IRENA başlygy: Täze energiýa ulgamy, täzelenýän çeşmeler, wodorod we biomassa agdyklyk edýär (Exclusive interview)

BAKU, Azerbaýjan, 1-nji iýun. Täze energiýa ulgamynda gaýtadan dikeldilýän, wodorod we biomassa agdyklyk edýär, Halkara täzelenýän energiýa gullugynyň (IRENA) baş müdiri Françesko La Kamera, Baku energiýa hepdeliginiň çäginde Trend bilen geçirilen ýörite söhbetdeşlikde aýtdy Energiýa geçişiniň düýbünden bardygyny we çaltlaşýandygyny görkezdi "Dowam edýän energiýa krizisi tizlenme prosesini öňe sürer. Her ýyl täzelenýän çeşmeler ýyllyk gurlan kuwwaty boýunça täze rekordlar goýýar. Soňky ýyllarda täze gurlan kuwwatyň 90% töweregi täzelenip bilinýärdi. Elbetde, biomassanyň we wodorodyň, esasanam ýaşyl wodorodyň yzygiderli ulanylmagy bilen doldurylýan täze energiýa ulgamyna geçeris Sorag, bu Pari Agreement şertnamasynyň maksatlaryna laýyk gelýän tizlikde bolup geçýärmi? Bu çalt, ýöne hasam tizlenmeli. Görýän esasy päsgelçiliklerimiz infrastruktura. Birek-birege bagly, çeýe we deňagramly gözenekler bolmaly. Täzelenip bolýan zatlar üçin has amatly hukuk gurşawy gerek. Şeýle hem, kuwwatyny ýokarlandyrmalydyrys, bu täze ulgamyň köne ulgamyndan gelýän işçileri täzeden işe almagy aňladýar. Bular biziň görýän üç esasy päsgelçiligimizdir "-diýdi “La Kamera” halkara hyzmatdaşlygynyň gurluşyna täzeden garamagyň zerurdygyny aýtdy "Hususan-da, köptaraplaýyn maliýe guramalarynyň goldawy täze energiýa ulgamy üçin zerur infrastrukturany ösdürmegi ileri tutmalydyr" -diýdi IRENA-nyň baş müdiri, biri-birine bagly, çeýe we çydamly we tebigy ýagdaýda saklanylýan torlara zerurlygyň bardygyny belläp geçdi "Düzgünleşdirilen ulgamyň deňagramly we çeýe görnüşde işlemegini goldap biljek sanlylaşdyrma, şeýle hem emeli intellekt ýaly gurallar gerek. Bu elementleriň hemmesi bu infrastrukturanyň geçişini çaltlaşdyrmakda görýän ilkinji kynçylygymyzy ýeňip geçip biler. Şol bir wagtyň özünde, döwlet-hususy hyzmatdaşlygy güýçlendirmek we maýa goýum töwekgelçiligini azaltmaga kömek edýän syýasatlary durmuşa geçirmek zerur" -diýdi “La Kamera” häzirki wagtda täzelenýän çeşmeler arkaly energiýa howpsuzlygyna ýetip boljakdygyna ynanýar "Gazylyp alynýan ýangyçlaryň energiýa howpsuzlygyny üpjün etmegiň esasy usulydygy öňe sürüldi. Şeýle-de bolsa, soňky krizis, gazylyp alynýan ýangyç esasly ulgamyň energiýa howpsuzlygyny üpjün etmegiň iň gowy usuly däldigini görkezdi. Bu näsazlyklary gördük. Oner ýüzünde köp sanly aktýorlar bilen merkezleşdirilmedik energiýa ulgamyna geçmek has gowudyr. ýyllar we muny dowam etdiriň, sebäbi olar energiýa howpsuzlygyny we içerki garaşsyzlygy üpjün etmegiň esasy guralydyr. Çykdajylar barada aýdanymyzda, häzirki wagtda täzelenýän çeşmeler elektrik energiýasynyň öndürilmeginiň iň arzan usulydygyny subut etdi Ol IRENA-nyň strategiki meýilnamalaşdyryşy we gaýtadan dikeldilýän taslamalary ýerleşdirmegi öz içine alýan ýurtlaryň gaýtadan dikeldilýän energiýa geçişine giňişleýin goldaw berýändigini aýtdy "Iň oňat çemeleşme, ýurdy birleşdirmek we uzak möhletleýin meýilnamalaşdyrmakda goldaw bermekdir. UNFCCC işiniň çäginde milli goşantlaryny taýýarlamakda we hödürlemekde ýurtlara kömek edýäris. Meýilnamalaşdyrmak tapgyryndan başlap, taslamanyň durmuşa geçirilmegini we maliýeleşdirilmegini ýeňilleşdirmek üçin işleýäris. Maliýe platformamyz hem şu maksat bilen işlenip düzüldi