Kassym-Jomart Tokaýew bilen gatnaşygy adatdan daşary - Keniýanyň prezidenti William Ruto

Bu Gazagystana taryhy sapar. Bu sapara gelmezden ozal esasy maksatlaryňyz nämelerdi? Olara ýetdiňiz öýdýärsiňizmi? Gazagystan bilen baglaşylan şertnamalaryň haýsysyny geljekdäki hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin esasy itergi hökmünde görýärsiňiz? Ilki bilen, bu beýik Astana şäherine baryp görmek üçin bu ädimimi edendigime diýseň buýsanýaryn. Prezidentiňiz ajaýyp jenap, beýik lider we meniň bilen onuň bilen geçen agşamdan şu gün irden, şu gün günortana çenli bolan gatnaşyklar gaty täsin we ajaýyp boldy. Bilşiňiz ýaly Gazagystan we Keniýa gatnaşyklary 1993-nji ýylda ikitaraplaýyn derejede başlandy. Geçen ýyl Prezident Naýrobide ilçi belleýänçä, bu barada kän bir zat etmedik. Bu, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary birleşdirmek üçin bu beýik ýurda gelmegime sebäp boldy Ilki bilen, Keniýa bilen Gazagystanyň arasynda örän möhüm sebit we halkara meselelerinde umumy pozisiýalary paýlaşýarys. Biz Günbataryň we Gündogaryň bilelikde dostlary. Söwda gatnaşyklarymyz bar. Gatnaşyklarymyz nukdaýnazaryndan şol bir pelsepe ýazylýar Iki ýurdumyz üçin, hususan-da, energiýa pudagynda ösmek üçin ägirt uly mümkinçilik bar Keniýa 10,000 megawat energiýa öndürmäge synanyşýar. Bu beýik ýurduň, bar bolan tehnologiýa bilen, bar bolan maýa goýum çeşmeleri bilen, Prezident maňa öz garaşsyz baýlyk gaznasynda 85 milliard dollar bardygyny we maýa goýmak üçin mümkinçilik gözleýändigini aýtdy. Keniýada gaty gowy girdeji bilen energiýa öndürmek üçin maýa goýmak üçin ägirt uly mümkinçilik bar. Keniýada suw ýygnamak, suw saklamak we suwaryş üçin gowy maýa goýum mümkinçiligi bar. Ulag we logistika ugurlarynda öwrenmek üçin ýene bir möhüm mümkinçilik bar. Bular Keniýa üçin ileri tutulýan ugurlar, emma Gazagystan üçinem uly gyzyklanma döredýär Bu sapardan gören iň uly netijäm, birinji ýerde, Gazagystanyň Keniýadan, çaýdan, kofeden, avokadosdan, makadamiýadan we Keniýadan öndürýän beýleki önümlerimiz üçin güller üçin logistika merkezini üpjün etjekdigi bilen ylalaşdyk. Şeýle hem, Naýrobiniň, Mombasa we Lamunyň diňe bir Keniýa üçin däl, eýsem sebitimiz üçinem möhüm bolan önümlerini, dänelerini, bugdaýlaryny eksport etmek üçin Gazagystana elýeterli boljakdygyny kabul etdik. Has möhümi, hususy sektorymyzy eklejekdigimizi aýtdyk Şu gün, Keniýa Söwda palatasy bilen Gazagystanda işewür geňeşiň arasynda şu gün gol çeken ähli şertnamalarymyzy durmuşa geçirmek üçin hususy sektory deňlige girizmek barada ylalaşyk gazanyldy, dag-magdan meselesinde şertnama baglaşdyk Keniýanyň magdançylyk pudagy entek ösenok. Bu ýurtda magdançylyk tejribesi bar. Magdançylyk pudagyny ýyllar boýy gurdular. Häzirki wagtda Gazagystan dünýäde gaýtadan işlenýän uranyň 40% -ini energiýa öndürmek we ýadro energiýasyny parahatçylykly ulanmak bilen baglanyşykly meseleler üçin eksport edýär. Bular Keniýanyň peýdalanyp biljek mümkinçilikleri. Häzirki wagtda Keniýada magdançylyk pudagymyzy gurýarys. Altyn, kobalt, seýrek topraklar we beýleki köp sanly minerallar bar we Gazagystan maýa goýum üçin mümkinçilik gözleýär Keniýa we Gazagystan üçin bu gatnaşyklary täze derejä çykarmak üçin mümkinçilik bar. Men bilen prezidentiň arasynda dörän ýakynlygy, hususy pudagymyzyň we esasanam ösýän maýa bazarlarynyň arasyndaky giňişligi gördüm. Astana Halkara Maliýe Merkezi we Naýrobi Halkara Maliýe Merkezi, biz olar bilen diňe bir mümkinçilik döretmek üçin däl-de, eýsem Naýrobiniň Gymmatly kagyzlar bir Exchangeasynda sanalan käbir kompaniýalaryň sanaw sanawynyň bolup biljekdigine göz ýetirmek üçin hem gol çekdik, täze mümkinçilikler gözleýänimizde, ösüş maksatlary üçin paýtagt bazarlarynda has uly çeşmeler gurýarys Kärhanalaryň arasyndaky hyzmatdaşlyk barada has jikme-jik. Keniýany Gündogar Afrika bazarynyň derwezesi hökmünde görýän gazak telekeçilerine we kärhanalaryna haýsy habar ibermek isleýärsiňiz? Öň aýdyp geçenleriňizden başga haýsy pudaklar iň uly mümkinçilikleri hödürleýär? Keniýa, edil şu ýurt ýaly ep-esli orta we orta we kiçi kärhana ekosistemasyny gurdy. “Fintechs” we wençura kapital ekosistemasy ýaly mikro, kiçi we orta kärhanalarymyz Keniýada guruldy edil Gazagystanda gurlan edil şonuň ýaly. Näme bolar, Keniýa Gündogar Afrika jemgyýetiniň merkezine öwrüler, Gazagystan bu mesele üçin asewraziýa ýa-da Merkezi Aziýa merkezine öwrüler Gündogar Afrika jemgyýetinde 300 million adam bar, bu tarapda 250 million adam bar, bu bolsa bilýän deňagramlylygyňyza, iki tarapdanam mümkinçilik döredýär. Hususy pudagyň hakyky we häzirki mümkinçiligi bar, sebäbi häzirki wagtda iki ýurduň arasyndaky söwda çäklidir, ýöne uly potensiala eýe. Şeýlelik bilen, hususy pudaga häzirki wagtda iki ýurduň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklardan peýdalanmak üçin uly mümkinçilik döredýär Adamlary has çalt, hyzmatlary has çalt we hatda harytlary has çalt herekete getirmek üçin Astana bilen Naýrobiniň arasynda göni uçuşlary üpjün etjek ikitaraplaýyn howa hyzmatlary şertnamasyna giňeltmek isleýäris, esasanam güller, gök önümler we Keniýanyň bu ýurda eksport etmek isleýän beýleki zatlary. Hususy sektora bu iki ýurduň arasynda we iki sebitimiziň arasynda söwdany giňeltmek üçin hakyky we häzirki pursat Aýdyşym ýaly, gyzyklanma bildirýän ugurlar bar. Pudaklar. Magdançylyk, hökümet we hususy pudagy özüne çekýän pudak. Ulag we logistika hususy pudagy we döwlet pudagyny getirýär. Döwlet-hususy hyzmatdaşlygymyz çarçuwasy, döwlet-hususy hyzmatdaşlygyň çäginde hususy pudagyň çeşmelerini ulanyp, döwlet infrastrukturasyny gurmak üçin deňleme mümkinçiliklerini döredýär Naýrobide “Standard Gauge” demir ýoluny uzaldyp, käbir uly ýollarymyzy Gündogar Afrika sebtine çenli uzaldyp, täze howa menzilini gurmak üçin mümkinçiliklerimiz bar. Iki tarapdanam mümkinçilikler bar. FinTech giňişliginde Keniýa Afrikanyň Silikon Sawannasydyr. Astanadaky zatlarymyz bilen deň. Bizde bar bolan kosmos gullugyňyzdan geldik we kosmos gullugymyz bilen hyzmatdaşlyga gol çekdik we bu ýerde ýer synlamak, oba hojalygy, tokaý hojalygy, jemgyýetçilik sarp edişi, täjirçilik maksatly we täjirçilik işi üçin maglumat bar diýip pikir edýäris Şeýle hem bu ýerde AI merkezine girdik we Naýrobide Konza Technopolis-de şuňa meňzeş desgany gurýarys (redaksiýa: gündogar we merkezi Afrikanyň iň uly akylly şäher taslamasynyň çäginde Ylym seýilgähi we innowasiýa sebiti hökmünde ösýän Keniýa hökümetiniň flagman taslamasy), diňe bir tehnologiýany sarp ediji bolmak bilen çäklenmän, ýaşlar üçin tehnologiýa we täjirçilik etmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyna ynanýarys. Şeýlelik bilen, Keniýa we Gazagystan üçin özara peýdaly boljak ýeňiş gazanjak netijäni görkezjek gatnaşyklary görýärin Şu wagta çenli köp zatlary ara alyp maslahatlaşdyk, ýöne meniň çözmeli meselelerimiň biri, häzirki döwürde gaty möhüm tema bolan howanyň üýtgemegi baradaky gepleşik. Golaýda Gazagystanda uly daşky gurşaw boýunça halkara sammiti - sebitleýin ekologiýa sammiti EXPO 2026 (RES) geçirildi, bu temalar halkara jemgyýetçiliginiň we bilermenleriň arasynda ara alnyp maslahatlaşyldy. Howanyň durnuklylygy, durnukly ösüş, esasanam sebitlerimiz üçin biziň ýurtlarymyz bilen ösýän ýurtlaryň arasyndaky hyzmatdaşlyk nä derejede möhüm? Howanyň üýtgemegi häzirki hakykat. Öňler uzakdady. Öň burçlarda ara alnyp maslahatlaşylýardy, indi bolsa merkezde ara alnyp maslahatlaşylýar. Durnukly ösüş barada islendik söhbetdeşligiň özeni. Gazagystanyň prezidentini durnukly ýagdaýda nädip durmuşa geçirmelidigi we ösüşimize itergi bermek üçin ýaşyl energiýany sarp etmek barada uly söhbetdeşlik geçirendigi üçin gutladym Iki ýyl mundan ozal hem edipdim. Naýrobi jarnamasy bilen tamamlanan ilkinji Afrika howa sammitini çagyrdym, bu Afrikanyň nähili gatnaşjakdygyny, Afrikanyň ýaşyl senagatlaşmagy üpjün etmek üçin öz ideýalaryna we çeşmelerine nähili goşant goşjakdygyny, ähli baýlyklarymyzy, esasanam Afrika yklymynda bar bolan baýlyklarymyzy, gün energiýasy, ýel energiýasy, geotermiki we gidroenergetika energiýasy we beýleki global çeşmeler üçin bar bolan beýleki çeşmelerimizi ulanýarys Bular Gazagystan bilen Keniýanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk üçin hakyky mümkinçilikler we 10 000 megawat energiýa öndürmäge synanyşanymyzda gaýtadan dikeldilýän energiýa üçin hereketlendiriji. indiki ýedi ýyl, Gazagystanyň we getirip biljek tehnologiýasy we öz ösüşimize itergi bermekde we amala aşyrmak isleýän ähli senagat kärhanalarymyz üçin özara peýdaly boljak energiýa öndürmekde täzelenip bilýän energiýa getirip biljek çeşmeleri bilen laýyk gelýär Öň hem belläp geçişim ýaly, bu taryhy döwlet sapary. We sizden sorasym gelýär, bu ýere gelmezden ozal, Gazagystanyň Astanadaky keşbi nähili? Özüňiz başdan geçireniňizden soň näme üýtgedi? Gazagystana barmazdan ozal sebite düşünişimiz gaty çäklidi. Häzirki wagtda Gazagystany görüşi we pelsepesi Keniýanyňky bilen ýakyndan gabat gelýän we gatnaşmak we hyzmatdaşlyk üçin uly mümkinçilikler döredýän häzirki zaman döwlet hökmünde görýärin. Şol sebäpden, derrew Gazagystanda kompaniýalara has gowy maglumat, has köp maglumat almak, Keniýanyň hökümeti bilen bu ýerdäki işewür toparlaryň we bu ýerdäki hökümetiň arasynda has köp gatnaşmak we mehanizm bilen üpjün etmek üçin baş konsullyk açarys we gysga wagtda doly ilçihana geçireris diýen karara geldim Prezident ýakyn bir ýa-da iki aýyň içinde bu ýerden ministrler derejesinde Keniýanyň resmileri, Keniýanyň hökümeti we iň esasysy bilen hususy sektor bilen işleşmek üçin ýolbaşçylyk etjek gaty uly delegasiýanyň boljakdygyny kabul etdi, sebäbi prezident we men, gatnaşyk gurmak we has berk gatnaşyk gurmak we Keniýa üçin Merkezi Aziýa bazaryna, Merkezi Aziýa bazaryna we Merkezi Aziýa bazaryna, Merkezi Aziýa bazaryna we Merkezi Aziýa bazaryna girmek üçin mehanizm hödürleýäris. we Naýrobiniň üsti bilen. Prezident Tokaýew bilen bilelikde beren beýannamamda aýdyň sözler aýdylýar Bu indiki ädim, ýurtlaryň arasyndaky hyzmatdaşlygymyzyň medeni we bilim taýdan ösmegi bolan diplomatiýanyň möhüm bölegini hem öz içine alýarmy? Bizde eýýäm Gazagystanda keniýalylar bar. Şu ýerdäki öz obamyň türgenlerini hem goşmak bilen, men gaty geň galdym. Bu bolsa adamlar bilen gatnaşyga degişlidir. Meniň pikirimçe, adamlar bilen gatnaşygy hakykatdanam hökümetimizden öňde. Adamlar biziň öňümizde, bu medeniýeti, syýahatçylygy gurmakda uzak ýol geçer Bu ýerde Prezident bilen howa aragatnaşygynyň, Gazagystandan has köp adam üçin Keniýa bilen aragatnaşyk gurup, medeniýetimizi başdan geçirmegine we iki ýurduň arasynda işewürlik we kärhana we gatnaşyklar guranymyzda halk bilen gatnaşyk gurmaga mümkinçilik berjekdigi bilen ylalaşdyk. Prezident Keniýalylara Gazagystanda kollejde we uniwersitetde okamak üçin mümkinçilikler hödürledi. Şeýle hem, adamlar bilen gatnaşygy we gatnaşyklary ösdürip biler ýaly, talyplaryň özara alyş-çalşygynyň boljakdygyna ynanýaryn Döwlet saparynyň ahyrynda şu wagt soramaly iň möhüm zatlaryň biri, biziň pikirimizçe hyzmatdaşlygymyzyň geljegi näme? Geljek gaty umytly. Prezident Tokaýewi has berk gatnaşyk gurup biler ýaly, işewür adamlardan, hökümet işgärlerinden ybarat uly wekiliýet bilen Naýrobä gelmäge çagyrdym. Prezident Naýrobä degişli pursatda geljekdigini aýtdy Oturan ýerimde gaty tolgundyryjy pursat, ikitaraplaýyn gatnaşyklarymyzyň ösmegi üçin işewürlige, bilelikdäki kärhanalara we döwlet-hususy hyzmatdaşlyga, maýa goýum mümkinçiliklerine çenli ägirt uly mümkinçilik görýärin. Bu beýik ýurtdan häzirki wagtda Keniýada, häzirki wagtda Mejlisde kanunçylyga barýan ýolda özygtyýarly baýlyk gaznasyny teklip eden özygtyýarly baýlyk gaznasy barada öwrenmek isleýäris Şeýlelik bilen, Gazagystanyň özygtyýarly baýlyk gaznasynyň tejribesinden öwrenip bileris, maňa şu gün 85 milliard dollarlyk bukjanyň bardygyny aýdýarlar. Bu gaty buýsanmaly zat. Soňky birnäçe aýyň içinde Milli infrastruktura gaznasyny, şol bir wagtyň özünde ösüş maksatlary üçin çeşmeleri, döwlet baýlyklaryny, hususy pudagyň çeşmelerini, döwlet-hususy hyzmatdaşlygyny mobilizlemek üçin döreden ugurlarymyz boýunça. Iki ýurdumyzyň arasynda paýlaşyp boljak baý tejribe, başarnyk we bilim bar. Şeýlelik bilen, gelejek, asmanyň çägi diýmeli