Yrakly türkleriň häzirki we geljegi Ankarada - QHA - Krym habarlar gullugynda ara alnyp maslahatlaşyldy

Mustafa KOÇYEGİT QHA Ankara Bir asyrdan gowrak wagt geçensoň, bir türkmen häkimi Yrakdaky türkmenleriň barlygy we hukuklar ugrundaky göreşiň merkezi bolan Kerkukda administratiw dolandyryşy öz üstüne aldy we türk dünýäsinde taryhy öwrülişik hökmünde hasaba alyndy. 2026-njy ýylyň 4-nji iýunynda Ankarada Eastakyn Gündogary öwreniş merkezi (ORSAM) tarapyndan gurnalan "Kerkukdaky türkmen häkiminiň döwri we türkmenleriň Yrakdaky wekilçiligi" atly panelde Yrak türkleriniň taryhy göreşi, häzirki syýasy ösüşler we türkmenleriň döwlet edaralarynda wekilçiligi ara alnyp maslahatlaşyldy. Maslahata spiker hökmünde gatnaşan Kirkuk gubernatory we Yrak türkmen frontunyň (ITF) prezidenti Mehmet Seman Ağa, türkmenleriň Yragyň syýasy, jemgyýetçilik we medeni gurluşynda tutýan orny barada baha berdi ORSAM-yň prezidenti Kadir Temiz tarapyndan dolandyrylýan panelde köp alymlar, gözlegçiler, diplomatlar, hökümete degişli bolmadyk guramalaryň wekilleri we metbugat agzalary gatnaşdy TEMİZ: IRAKDA DURMUŞLYK ÜÇIN Güýçli talap bar Maksatnamanyň başynda, Kadir Temiz ORSAM-yň soňky ýyllarda Yrakda geçiren meýdan gözleglerinde, ähli tapawutlara garamazdan durnuklylyga bolan islegiň artýandygyny belläp, bu ýagdaýyň esasy sebäpleriniň biriniň Yrakdaky ähli jemgyýetçilik toparlarynyň bu işe gatnaşmagydygyny aýtdy Temiz söweşiň, terrorçylygyň we mezhep çaknyşyklarynyň sebiti ençeme ýyl bäri ýok edendigini mälim etdi we "Türkmenleriň Yrakdaky wekilçilik meselesi diňe bir türkmenleriň wekilçiligi däl, eýsem kürtler, araplar we türkmenlerden başga etnik we dini jemagatlar bilen baglanyşykly" -diýdi. diýdi AĞA: BIZ IRAQ SEMENTI BOLAN Mehmet Seman Ağa, mejlisde eden çykyşynda Yrakly türkmenleriň onlarça ýyl bäri assimilýasiýa syýasatlaryna sezewar edilendigini aýtdy we şeýle diýdi: Men muny aýdyň aýdýaryn. Türkmenler hökmünde halas bolduk diýip buýsanýaryn. Biz göreşdik. Dört gyrgynçylygy başdan geçirenimizde we ýüzlerçe halkymyz ölüm hatarynda bolsa-da, göreş boldy. Türkmenler hökmünde Yragyň dargamagyna sebäp boljak hiç bir taslama gatnaşmadyklygymyza buýsanýaryn. Munuň tersine, biz Yragyň sementine öwrüldik. Türkmenelide, türkmeneli zolak geografiýasy diýip atlandyrýan gyzyl alma; Tal Afardan Mendeli, demirgazykdaky kürtler bilen günortadaky şaýy-sünni araplaryň arasynda, iki tarapy birleşdirip doganlyk we Yragyň agzybirligini ýola goýduk "BIZ IRAQI Şahsyýetini götermekden utanmadyk we muny buýsanç bilen göterdik" Ağa, türkmenler hökmünde Bagdatda bolan gatnaşyklarynda türkmenleriň Kerkukda möhüm elementdigini hemişe nygtaýandyklaryny aýtdy Türkmenleriň ýurdy bölmek maksady bilen hiç haçan syýasata eýermändigine ünsi çeken Kirkuk gubernatory, Türkiye bilen bar bolan garyndaşlyk gatnaşyklaryndan hyýanatçylykly peýdalanman, elmydama goldaw şertlerinde durmuşa geçirendiklerini aýtdy. Türkmenleriň Türkiýe bilen bilelikde sünni, şaýy, kürt ýa-da arap bolsun hemme kişini gujaklaýandygyny aýtdy Yragyň merkezi hökümetiniň türkmenlere ençeme gezek ejir çekendigini mälim eden Ağa, "Türkmenler hökmünde Yrak şahsyýetini götermekden hiç wagt utanmaýarys we buýsanç bilen göterýäris" -diýdi. Ol: "KIRKUK-yň parahatçylygy IRAK-yň durnuklylygy, IRAK-yň durnuklylygy bolsa orta gündogaryň parahatçylygy we durnuklylygydyr" Türkmenler hökmünde Bagdat bilen Ankaranyň arasyndaky köpri bolandygyny mälim eden Seman Ağa, geçen ýyl Yrakda Daşary işler ministri Hakan Fidan bilen bolan duşuşygynyň netijesinde ýüze çykan suw meselesini çözendiklerini ýatlatdy. "Türkiýede krizis bolup, tokaý ýangynlary bolan hem bolsa, bentleri bize açdylar, sag boluň." Ağa, bu kömek sebäpli şol tomusdan geçendiklerini aýtdy Türkiye häkim saýlananda uly goldaw berendigini mälim eden Ağa, "Esasy maksadymyz, Kerkukda parahatçylygy, asudalygy we doganlygy hemişelik etmekdir. Şol bir wagtyň özünde, Kirkukda institusional ulgam hökmünde aýlanýan häkimlik modelini döretmegi maksat edinýäris. Sebäbi Kirkukyň parahatçylygy Yragyň durnuklylygy we Yrak Gündogaryň parahatçylygy we durnuklylygy". diýdi MERKEZI HÖKÜMETDE TÜRKMEN MINISTRI BOLARMY? Beýleki tarapdan, Türkiye sebitdäki syýasatlaryna degip geçip, Ağa: "Türkiye hemişe Yragyň territorial bitewiligini goldaýar. Goňşy ýurt hökmünde Türkiýe Yragyň özygtyýarlylygyna iň köp hormat goýýan ýurt" -diýdi. Ol baha berdi Yrakly türkler tarapyndan uzak wagtlap syýasat ugrunda beýan edilýän bir türkmen ministrine bolan isleg barada aýdan Seman Ağa, häzirki wagtda talaplarynyň girdeji esasly isleg däldigini aýtdy. Ministrler kabinetine gatnaşjak bir türkmen, Tal Afardan Mendelä çenli türkmeneliniň ýagdaýyny düşündirer, Kynçylyklaryny we aladalaryny premýer-ministriň ýanyna aljakdygyny aýtdy Ağa, Türkiýä saparyndan ozal Yragyň merkezi hökümeti bilen duşuşandygyny we şu pursatda Yrak Türkmen frontuna döwlet ministrligi derejesinde ministrlik berjekdiklerine söz berendiklerini aýtdy Ministrlik meselesinde üç dürli ministrligiň gün tertibinde durýandygyny, ýagny maşgalanyň, welaýatlaryň we daşary gatnaşyklaryň jogapkärdigini, ýöne haýsynyň boljakdygy belli däl diýip düşündirýän Ağa, Daşary işler ministrligi bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň öňüni almak üçin Daşary işler üçin jogapkär Döwlet ministrligini goldamaýandyklaryny aýtdy Bir asyrdan gowrak wagt geçensoň, bir türkmen häkimi Kirkuk welaýatynda işe başlansoň, ORSAM-da geçirilen mejlisde sebitdäki soňky wakalar we türkmenleriň Yrak syýasatynda barlygy ugrundaky göreş ara alnyp maslahatlaşyldy. Kirkuk welaýatynyň häkimi we Yrak türkmen frontunyň prezidenti Mehmet… pic.twitter.com/NzgPt9DL7S