Ölüleriň gülküsi - "Adam peýzaapeslary" seriýasyndan

Watan ata-babalarymyzyň mazarydyr Watan çagalarymyzyň mesgeni Watanym maňa çörek we ýag berdi Watany ýatdan çykarmak, meniň pikirimçe, bu näme many berýär? Ol geň ýerde. Pes çal depeleriň döşündäki gadymy daşlaryň bir hatary, ähli tarapdan gorizonta uzalyp gidýär. Daş-töweregindäki ümsümligiň ker sesi geň gorkyny döretdi. Gören zatlary, bir zady ýatlatjak bolup, beýnisini dyrnaýan ýalydy. Whatöne näme? Içinde ýanýardy, kellesi küýze ýaly gaýnady, ýöne näçe synanyşsa-da hiç zady ýatda saklap bilmedi. Bütin bedeni sowuk der bilen örtüldi Birden ýel öwüsdi we şol pursatda bir baýguş hiç ýerden uçup, şol daşlaryň birine gonup, aglap başlady Ukusyndan oýandy. Hemme zat bir bada eredi. Emma baýguşyň şol elhenç, gorkunç sesi henizem gulagyny galdyrmady Uçaryň kabinasynda asudalyk bardy Başyny öwrüp, çukura seretdi - hemme ýerde gök boşluk bardy. Asman diýilýän bu boşluk we çäksizlik, dünýäniň nirede ýaşaýandygyna garamazdan, hemmeler üçin birmeňzeşdir we ýüz gatly binalary bilen buýsanýan Amerikada ýaşaýanlaryň hemmesiniň, Afrikanyň jeňňelliklerinde, ýylboýy gar ýetmezçiligi bolmadyk uzak ýurtlarda ýaşaýanlaryň hemmesi bu asmany görýär we şol bir wagtyň özünde ýaşaýanlaryň birine öwrülýär we ýaşaýar Indi, uçarynyň kabinasynda, 20 ýyl aýrylandan soň, doglan we ulalan we Watan diýilýän ýere gaýdyp barýarka eden açyşy, ýürege düşdi. Soňky 20 ýylda ýaşaýyş durmuşyny aklamak üçin bu açyşdan has gowy argument bolup bilermi? Belki-de, häzirki ýaşaýan ýurduna gidip, hatda raýat bolup, ol ýerde hemişelik labyrda bolmagy tötänlikdir. Russiýanyň uly şäherleriniň birinde instituty gutarandan soň, ol şol ýerde galyp, uly kompaniýalaryň birinde iş tapdy. Ol ýerde indi aýaly bolan daşary ýurtly aýal bilen tanyşdy. Aýal ondan on ýaş ulydy. Watanynda ýerleşýän uly bir kompaniýanyň wekili hökmünde köplenç iş meselelerinde olaryň ofisine baryp görýärdi. Goýçek gujurly we ýalňyz aýaldy. Aralarynda aragatnaşyk bardy. Aýal ony halaýan ýalydy. Gatnaşyklary gitdigiçe gyzdy we seredip, onuň bilen bu ýerlerde moda bolan raýat nikasynda ýaşaýandygyny gördi. Aralaryndaky söýgi gatnaşyklaryndan başga-da, aýalyň telekeçilik gurmak, girdejili ýagdaýlar döretmek we olaryň aýdyşy ýaly daşdan pul gazanmak ukybyna haýran galdy we bir ýyldan soň, şol janly aýal bu ýerde işini gutarandan soň gaýdyp gelen bolsa, belki-de bu haýran galdyryjy howada oňa goşulyp, guş ýaly uçup gitdi. Ol on dokuz ýyl bäri şol daşary ýurtda bagtly ýaşap, aýaly tarapyndan döredilen kompaniýanyň maliýe menejeri bolup işledi, pul geçirimlerini resmileşdirdi, dürli harytlaryň pul gymmaty baradaky hasabatlary düzdi we kompaniýanyň hyzmatdaşlygy bolan dürli ýurtlaryň walýuta hümmetiniň ýokarlanmagyna we peselmegine gözegçilik etdi. Şeýlelik bilen, gündelik işinde emele gelen endikler bilen aňynda döredilen maliýe we girdeji pikiri, bilmän ýuwaş-ýuwaşdan kalbyna ýokaşdy we ony başga adama öwürdi. Ol doglan obasyny, howany, suwy, ejesiniň gaty gowy görýän naharyny sypdyrmady. Ejesi entek talyp wagty aradan çykdy. Aloneeke ýaşaýan kakasyna birnäçe gezek pul iberdi, ýöne aýaly salgyt we kommunal töleg töleglerini, maşgala hojalygynyň girdeji-ýitgi balansyny aýan edeninden we bu sahylygyň maşgala býudjetine zyýan ýetirjekdigine ynanandan soň, indi pul ibermedi Soöne köp işde bir ýol tapyp bildimi? Içinde möhüm bir baglanyşyk döwülen ýaly bolup, ony saklaýan deňagramlylyk bozuldy. Käwagtlar oňa dürli buýruklar we görkezmeler bilen hereket edip, kem-kemden manysyz, duýgusyz barlyga öwrülýän ýalydy Ahyrsoňy, birnäçe gün ozal kakasynyň ölüm düşeginde bolandygyny we oňa arzuw edýändigini eşidip, gitmeli diýen karara geldi, sebäbi indi gitmese utanç bolar Indi, uçaryň kabinasynda oturyp, näme we näme boljagy hakda oýlanmak islese-de, başaryp bilmedi - kakasy bilen içindäki robotyň arasyndaky deňsiz dartgynlyk oňa rugsat bermedi. Bir tarapdan, düýşünde gören düýşüniň agyr täsiri Obanyň içine girende, geň galdy. Gören zatlary oňa tanyş däldi. Ol bu ýere ilkinji gezek aýak basan ýalydy. Roadurt ýolunda, ýylan ýaly ýollarda wagtal-wagtal oňa duş gelýärdi adamlara öýkünip bilmedi. Theöne iň erbet ýeri, öýe barýan ýoly tapmak kyn boldy. Roadol ýatyrylan ýaly bolup, ýerine pagta ekdiler. Kimdir biriniň kakasynyň doglan ýeriniň nirededigini soramakdan başga çäresi ýokdy. Garşysyna gelen gara oglanjygy saklady we sorady: Garabala, Aşraf daýzanyň öýi, haýsy tarapa barmaly? Çaga oňa seretdi we şeýle jogap berdi welin, ýedi gezek geçdi: Haýsy Aşraf daýza hakda gürleşýärsiňiz? Bivec, Wagifiň kakasy Aşraf? Kellesinden bir bedre gyzgyn suw guýlan ýaly boldy, şol suwuň yssylygy diňe bir bedeniniň daşyny däl, eýsem içini, hatda ýüregini hem döşüne ýakdy: burny akýan oba oglanjygy oňa "bivec" diýse, ýaşulularyň gözünde kimdigini görüň. Indi näme etmeli? Jamub uly bulaşyklyk döretmezligi üçin çaganyň gulagyna şarpyk çalmalymy, sebäbi men Wagif ikimiz bivej-zad däl, ýa-da ikitaraplaýynlygyny we egoistligini boýun alyp, çaganyň ýüzüne ýylgyryş bilen hawa, Aşraf adam diýmek isleýärinmi? Bu nätanyş adamyň doňup, jaýyň ýerleşýän ýerini bellän çagany hut özi bu oňaýsyz ýagdaýdan çykardy Ol howla girende dört-bäş adam çilim çekip, injir agajynyň aşagyndaky bir zat hakda gürleşýärdi. Ony gören badyna gürleşmegi bes etdiler we geň galyp oňa seretdiler. Salamlaşyp, balkona çykyp, kellesi otagyň köne agaç gapysyny açdy. Bir garry aýal diwaryň düýbünde goýlan düşegiň gapdalyndaky düşekde otyrdy we gaty aglaýardy, iki aýal diwaryň üstünde pol düşeklerini goýýardy. Aglaýan aýaly başyny galdyryp, oňa seretdi-de, gaty aglady: Sen etmediň, balam. "Bäş-on minut boldy" -diýdi, soň bolsa düşekden aýrylmadyk jesediň üstünden çekilen ak kagyzyň gyralaryny düzedip başlady Ol henizem ýerinde doňupdy. Näme etmelidigini, nireden başlamalydygyny bilenokdy Aýaly bulaşandygyny gördi we oňa teselli bermek we ýagdaýdan çykarmak isledi: Tanamadyňmy? Gowhar daýza-da men. Jesedi ýuwmak, molla çagyrmak, gabyr gazmak, ýas gowagyny gurmak hakda pikirlenmeli ... - soň bir salym dymdy we goşdy - Islegini ejesiniň ýanynda jaýlamalydy Garaňky bolsa-da, bu habary eşiden adamlar bardy. Himöne ony hasaplaýan hiç kimiň ýokdugy geň zat - adamlar howluda birneme durup, howada "Taňry rehim et" diýdiler, aýallar bolsa daýzalaryna gynanç bildirdiler Jeset ýuwuldy we örtüldi, ertesi gün kakasynyň mazary gazyldy. Birnäçe garry aýal daýzalary üçin halwa oýnadylar we ertir getirmegi wada berdiler. Adamlar ýas gowagynyň takmynan ýerleşýän ýerini kesgitlediler, daýzasyndan başga hemmesi dargady Jesediň golaýynda oturandan soň, gözleriniň ýumlandygyny gördi. Az salym ýatdy we uzak ýoluň ýadawlygyndan dynmak üçin indiki otaga gitdi. Ol köne düşekde oturdy, ýöne ýatmaga wagt tapmanka, irden mazarçylar bilen gonamçylyga baryp, ejesiniň mazaryny görkezmelidigini ýadyna saldy. Mazaryň ugruny we ýerleşýän ýerini ýatdan çykardy Fatadawlygy ýatdan çykardy we ýatdy. Ol ýene lapykeç boldy. Indi näme etmeli? Mazaryň ýerleşýän ýerini kim soramaly? Az salym öň, öýi barada soranda, bir kiçijik oglan oňa "Bivec" diýip ýüzlendi. Indi ondan ejesiniň mazarynyň ýerleşýän ýeri barada sorajak bolsa, ýüzüne tüýkürip, jesedini näletlemezlermi? Birden gorky onuň janyny aldy. Umuman, özüni bu howluda, öýde çagyrylmadyk nätanyş ýaly duýdy. Ertir adamlar oňa: "Goda Hudaý, aýlanyp ýörme, gelen ýeriňe gaýdyp bar, sebäbi bu ýerde ýa-da ýok bolsaň tapawudy ýok, işimizi edeliň" diýseler, garşy çykmak ýa-da jogap bermek sözleri bolmazdy Ok, iň bolmanda uly utançlara ýol berilmezdi. Bir zat hakda pikirlenip, bir zatlar etmeli boldy Ol birden bökdi. Ol balkona çykyp, şkafy açdy-da, içinden gürläp başlady. Nebit çyrasyny tapanynda begendi. Sellofan sumkasyna saldy-da, howlukman aşak düşüp, howlydan çykdy Gije boldy. Obanyň ümsümligi diňe uzakdaky itleriň üýrmegi bilen bozuldy. Gonamçylyga ýetende çyrany çykardy we ýakdy-da, mazarlaryň başlaryna seredip, dar ýoldan haýal ýöräp başlady. Daşlaryň käbiri moh bilen örtüldi, käbirleriniň ýazgylary öňem öçürildi. Mazarlaryň öňünde durup, daşlardaky ýazgylary okamaga synanyşýar, ýöne her gezek umytsyzlyk bilen başyny ýaýkady Biraz wagt geçensoň ýadady we daşyň üstünde oturdy. Dodaklary titreýärdi Heý eje ... sen nirede? diýip pyşyrdady. - Men seni tapyp bilemok Gonamçylykdan şemal öwüsdi, gury gyrymsy agaçlar çaýkandy. Çyrany biraz ýakyň öňe gitdi - birden doňdy. Onuň ady mazaryň daşyndaky egri çyzyk bilen ýazylypdy. Doglan senesi tanyşdy, ýöne ölen senesi ... bu obany terk edip, gaýdyp gelmedik ýylyny görkezdi Ol bir salym dem aldy. Dyzlary gowşady, ýuwaş-ýuwaşdan ýere çümdi, ahyrsoňy düşünen ýalydy. Oba adamlary üçin onuň öňden ölendigine, bu gabryň elini, obasyny, kakasyny we ejesiniň mazaryny ýatdan çykaryp, 20 ýyllap daşary ýurtlarda gowy gün gözlän Wagif Aşrafoglunyň weýran bolan ruhunyň soňky we ajy alamatydygyna düşündi Şeýle diýseňiz, adam ruhunyň dünýäsi hem ýok bolup, weýran bolup biler Indi howla gelen obalylaryň özüni görmedik ýaly hasaplamaýandyklarynyň sebäbine düşündi: ol bu oba we onuň ýaşaýjylary üçin indi ýokdy, gaýdyp gelmedi, hatda jaýlandy Çyra elinden düşdi we titrän ses bilen pyşyrdady: Men hakykatdanam öldimmi? Birdenem, düýşünde bolşy ýaly, golaýda bir baýguş atyldy Soň bolsa bir topar adam ýygnanyp, horda gülen ýaly geň gülki seslerini eşitdi Mazarçylykda jaýlanan ölenler ýalydy - oňa gülýärdiler