Eýran, IAEA-nyň hasabatynyň ynamy artdyrmakdaky goşandyny ret edýär

BAKU, Azerbaýjan, 6-njy iýun Onuň sözlerine görä, IAEA-nyň baş müdiri Rafael Grossi näbelli, elýeterliligiň ýoklugy we Eýranyň ýadro programmasyndaky bilimleriň dowamlylygyny ýitirmek barada gürleýär. Şeýle-de bolsa, bu boşluk sebäpli ýüze çykmady. IAEA (gorag çäreleri) bilen goralýan Eýranyň ýadro desgalary ABŞ we Ysraýyl tarapyndan harby howa zarbalaryna sezewar edildi. IAEA-nyň baş müdiri bu hüjümleri hiç haçan ýazgarmady. Meseläniň gelip çykyşyny hiç wagt ýatdan çykarmaly däl we şol meselä esaslanyp Eýrana garşy netije çykarmaly däl Ministriň orunbasary, Eýranyň ýadro programmasy bilen baglanyşykly mesele barlanmasa we ýarag ýaýramazlygy sebäpli, IAEA-nyň baş müdirinden ilkinji garaýyş, gorag serişdeleri bilen goralýan Eýranyň ýadro desgalaryna edilen hüjüme garşy aç-açan pozisiýa eýelemelidigini, sebäbi bu hüjümiň diňe Eýranyň özygtyýarlylygyny bozmak bilen çäklenmän, eýsem ýadro howpsuzlygyna, ýadro ýaragynyň ýaýramagyna-da göni zarba urýandygyny aýtdy Gharibabadi, Eýranyň urany baýlaşdyrmak üçin 60% görkezijini gaýtalamak we kanuny esasda anyk düşündiriş bermezden ýadro ýaraglary üçin mümkin bolan ssenariýalary öňe sürmek tehniki däl-de, syýasy tarapdan ybaratdygyny aýtdy. Urany baýlaşdyrmak üçin göterim görkezijisi, learadro ýaraglarynyň ýaýramazlygy baradaky şertnamada (NPT) hasaba alynmady. Kanuny ölçeg, ýadro işleri we ýadro materiallary harby maksatlara gönükdirilmeýär. Şunuň bilen baglylykda, Eýranyň ýadro maksatnamasy parahatçylykly we kanunyň çäginde öz borçlaryny ýerine ýetirdi "IAEA hüjümi amala aşyranlaryň jogapkärçiligini öz üstüne alyp, harby hüjümiň netijeleri barada hasabat berýär. Mundan başga-da, hüjüm netijesinde Eýrandan tehniki we syýasy borçnamalar talap edilýär. Bu ne tassyklamak, ne-de ynam döretmek" Ministriň orunbasarynyň pikiriçe, IAEA diplomatik çözgüdiň bir bölegi bolmak islese, tehniki hasabatyň syýasy basyşa öwrülmeginiň öňüni almaly. Howpsuzlyk çäreleri harby hereketler, haýbat atmalar ýa-da kararlar bilen güýçlendirilmeýär, ýöne bitaraplyk, halkara hukugyny berjaý etmek, döwletleriň özygtyýarlylygyna hormat goýmak we edara gözegçiligi astyndaky ýadro desgalaryna edilýän hüjümleri göni ýazgarmak arkaly güýçlendirilip bilner Garibabadi gorag astyndaky ýadro desgalaryny bombalamak barlaglar üçin zerur howpsuzlygy ýok eder diýen netijä geldi. Şeýle ýagdaýda Eýrana edilen hüjümiň ýaramaz netijelerini gural hökmünde ulanyp bolmaz