir logistika meselesi Pars aýlagy we BAE bilen baglanyşykly, häzirki wagtda Eýran-ABŞ-Ysraýyl çaknyşygy sebäpli Ermenistan Yslam Respublikasynyň üsti bilen önümlerini bu bazara eksport edip bilmeýär. Oba hojalygy önümlerini uçar bilen daşamak astronomiki çykdajylary aňladýar. Bu usul ulanylsa, önümiň bahasy ep-esli ýokarlanar we arap bazary bilen bäsleşip bilmez. Bu maglumatlar, rus bazaryna alternatiwanyň üstünde işlemek üçin köp wagtyň gerek boljakdygyny görkezýär. Şol bir wagtyň özünde, Europeewropa "Cermuk" mineral suwuny ykrar etmeýär, ýa-da bu bazarlarda ermeni konýagyna beýle çynlakaý isleg ýok Recentakyn taryhy ýatlasak, rus tarapynyň fitosanitar howpsuzlygy barada birnäçe gezek gürlese-de, aslynda syýasy gatnaşyklar ýaramazlaşanda Moskwanyň tebigata we mör-möjeklere bolan söýgüsi köplenç ýatda saklanýar. Ermenistanyň saýlawdan öň Günbatara birleşmegi Syýasatyny we Paşinýan toparynyň 7-nji iýunda geçiriljek saýlawlarda gazanan ýeňşini öwrenip bilmedik Moskwa ereerewana "Günbatarly syýasatyň bahasyny" aýdyň görkezýär Tejribe, Kremliň bu ykdysady güýjüni syýasy maksatlar üçin ulanýandygyny we orbitasyndan çykmaga synanyşýan ýurtlary (esasanam postsowet döwletleri) jezalandyrýandygyny görkezýär Mysal üçin, 2006-njy ýylda, Gürjüstan Günbatara tarapdar syýasaty saýlanda, birden gürji çakyrynyň we "Borjomi" mineral suwunyň rus standartlaryna laýyk gelmeýändigi belli boldy Moldowa 2006 we 2013-nji ýyllarda EUB bilen şertnama baglaşmaga taýynlananda, çakyrlarynda zyýanly maddalar, miwelerinde we gök önümlerinde "Gündogar güjügi" tapyldy 2013-nji ýylda Europeewropa bilen söwda şertnamasyna gol çekmäge synanyşan Ukraina hem şol bir meselä duçar boldy - meşhur "Roşen" şokoladlaryndan howply madda tapyldy Bu hakykatlaryň öňünde premýer-ministr Nikol Paşinýanyň Moskwa eden sapary baradaky soraga (saýlawdan öň Russiýa geljekdigini yglan edipdi) "Çagyrylan halatynda bararyn" hakykatdanam Kremle habar we gizlin haýyş hökmünde okalýar Başga sözler bilen aýdylanda, ermeni syýasatçysy Putine henizem stoluň başynda oturyp biljekdigini we gepleşikler üçin ýeriň bardygyny habar berýär. Paşinýan, Russiýanyň gaharyny sowatmasa, indiki zarbanyň Ermenistanyň ykdysadyýetiniň doly çökmegine sebäp bolup biljek energiýa çeşmeleri bilen baglanyşykly boljakdygyna gaty gowy düşünýär Şeýle hem bu beýany wagt satyn almak üçin diplomatik ädim hökmünde görüp bileris. Sebäbi soňky wakalar ereerewanyň çynlakaý alternatiwalaryň üstünde işleýändigini görkezýär. Mysal üçin, Türkiýe bilen gatnaşyklaryň kadalaşmagy we soňky günlerde serhet açylyşynyň tizlenmegi munuň alamatydyr. Sebäbi Türkiýe serhediniň açylmagy Ortaýer deňzine we Europeewropa gury ýer ýolunyň açylmagyny aňladýar Theöne esasy faktor, elbetde, azerbaýjan faktorydyr. Ermenistanyň ykdysady geografiýasyna seretsek, ähli ýollaryň çatrygynyň hakykatdanam Bakuwdan geçýändigini göreris. Häzirki wagtda ereerewan üçin iň amatly çykalga parahatçylyk we Azerbaýjan bilen aragatnaşyk açmakdyr Gürjüstan portlarynda nobata durmagyň we oba hojalygy önümlerini uçar bilen daşamagyň ýerine Ermenistan sebitiň esasy tranzit merkezine goşulyp eksport meselesini çözüp biler. Premýer-ministr we hökümet Zangezur koridorynyň (Ermenistanyň çäginden geçýän bölegi) güýzde başlajakdygyny yglan etseler, bu ereerewanyň Bakuwyň ençeme ýyl bäri işleýän ykdysady taslamasynyň çynlakaý peýdalaryna doly göz ýetirendigini aňladýar. Sebäbi Zangezur koridorynyň işjeňleşmegi Ermenistan sebitleýin gabawynyň doly gutarmagyny aňladýar Şeýlelik bilen, ermeni daýhanlary Azerbaýjandan geçip, Pars aýlagynyň we Merkezi Aziýanyň bazarlaryna, Türkiýäniň üsti bilen arzan we çalt Europeanewropa bazarlaryna öz önümlerini elýeterli edip bilerler. Şu gün Nikol Paşinýan we hökümet Azerbaýjan bilen gol çekiljek soňky parahatçylyk şertnamasynyň Ermenistanda Moskwanyň iň uly basyş güýjüni ýitirendigini aňladýar Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr


