Eýran önümleriniň bahasy 30-40 göterim arzanlady - LIST

Dünýäde syn edilýän geosyýasy prosesleriň we sebitdäki täze ykdysady ýagdaýyň fonunda Eýran bilen söwda gatnaşyklary ýene-de ünsi çekdi. Hususan-da, Eýrandan Azerbaýjana getirilýän önümleriň bahasynyň üýtgemegi, içerki bazardaky önüm üpjünçiligi we ýakyn wagtda bahalaryň çaklamalary bilen baglanyşykly meseleler aktual bolup galýar Liberal Ykdysadyýetçiler Merkeziniň başlygy Akif Nasirli, söwda gatnaşyklarynyň üýtgemeginiň içerki bazara we sarp ediş bahalaryna bolup biljek täsiri barada Modern.az bilen söhbetdeşlikde Eýran-Azerbaýjan serhedindäki söwdanyň kadaly ýagdaýda dowam edýändigini we soňky hepdelerde birneme asudalygyň ýüze çykandygyny aýtdy "Thisöne bu asudalyk bahalary" arzanlatmak "hökmünde gönüden-göni täsir etmedi. Tersine, käbir önümleriň bahasy birneme ýokarlandy, käbirleri möwsümleýin peseldi Oba hojalygy önümleri, gurluşyk materiallary, himiki maddalar, polietilen granulalar, ýuwujy serişdeler, konditer önümleri, miweler we gök önümler, hurma, kartoşka, sogan, gök önümler, sement, kafel we matlas Eýrandan Azerbaýjana gelýär. Soňky 2-3 aýda rial gaty pese gaçdy. Eýranda inflýasiýa 40 göterimden gowrak. Bu eksport bahalaryny dollar bilen peseldýär. Netijede, Eýranyň hurmasy, alma, pomidor, hyýar, garpyz, guradylan miweler, kir ýuwujy we plastmassa önümleri Azerbaýjan bazarynda 5-12 göterim arzan. Hususan-da, eýranly kartoşka we sogan, "8-nji kilometr" we lomaý bazalarda ýerli önümlerden 20-30 kopek arzan satylýar. Munuň sebäbi Eýranda ekinleriň artykmaçlygy we rialyň hümmeti Ykdysatçynyň pikiriçe, logistika we töleg töwekgelçiligi ýene bahany ýokarlandyrýar: "Eýran banklary sanksiýalara sezewar edilýär, pul geçirmek kynlaşdy. Astara we Bilasuwarda goşmaça gümrük barlaglary geçirilende ýük awtoulaglary 3-5 gün gijikdirilýär. Bu çykdajy harytlara hem goşulýar. Şonuň üçin rial könelse-de, tekjedäki iň soňky baha düýpgöter peselmeýär. Eýran bilen söwdada üç esasy töwekgelçilik bar. Birinjiden, geosyýasy dartgynlyk ýene-de ýokarlan halatynda serhet ýapylyp ýa-da çäklendirmeler girizilip bilner. Soňra eýran harytlary bazardan çykarylar we ýerli önümleriň bahasy derrew ýokarlanar. Esasanam gyş aýlarynda 2018-nji ýylda pomidor, hyýar we kartoşka ýetmezçiligi ýüze çykar. Ikinjiden, rial ýene-de güýçlense, importyň bahasy awtomatiki ýokarlanar. SWIFT işlemeýändigi sebäpli töwekgelçilikli we gymmat A.Nasirli häzirki wagtda iň uly bahanyň peselmeginiň miwelerde, gök önümlerde we ýuwujy serişdelerde duýulýandygyny aýtdy: "Eýranyň senesi geçen ýyl 4-5 manatdy, ýöne indi 2,80-3.20 manat. Eýranyň garpyzlary we hozlary möwsümdäki ýerli önümlerden 30-40 göterim arzan. Polietilen önümleri, bir gezek ulanylýan gaplar, şampunlar we sabynlar hem 10 göterim arzanlady. Emma sement, plitkalar, armaturlar ýaly gurluşyk harytlary azaldylmaýar. Hormuz bogazynyň töwereginde ýokarlanmak, Eýran harytlarynyň bahasy häzirki derejede galar. Güýzde Eýran bazary deňleşdirer we bahalaryň düýpgöter ýokarlanmagynyň öňüni alar we eksportçy harytlary has ýokary bahadan satmaga mejbur ediler. " Ykdysatçy, bahanyň durnuklylygy şertli düşünje diýip hasaplaýar: "Global nebit, galla we logistika bahalary ýokarlan halatynda Eýranyň harytlary hem has gymmatlaşar. Mundan başga-da, manat alyş-çalyş hümmeti we gümrük syýasaty hem möhüm rol oýnaýar. Töwekgelçilikler galýar: serhetleriň ýapylmagy, sanksiýalaryň güýçlendirilmegi, rialyň berkidilmegi. Bu üçüsiniň biri ýüze çyksa, eýran harytlary bazardan çykarylar ýa-da 15-25 göterim ýokarlanar Gysgaça aýdylanda, indi miweleriň, gök önümleriň we öý himiki serişdeleriniň eýran önümleriniň hasabyna arzanlygy bar. Emma bu geosyýasy syýasata bagly. Ertir ýagdaý üýtgese, sarp edijiniň bahasynyň ilkinji zarbasyny göreris. Şonuň üçin importa garaşlylygy azaltmak üçin ýerli ýyladyşhanalary we gaýtadan işlemegi güýçlendirmek gerek "-diýdi