Hytaý nädip Russiýanyň ykdysadyýetiniň "ussady" boldy? | T24

DW Hytaýyň Russiýanyň ykdysadyýetiniň durmuş nokadyna öwrülendigini, Kremliň Pekine tehnologiýa pudagynda barha artýan garaşlylygyny we "dedollarizasiýa" nädip "ýuanizasiýa" öwrülendigini öwrendi Pekiniň halkara syýasy sahnada alyp baran diplomatik hereketinden dörän uly gyzyklanma Hytaýyň dünýä syýasatynda artýan agramyny görkezýär Hytaýyň prezidenti Si Szinpiniň ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump muny görkezeninden soň Russiýanyň prezidenti Wladimir Putini myhman almagy Mundan başga-da, Hytaýyň Russiýanyň ykdysadyýetine gözegçilik etmek üçin gelendigi indi syr däl Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin Hytaý bilen gatnaşyklaryň "ýeňiş gazanmak" ýörelgesinde ösýändigini we "adalatly hyzmatdaşlyga" esaslanýandygyny öňe sürýär Şeýle-de bolsa, bu gatnaşyklar bir taraply bolup başlady, esasanam Russiýanyň 2022-nji ýylyň fewral aýynda Ukraina çozmagy bilen Hytaýyň elini kem-kemden berkitdi Geçen ýyl nebitiň bahasynyň aşaklamagy sebäpli ikitaraplaýyn söwda mukdary azalsa-da, Russiýa Hytaýa eksporty, Moskwa Ukrainany doly basyp alaly bäri iki esse diýen ýaly ýokarlandy 2024-nji ýylda Russiýa Hytaýa takmynan 129 milliard dollarlyk haryt eksport etdi. Bularyň aglaba köp bölegi arzan bahadan satylýan çig nebit, kömür we tebigy gazdy Energetika we arassa howa gözleg merkeziniň hasaplamalaryna görä, Hytaý Ukraina söweşi başlaly bäri Russiýadan 372 milliard dollarlyk gazylyp alynýan ýangyç satyn aldy Bu, Günbatar sanksiýalarynyň nyşany bolan Moskwany Ukrainadaky söweşini dowam etdirmek we goşunyny maliýeleşdirmek üçin zerur maliýe serişdeleri bilen üpjün etdi Munuň öwezine Hytaýyň Russiýa eksporty takmynan 116 milliard dollara ýetdi. Hytaý, günbatar üpjün edijileriniň Russiýa bazaryndan çykarylmagy bilen döredilen boşlugy, Russiýa satan maşynlary, elektron enjamlary we ulaglary bilen doldurdy Hytaý Russiýa harby enjamlary gönüden-göni eksport etmekden saklanandygyna garamazdan, milliardlarça dollarlyk goşa harytlary, ýagny raýat we harby maksatlar üçin ulanyp boljak harytlary üpjün etdi. Bu, Russiýa goranyş pudagyny yzygiderli saklamaga mümkinçilik berdi ABŞ, Europeanewropa Bileleşigi () B) we Angliýa Ukraina söweşi başlanandan soň barha artýan sanksiýalar Russiýanyň Günbatar tehnologiýalaryna girmegini bökdedi Weaponsarag öndürmek üçin möhüm ähmiýete eýe ýarymgeçirijileri, mikroelektron önümlerini we goşa ulanylýan harytlary Russiýa eksport etmegi gadagan etmek Moskwany Hytaýa garaşly etdi “Bloomberg” -iň habaryna görä, 2024-nji ýylda Hytaý sanksiýalar bilen baglanyşykly Russiýanyň tehnologiýa importynyň takmynan 80 göterimini kanagatlandyrdy. Bu nyrh 2025-nji ýylda 90 göterime ýeter Uruşdan öňki döwür bilen deňeşdirilende, Russiýa üçin raketa we pilotsyz howa ulagy (UAV) ýygnamak üçin zerur materiallary almak has kyn we gymmat boldy Bu önümleri üpjün etmek üçin Moskwa üçünji ýurtlaryň üsti bilen çylşyrymly kontrabanda torlaryny ulanmak arkaly sanksiýalardan geçdi, Ukraina bolsa uruşdan öňki 90 göterimden gowrak çykdajy tölemeli boldy “Bloomberg” -iň habaryna görä, Pekin Earthere gözegçilik etmek aňtaw gullugyny, harby hemra suratlaryny we uçarmansyz howa ulaglaryny Kremle goldaw berdi Tehnologiýa pudagynda goldaw bermek bilen bir hatarda, Hytaý Moskwa ýarag öndürmegini dowam etdirmäge we hatda güýçlendirmäge mümkinçilik berdi, şeýle hem Russiýanyň söweş ykdysadyýetinde üznüksizligi üpjün edýän iň möhüm çeşme üpjün ediji ýurt boldy Russiýanyň Ukraina hüjümi rus banklarynyň SWIFT töleg ulgamyndan aýrylmagyna we Russiýanyň Merkezi bankynyň daşary ýurtlarda takmynan 300 milliard dollarlyk ätiýaçlyklarynyň doňmagyna sebäp boldy Kreml dollara esaslanýan global maliýe ulgamyndan aýrylsa-da, sanksiýalara gönükdirilen rus guramalary bilen işlemek banklary, şahsyýetleri we edaralary ikinji sanksiýalara sezewar etmek howpuna saldy Şondan soň Moskwa we Pekin "aýyrmak" prosesini çaltlaşdyrdylar, ýagny söwdada ABŞ-nyň dollarynyň ýerine öz milli walýutalaryny ulanmaga başladylar Russiýanyň Maliýe ministri Anton Siluanowyň pikiriçe, geçen ýylyň ahyryna çenli iki ýurduň ikitaraplaýyn söwdasynyň 99 göteriminden gowragy Rubl we uanuanda geçirildi Dedollarizasiýa BRICS-de goldaw aldy we BRICS walýutasyny döretmek pikiri hatda gün tertibine getirildi Şeýle-de bolsa, bu proses Hytaýyň walýutasy uanuanyň öňe çykan "uanuanizasiýa" diýlip atlandyrylýan prosesi tutaşdyrdy we bu täze garaşlylyga sebäp boldy Mysal üçin, Russiýa wagtal-wagtal uanuan ýetmezçiligine duçar bolýar, karz çykdajylary ýokarlanýar we şonuň üçin Moskwa gepleşiklerde Pekiniň artykmaçlygyny kabul etmäge mejbur boldy Yuanuanyň has giňden ulanylmagy Pekiniň global ykdysady täsirini güýçlendirýär Uanuan-da aktiwleri ýa-da karz alýan ýurtlar indi Hytaýyň ykdysadyýetine we syýasatyna has garaşly bolýar Russiýanyň we Hytaýyň ýokary derejeli hünärmenleriniň köpüsi Pekiniň ýakyn ýyllarda Moskwadan has güýçlenjekdigini aýdýarlar Hytaý-Russiýa giňeldilen turbageçiriji taslamalarynda öňegidişlik, Moskwanyň eksport girdejilerini ýokarlandyrjak we Hytaýyň energiýa howpsuzlygyny güýçlendirjek ädim hökmünde kabul edilýär ABŞ-nyň Ysraýyla we Eýrana eden hüjümi Hytaýy energiýa üpjünçiliginde çynlakaý kynçylyklara sezewar etdi. Hytaý bilen ABŞ-nyň Taýwan meselesindäki dartgynlygy Pekiniň energiýa howpsuzlygy pudagynda has uly kynçylyklara sebäp bolup biler "Substack" gazetinde çap edilen makalasynda Atlantik Geňeşiniň uly hünärmeni Jozef Webster Hytaýyň Taýwana hüjüm etmek howpunyň Günbataryň Pekine garşy sanksiýalara sebäp boljakdygyny we ABŞ-nyň deňiz gabawy arkaly Hytaýyň nebit importyny hem bozup biljekdigini aýtdy Webster, şonuň üçin Russiýanyň Hytaýa energiýa turbageçirijisiniň kuwwatynyň artmagynyň Hytaýyň elini güýçlendirjekdigine ünsi çekdi. "Taýwan bilen baglanyşykly adatdan daşary ýagdaý ýagdaýynda Pekiniň nebit howpsuzlygyny ep-esli ýokarlandyrar" Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan gurnalýar. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz