Orta koridoryň içindäki itek: Jorjiýa we Türkmenistan ýerine ýetiriş tertibine geçýärler

BAKU, Azerbaýjan, 8-nji maý. Gürjüstanyň Ykdysadyýet we durnukly ösüş ministri Mariam Kwriwişwiliniň Aşgabat şäherine eden sapary we 7-nji maýda geçirilen hökümetara gürji-türkmen ykdysady hyzmatdaşlyk komissiýasynyň 5-nji sessiýasy iki ýurduň transport, söwda, energiýa we tehnologiki ugurlardaky gatnaşyklarynyň has çuňlaşýandygyny tassyklady. Sessiýanyň dowamynda taraplar söwda we ykdysady gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyny ara alyp maslahatlaşdylar we ulag we logistika potensialyny ösdürmek, demir ýol gatnawlaryny goşmak bilen ýük daşamagy artdyrmak, şeýle hem energiýa, himiýa senagaty we maýa goýum hyzmatdaşlygy ýaly giňeltmek üçin ileri tutulýan ugurlary kesgitlediler Duşuşygyň esasy maksady transport we logistika gün tertibine gönükdirildi. Taraplar ýük mukdaryny köpeltmegiň we demir ýol ugurlaryny we multimodal zynjyrlary goşmak bilen infrastruktura hyzmatdaşlygyny giňeltmegiň möhümdigini aýtdy. Ulag we infrastruktura guramalarynyň arasyndaky utgaşyklyk, iki ýurtdan işewür toparlaryň has işjeň gatnaşmagy üçin şert döretmek bilen birlikde ara alnyp maslahatlaşyldy. Duşuşygyň ahyrynda hökümetara komissiýanyň 5-nji mejlisiniň jemleýji teswirnamasyna gol çekildi we gazanylan şertnamalary berkitdi Şeýle-de bolsa, soňky sessiýa aýratyn diplomatik waka däl. Ondan öň Kaspi we Gara deňiz sebitlerinde täze geo-ykdysady konfigurasiýany netijeli emele getirýän birnäçe proses we gepleşik boldy Soňky hepdelerde Tbilisi Orta Koridoryň - Hytaýy, Merkezi Aziýany, Hazar sebitini, Günorta Kawkazy we Europeewropany birleşdirýän ugur boýunça gepleşikleri güýçlendirdi. Bu çekişmeleriň esasy elementlerinden biri Gürjüstanyň Hytaý bilen gatnaşygydy. 24-nji aprelde Pekindäki Gürjüstanyň wekiliýetine ýolbaşçylyk edýän Mariam Kwriwişwili Orta Koridoryň ösüşi we Anaklýanyň Gara deňiz çuň portunyň strategiki roly barada Hytaýyň Milli Ösüş we Özgertmeler Geňeşiniň başlygynyň orunbasary Zhou Haibin bilen maslahatlaşdy. Tbilisi Anaklýany geljekki asewraziýa tranzitiniň esasy logistika merkezlerinden biri hasaplaýar Şol bir wagtyň özünde, Gürjüstanyň häkimiýetleri içerki ulag infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmagy öňe sürýärler. 5-nji maýda “Gürjüstan demir ýoly” ýurduň demir ýol ulgamynyň giň gerimde täzeden gurulmagyny göz öňünde tutýan “taryhy täzeleniş” taslamasyny hödürledi. 6-njy maýda Mariam Kwriwişwiliniň gatnaşmagynda Anaklýanyň çuň deňiz portunda gurluşyk işleri resmi taýdan başlandy Şeýlelik bilen, delegasiýa Aşgabat şäherine geleninde, Jorjiýa eýýäm ýurdy Orta Koridoryň merkezi tranzit merkezleriniň birine öwürmäge gönükdirilen giňişleýin strategiýa eýeledi Bu fonunda, Türkmenistan Gürjüstan üçin has möhüm bolup durýar. Merkezi Aziýany Günorta Kawkaz bilen, soňra bolsa Europeewropa bilen birleşdirýän ugurda esasy Kaspi gatnaşyjylaryndan biridir. Şeýle binagärligiň durmuşa geçirilmegi, Türkmenistan, Azerbaýjan we Gürjüstanyň arasynda ulag, port, gümrük we logistika infrastrukturasynyň ýakyn utgaşdyrylmagyny talap edýär Trendiň analitik makalasynda bellenip geçilişi ýaly “Türkmenistan Günbatary Gürjüstanyň üsti bilen, Azerbaýjan bilen linçpin hökmünde itekleýär”, Azerbaýjan Hazar bilen Gara deňziň arasynda möhüm rol oýnaýar. Ulag ýollary we Orta Koridorda geljekdäki energiýa we logistika taslamalarynyň ep-esli bölegi Azerbaýjan infrastrukturasyndan geçýär 2-nji aprelde Bakuwda eden çykyşynda Türkmenistan Ministrler Kabinetiniň başlygynyň orunbasary Nokerguly Atagulyýew Aşgabadyň Gündogar-Günbatar ulag geçelgesine “aýratyn ähmiýet berýändigini” aýtdy we Kaspi halkara transport ýolunyň, Hazar-Gara deňziniň we Merkezi Aziýany Eastakyn Gündogar bilen birleşdirýän ugurlaryň ähmiýetine ünsi çekdi. Onuň sözlerine görä, bu koridorlaryň ösüşi “söwda ösüşi we hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin täze mümkinçilikler” açýar 3-nji aprelde Nokerguly Atagulýewiň gatnaşmagynda Bakuwda Azerbaýjan-Türkmenistan duşuşyklarynyň tapgyry geçirildi. Azerbaýjanyň Ykdysadyýet ministri Mikaýil Jabbarow we Sanly ösüş we ulag ministri Raşad Nabiýew bilen geçirilen gepleşiklerde taraplar energiýa, ulag, logistika we tranzit ugurlarynda hyzmatdaşlygy giňeltmek meselesini ara alyp maslahatlaşdylar. Bakuw halkara deňiz söwda porty we Türkmenbaşy porty arkaly multimodal transporta, ulag amallaryny sanlaşdyrmak we artmak meselesine aýratyn üns berildi Orta Koridorda ýük akýar. Şol bir wagtyň özünde Azerbaýjanyň premýer-ministri Ali Asadow 2025-nji ýylda Orta Koridorda tranzit transportynyň takmynan 11% ýokarlanyp, 5 million tonna ýetendigini mälim etdi Aboveokardakylar, alternatiw asewraziýa ugurlaryna global gyzyklanmanyň artmagy bilen Azerbaýjanyň bu iki ýurduň arasyndaky merkezi tranzit merkezi hökmünde rolunyň güýçlenmegini dowam etdirýändigini görkezýär Gürjüstan üçin Türkmenistan bilen has ýakyn gatnaşyklar portlaryndan ýük akymlaryny artdyrmak, Gara deňziň logistika merkezi hökmünde ornuny berkitmek we Merkezi Aziýa bilen hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin mümkinçilikler açýar Mundan başga-da, Tbilisi theB we Hytaýyň Middleakyn koridorda esasy infrastruktura hyzmatdaşlaryndan biri hökmünde roluny berkitmegi maksat edinýär. Anaklýanyň ösüşi, demir ýollaryň döwrebaplaşdyrylmagy we ulag kuwwatynyň giňelmegi bu strategiýa bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr Türkmenistan üçin Gürjüstan bilen hyzmatdaşlyk has möhüm bolýar. Aşgabat daşarky söwda ýollaryny diwersifikasiýa etmek, Gara deňziň ugruna girişi giňeltmek we Europeanewropa bazarlary bilen üstaşyr baglanyşyklary berkitmek bilen gyzyklanýar. Şol bir wagtyň özünde, Orta Koridor formaty Türkmenistana adaty bitaraplyk syýasatyny terk etmezden sebit söwdasyna has işjeň birleşmäge mümkinçilik berýär Goşmaça gyzyklanma sanly ykdysadyýet, maliýe hyzmatlary, bank gatnaşyklary we tehnologiki platformalar bilen hyzmatdaşlykda. Söwda mukdarynyň we logistika integrasiýasynyň arasynda taraplar hasaplaşyklary ýönekeýleşdirmek, gümrük amallaryny utgaşdyrmak we tranzit amallaryny sanlaşdyrmak mehanizmlerini has köp ara alyp maslahatlaşýarlar Şu nukdaýnazardan, Aşgabatda hökümetara komissiýanyň ýakynda geçirilen mejlisi, strategiki ugurlar boýunça - söwdadan sanly ykdysadyýete we Orta koridoryň içinde infrastruktura integrasiýasyna çenli gürji-türkmen hyzmatdaşlygyny has-da çuňlaşdyrmakda möhüm tapgyr bolup biler Bu ugurda energiýa meselesi hem aýratyn ähmiýete eýe. Trendiň “asewraziýanyň gaz balansy: Galkynyşyň üpjünçilik ugurlaryny nädip üýtgedip biljekdigi” atly makalasynda 17-nji aprelde “Galkynyş” ýatagynyň özleşdirilmegi we Europeewropanyň alternatiw gaz çeşmelerine bolan gyzyklanmasy sebäpli has möhüm bolup durýar Taraplar sanly ykdysadyýetde, ýokary tehnologiýalarda we oba hojalygy pudagynda hyzmatdaşlygy öwrenip bilerler, şol sanda oba hojalygy we logistika tehnologiki çözgütleri ornaşdyrmak. Sessiýanyň dowamynda işewür-işewür gatnaşyklary berkitmäge we bilelikdäki maýa goýum taslamalary üçin şertleri taýýarlamaga aýratyn üns berlendigi sebäpli, ýakyn geljekde hyzmatdaşlygyň amaly ugurlaryny ösdürmek üçin ikitaraplaýyn işewür toparlarynyň döredilmegine garaşylýar Bu saparlaryň arasynda özara hyzmatdaşlygyň we tejribe alyşmagyň degişli ugurlaryndan biri maliýe we bank hyzmatdaşlygyna öwrülip biler. Gürjüstanyň maliýe institutlaryny Merkezi Aziýa bazarlaryna giňeltmekde eýýäm tejribesi bar, esasanam TBC Bank Özbegistanda işjeň işleýär Gürjüstanyň maliýe ulgamy eýýäm halkara maýa bazarlaryna gowy integrirlenen hökmünde özüni tanatdy: maý aýynyň başynda ministr Mariam Kwriwişwili London bir Stockasy dabarasyna, Jorjiýa Bankynyň (Arslan Maliýe Toparynyň bir bölegi) FTSE 100 indeksine - LSE-de görkezilen bazar kapitalizasiýasy boýunça iň uly 100 kompaniýany öz içine alýan Angliýanyň bir stockasy dabarasyna gatnaşdy. Bu, Jorjiýa Banky, FTSE 100-e giren ýurtdan ilkinji kompaniýa boldy, bu bolsa maýa goýujylaryň Gürjüstanyň maliýe pudagyna bolan ynamyny görkezýär Umuman aýdanyňda, Geňeşiň soňky mejlisi Gürjüstan bilen Türkmenistanyň arasyndaky barha artýan ýakynlygyň logiki dowamyny görkezýär. Syýasy gatnaşyklaryň toplanan tizligini, söwda mukdarynyň ýokarlanmagyny we sebitdäki paralel infrastruktura ösüşlerini göz öňünde tutup, gazanylan şertnamalaryň ýuwaş-ýuwaşdan amaly tapgyra geçmegine garaşylýar. Geljekki gatnaşyklar yzygiderli ýygnaklar we ikitaraplaýyn saparlar, şol sanda iki ýurtdan işewür toparlaryň has köp gatnaşmagy arkaly öser