Eýranyň dünýäni sarsdyrjak Hormuz bogazy baradaky karary: Geçýän gämilerden ýygnajak mukdary mälim edildi

Günbatar döwletleriniň aşa ykdysady embargolary sebäpli täze kiber we fiziki girdeji modellerini gözleýän Eýran administrasiýasy, halkara logistika flotlaryndan ýygnan aşa ýokary nyrhlary ilkinji gezek halkyň kiber we fiziki maglumat bazalaryna gözegçilik edýän iň strategiki suw ýolundan peýdalandy Eýranyň ýarym resmi Fars habarlar gullugynda ýüze çykan soňky ykdysady habarlara görä, Eýranyň Mejlisiniň meýilleşdiriş we býudjet komissiýasynyň agzasy Muhsin Zengene, global nebit we haryt söwdasynyň merkezi bolan Hormuz bogazynda töleg syýasatynyň aşa ululyklaryny açyp görkezýän resmi kiber beýanatlaryny berdi. Deputat Zengene, Eýran häkimiýetleriniň halkara äpet ýük gämilerinden we nebit tankerlerinden strategiki bogazdan peýdalanyp, Pars aýlagyna girýän we çykýan tölegleriň ortaça 1,5 million dollar bilen 2 million dollar aralygynda üýtgeýändigini resmi taýdan yglan etdi Dünýäniň deňiz ägirtlerini haýran galdyran bu ýokary býudjet tölegleriniň, halkara maliýe päsgelçiliklerini we kiber bank päsgelçiliklerini ýeňip geçmek üçin ýekeje usul bilen çäklenmändigi ýüze çykdy. Habarlardaky jikme-jikliklere görä, gämi operatorlary we global gämi eýeleri, aşa köp tölegleri Eýranyň resmi ýolbaşçylaryna nagt ýa-da kripto walýutalary (Bitcoin we esasy sanly aktiwler) arkaly global kiber torlary arkaly geçirip bilerler. Global maliýe ulgamyndan çykmak isleýän kompaniýalar üçin gönüden-göni önüm üpjünçiligi arkaly fiziki alyş-çalyş mümkinçilikleri hödürlenýär. Eýran döwletine geçmegiň deregine berlen islendik täjirçilik senagat çig malynyň ýa-da azyk önüminiň bazar bahasy kiber jenaýat hasaplanýar we umumy tranzit bergisinden bir teňňä çenli aýrylýar Strategiki bogazdaky ägirt uly gämi gatnawyndan alnan bu syrly maliýe girdejisiniň, embargo sebäpli kynçylyk çekýän Eýranyň milli ykdysadyýeti üçin seýsmiki durmuş çeşmesini emele getirýändigi nygtalýar. Neşir edilen hasabatdaky makroykdysady baha berişlere görä, Tähranyň administrasiýasynyň Hormuz bogazy arkaly kesgitlän bu agressiw töleg we alyş-çalyş syýasatlaryndan Tähranyň alyp biljek iň ýokary ýyllyk girdejisi 7,5 milliard dollara (takmynan 250 milliard TL) ýetip biler. Global deňiz guramalarynyň nawigasiýa azatlygynyň çäginde bu aşa nyrh syýasatyna garşy kiber we hukuk platformalarynda nähili çäre görjekdigi bilesigelijilik meselesidir