Iskisatbank bazary derňewi: Gara anna güni, satuw tolkuny Aziýa-da ýaýrady

İktisatbank 2026-njy ýylyň 8-nji iýunynda bazar derňewi hasabatyny neşir etdi. "Gara anna güni satuw tolkuny Aziýa-da ýaýrady" Geçen hepdäniň köpüsinde ABŞ-nyň her aýyň birinji anna güni çap edilen iş üpjünçiligi hasabatynyň beýle möhümdigini düşündirmäge synanyşdyk. Galyberse-de, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň borjy diňe inflýasiýany gözegçilikde saklamak däl, eýsem doly iş bilen üpjün etmekdir. Şol sebäpli, Fed-iň täze başlygy Warşyň indiki hepde tamamlanjak Iýun ýygnagynyň öňüsyrasynda iň möhüm ähmiýete eýe boljak iş hasabatynyň garaşylýandan has ýokary bolmagy, uzak wagtlap ýer astynda toplanan energiýanyň çykmagyna sebäp boldy! ABŞ-nyň Zähmet ministrligi tarapyndan yglan edilen maglumatlara görä, maý aýynda 85 müň adamyň köpelmegine garaşylýan oba hojalygy däl pudaklarda iş iki esse artdy. Aprel aýyndaky maglumatlar 115 müňden 179 müňe çenli täzeden seredilen hem bolsa, işsizlik derejesi 4,3% -de galdy. Maglumatlaryň sözbaşy bahasy ýokary bolsa-da, onuň hil jikme-jiklikleriniň güýçlidigine ynam edip bilmeris. Mysal üçin, 27 hepde ýa-da ondanam köp wagtlap iş gözleýänleriň sanynyň takmynan 2 million adama ýetip, 2021-nji ýylyň dekabryndan bäri iň ýokary derejä ýetendigini okaýarys. Işini ýitirenleriň täze iş tapmakda kynçylyk çekýändigini düşündirýän bu kiçi jikme-jiklik, ykdysadyýetiň henizem güýçli iş döredýän ýaly görünýändigini görkezýär, bu güýç hemmeler tarapyndan deň derejede duýulmaýar! Güýçli iş üpjünçiligi baradaky maglumatlardan soň, altynyň unsiýa bahasy soňky 10 hepdäniň içinde iň pes derejä düşdi, kripto tarapynyň baýdagy bolan Bitcoin 60 müň dollar derejesinden aşakda synag edip, 2025-nji ýylyň oktýabr aýynda synagdan geçen iň ýokary ýarysyna düşdi. Kümüş bir günde 8% -den gowrak pese gaçsa-da, töwekgelçilik işdäsi sebäpli 4% pese gaçdy. Uruş döwründe howpsuz gaçybatalga hökmünde kabul edilen dollar görkezijisi psihologiki derejeden 100-den ýokary bolup, soňky sekiz hepdäniň iň ýokary derejesini synagdan geçirdi Güýçli satuw basyşyny diňe güýçli iş maglumatlary bilen düşündirmek ýeterlik bolmaz diýip pikir edýäris. Uruş sebäpli ýüze çykan energiýa zarbasy we üpjünçilik zynjyrynyň kesilmegi inflýasiýa aladalaryny gün tertibine getirdi, göterim derejesiniň peselmegine garaşylýanlaryň esasan ýok bolandygyny görýäris. Mundan başga-da, Fed-iň öňe sürülýän göterim nyrh şertnamalary bazarynyň ýylyň ahyryna çenli 25 göterim göterim derejesiniň ýokarlanmagynyň 74% ähtimallygyny berýändigini hem bellemelidiris. Bu ösüşleriň kölegesinde dollaryň bazar göterim derejesi 4,60% -e gaýdyp geldi we has ýokary göterim paýnamalara, gymmat bahaly metallara we kripto aktiwlerine düýpli basyş hökmünde tapawutlanýar Uly göwrümli ýer titremesiniň möhüm sebäplerinden biri hökmünde soňky hepdelerde emeli intellekt ätiýaçlyklarynyň haýran galdyryjy öndürijiligi sebäpli girdeji gazanmak isleginiň artýandygyny görýäris. “Broadcom” balansyndan soň has çaltlaşan bu etapda, Hytaýda çip satuw çäklendirmeleriniň täsiri astyndaky “Meta” -nyň paýnamany satmak mümkinçiliginiň we şu hepde geçiriljek “SpaceX” -iň köpçülikleýin satuw teklipleri sebäpli nagt girdeji gazanmak üçin uly serişdelere zerurlyk artdy diýip pikir edýäris. Şol sebäpli, iş üpjünçiligi baradaky maglumatlardan soň görlen satuw tolkuny başda howsala döredýän hem bolsa, sahnanyň aňyrsynda düýpli kapital aýlanyşynyň we pozisiýasynyň üýtgemegine üns bermeli däldir Belli bir derejede, Fed-iň hümmeti ýokarlandyrmak prosesine gaýdyp geler öýdýän bazarlaryň reaksiýasyna düşünip bileris. Şeýle-de bolsa, iş üpjünçiligi babatynda güýçli netijeler ykdysadyýetiň güýçlidigini we tersine, teoretiki taýdan bolsa-da aksiýalara satyn almalary getirmeli dälmi? Şu nukdaýnazardan salgylanyp, prezident Trump sosial media hasabynda ýykylanlygy aýdyp, geň galandygyny aýtdy we bazarlaryň morfin ýaly arzan pul ulgamyna näderejede endik edendigine ýene bir gezek düşündik Beýleki tarapdan, has giňişleýin kontekstde ABŞ-nyň öňünde durýan esasy meseläniň maliýeleşdiriş tarapynda emele gelýändigini ýatdan çykarmaly däldir. Merkezi banklar ätiýaçlyk isleglerinde altynyň agramyny ýokarlandyrmagy dowam etdirýärler, bu bolsa ABŞ-nyň obligasiýalaryna bolan adaty islegiň öňküsi ýaly güýçli bolmazlygyna sebäp bolýar. ABŞ-nyň ägirt uly bergilerini göz öňünde tutsak, eksporty we bäsdeşlige ukyplylygy goldamak üçin has gowşak dollar we pes göterim gurşawy höweslendirilmelidigini ýatdan çykarmaly däldir! Meniň pikirimçe, soňky döwürde bu tema gün tertibinden birneme yzda galdy. Galyberse-de, belli bir wagt ýene-de güýçli ýatda galar! Bu nukdaýnazardan, Federal ätiýaçlyk federasiýasynyň göterim mukdaryny ýokarlandyrmak mümkinçiliginiň ýokarlanmagy bilen baglanyşykly satuwyň kölegesinde bolup geçen Gara anna gününden soň näme boljakdygy barada gürleşmek isleýäris. Elbetde, Federal ätiýaçlyk ulgamy göterim derejelerini teoretiki taýdan ýokarlandyryp biler, ýöne bu iş ýüzünde bolşy ýaly aňsat bolmaz diýip pikir edýäris. Gazna sekretary Bessent penşenbe güni eden çykyşynda inflýasiýanyň wagtlaýyn faktorlar sebäpli ýokarlanandygyny we bu gurşawda göterim mukdaryny ýokarlandyrmagyň nädogry boljakdygyny aýtdy, şol bir wagtyň özünde Ak tamyň ykdysady geňeşçisi Kewin Hassett (ýadyňyzda bolsun, onuň ady Federal ätiýaçlyk prezidenti üçin bellendi) inflýasiýa gözegçilik astynda galýança, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň göterim mukdaryny ýokarlandyrmaly däldigini we göterim mukdaryny azaltmalydygyny aýtdy. Başga bir tarapdan, Powelliň göterim derejesini peseltmändigi üçin her platformada rehimsiz tankyt eden Trumpyň Warş saýlamagynyň sebäbini tiz ýatdan çykardyk öýdýäris Thingsagdaýlar gowulaşmanka hasam erbetleşer. Hormuz bogazynda dowam edýän dartgynlylyk, ABŞ-ly saýlawçylar üçin möhüm görkeziji bolan benziniň bahasy, noýabr aýynda geçiriljek orta möhlet saýlawlary we bir stockalarda ýiti satuwlar bilelikde baha berlende, häzirki ýagdaýyň syýasy we ykdysady çykdajylarynyň kem-kemden ýokarlanýandygyny görýäris. Amerikan maýadarlarynyň çeken ýitgileriniň, esasanam toplan pullarynyň ep-esli bölegini aksiýalara goýýanlaryň uzak möhletleýin baýlyk eroziýasyna öwrülmegine ýol berilmejekdigine ynanýarys. Şeýle-de bolsa, bazarlardaky satuw basyşynyň indiki hepde Federal ätiýaçlyk ýygnagyna ýa-da geosyýasy frontdan bolup biljek parahatçylyk habarlaryna çenli dowam etjekdigini aradan aýyrmaýarys Geljegi Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky şertnama we nebitiň bahasynyň arzanlamagy bilen baglanyşdyrsak-da, hepdäniň ahyrynda Eýranyň doňdurylan emläkleri baradaky habar biziň ünsümizi ýitirmedi. ABŞ bilen Eýranyň arasynda üç aýdan gowrak dowam eden konfliktden soň yglan edilen ýaraşygyň kagyz ýüzünde güýje girýändigine garamazdan, meýdançadaky wakalar onuň gaty gowşak ýerde öňe gidýändigini görkezýär. Dynç güni habarlar siklinde ABŞ-nyň Eýranyň Kuweýt we Bahreýn ýetiren zyýanynyň öwezini dolmak üçin doňdurylan Eýranyň 24 milliard dollaryny ulanmagy göz öňünde tutýandygyny okaýarys. Tähranyň doňdurylan emlägine girmek islegi gepleşikleriň merkezinde durýan bir döwürde, ABŞ-nyň bu ädimi prosesi has kyn ýollara iterýär we taraplar gytaklaýyn gepleşikleri dowam etdirýärkä, Hormuzyň töwereginde uçarman we raketa dartgynlygynyň dowam edýändigini görýäris Täze gün we hepde başlanymyzda, Gara anna gününden soň başlanan satuw tolkunynyň Aziýa bazarlaryna ýaýrandygyny görýäris. Soňky döwrüň ýyldyzy bolan Günorta Koreýanyň bir stockasy Kospi gündiz bahasynyň 9% töweregi ýitirilenden soň geleşikleriň wagtlaýyn togtadylandygyny bellemelidiris. Indeksiň lokomotiwleri, “Samsung Electronics” we “SK Hynix” aksiýalary 10% -den gowrak ýitirilen hem bolsa, esasy Nikkei görkezijisi soňky üç aýda gündelik iň pes pese gaçmagy 4,6% peseldi. Emeli intellekt temasynyň töwereginde emele gelen güýçli ösüş hekaýasynyň sorag edilip başlandygyny, ABŞ-da göterim derejesiniň ýokarlanmagynyň ähtimallygy ýene-de stoluň başyna geldi we obligasiýa göterim derejesiniň ýokarlanmagy töwekgelçilik islegini ep-esli azaldy. Yenaponiýanyň Yeneni dollara garşy iň möhüm dereje hasaplanýan 160 derejeden ýokary göterilende, Japaneseaponiýanyň häkimiýetleriniň walýuta bazaryna gatyşmak mümkinçiliginiň ýene-de artandygyny görýäris Satuw basyşyny ýokarlandyran başga bir faktor, Eastakyn Gündogarda geosyýasy dartgynlygyň ýokarlanmagydy. Ysraýylyň Eýrandaky nyşanalara eden hüjümlerinden soň, Eýran ar almak üçin Ysraýyla raketa hüjümlerini amala aşyrdy we indiki hepde nebitiň bahasynyň 3% -den gowrak ýokarlanmagyna we bir barrele 96 dollardan ýokary bolmagyna sebäp boldy. Seresaply pozisiýanyň gowşak sebäplere görä öňe gidişligi we diplomatik gatnaşyklaryň howp astyndadygyny, dollaryň güýçlenýändigini we berk pul syýasatlaryna garaşyşlaryň güýçlenýändigi sebäpli has aýdyň bolandygyny görýäris. Şu hepde yglan ediljek ABŞ-nyň inflýasiýa maglumatlary, Europeanewropanyň Merkezi Bankynyň göterim derejesi karary we SpaceX köpçülige hödürlenmegi dünýä bazarlarynyň gysga möhletli ugry üçin aýgytly sözbaşy bolup durýar Altynyň unsiýa bahasy, geçen hepde 5% töweregi arzanlamak bilen tamamlanandan soň, köp gürlenýän 200 günlik ortaça derejeden aşak düşdi. Şonuň ýaly-da, kümüşiň unsiýa bahasy 10% arzanlamak bilen hepdäni tamamlady we 200 günlik ortaça yza çekildi. Elbetde, hereket edýär Ortaça göz öňünde tutmaýan we mugallymymyz Ali penşenbe güni tehniki derňewi we söwda düzgünini öwrenen biri hökmünde, 11-nji maý hepdesinde gymmat bahaly metallaryň öňündäki uzyn pozisiýalarymyzdan çykanymyzdan soň, tehniki dünýägaraýşyň birneme höweslendiriji däldigini paýlaşmak üçin garaşýarys. Edil şonuň ýaly, Bitcoin frontunda-da 80 müň dollarlyk ýokarlanmany tapmaýandygymyz üçin birneme sabyrly bolmak kararyna geldik Puluň bazardan çykmaýandygyny ýatdan çykarmaýarys, diňe täze hekaýany yzarlaýar. Şol sebäpli birneme wagt geçenden soň, bahalar arzan düşende, satyn almak islegi täzeden başlar diýip pikir edýäris. Şeýle-de bolsa, şu gün ünsi jemlemeli bolsak, kümüş 200 günlik ortaça geçen 67,75 dollar derejesine üns bereris. Derejeden has ýakyn bolan ýagdaýynda 61 dollar derejesi öňe çykyp biler diýip pikir edýäris. Aşakda, 200 günlik ortaça bahadan aşakda satylýan basyşy dowam etdirmek mümkinçiligine laýyklykda 4100 dollar, hatda has pes derejesi barada-da gürleşeris. “Bitcoin” -iň şu gün irden fewral aýynyň başynda synagdan geçen 60 müň dollarlyk derejesini gaýtadan belläninden soň 63 müň dollar derejesine ýetendigini görýäris (diagrammalara serediň) Elbetde, bularyň nähili boljakdygyny açyp görkezjek ýeke-täk görkeziji, dollar indeksiniň (DXY) geljekki ugry bilen baglanyşykly bolar diýip pikir edýäris. Uruşdan öňki döwürdäki dollaryň gowşak mowzugy uruşdan soň howpsuz ýerde gaçybatalga bermek islegi bilen çalşylsa-da, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň göterim mukdaryny ýokarlandyrmak ähtimallygy hem satyn alyşlaryň çaltlaşmagyna sebäp boldy. Hepdäni 100 psihologiki derejede tamamlan DXY tehniki nukdaýnazardan 100.50 derejeden ýokary bolsa, 105-nji derejäniň çalt öňe çykyp biljekdiginden alada edýäris. Şonuň üçin hepdelik ýapylyşyň 100.50 dollar derejesinden ýokarydygyna üns bereris (diagramma serediň) Türk tarapynda, hepdäniň soňky iş gününiň iň möhüm gün tertibi, maý aýynyň inflýasiýa maglumatlary boldy. TÜİK maglumatlaryna görä, sarp edijileriň bahalary aýda 1,71% ýokarlandy, ýyllyk inflýasiýa 32,61% -e çenli ýokarlandy. TRNC statistika instituty tarapyndan yglan edilen maglumatlara görä, aýlyk inflýasiýa 2,06%, ýyllyk inflýasiýa bolsa 37,28% -e çenli azaldy, bu çäkli bolsa-da haýallygy görkezýär. Bir seretseň, inflýasiýanyň iki ýurtda-da ýokary bolandygyny görýäris, ýöne bahalaryň ýokarlanmagy pudaklaryň arasynda tapawutlanmagyny dowam etdirýär Jikme-jikliklere göz aýlasak, Türkiýede her aýda iň ýiti ösüş 11,3% bilen egin-eşik we aýakgap toparynda bolup geçdi, TRNC-de şol bir elementiň köpelmegi 1,55% bilen çäklendirildi. Şeýle-de bolsa, her ýyl seredilende surat tersine bolýar; Geýimleriň we aýakgaplaryň bahasy geçen ýyl Türkiýede 14,1% ýokarlanan bolsa, TRNC-de ösüş depgini 42,12%. Türkiýedäki azyk we alkogolsyz içgiler toparyndaky bahalaryň aýda 0,5% peselmegi oňyn garaşylmadyk ýagdaý bolsa-da, TRNC-de şol bir toparda 1,10% ösüş hasaba alyndy. Başga bir tarapdan, CBRT ýakyndan gözegçilik edýän esasy inflýasiýa görkezijileriniň ýokarlanmak tendensiýasy, bahalaryň özüni alyp barşynda hemişelik gowulaşmagyň entek gazanylmandygyny we inflýasiýa basyşlarynyň ikinji derejeli täsirler bilen dowam edýändigini görkezýär Bu wakalary göz öňünde tutup, CBRT-iň penşenbe güni geçiriljek adaty Iýun Pul syýasaty komitetiniň mejlisinde syýasat derejesini hemişelik galdyrar diýip pikir edýäris, ýöne inflýasiýa garşy göreşde tutanýerli we gödek pozisiýasyny saklar. Üç ýyl töweregi wagt bäri dowam edýän dezinflýasiýa göreşinde ep-esli öňegidişlik gazanylan hem bolsa, 19-njy martdan soň ýüze çykan syýasy näbellilikler we dünýä derejesinde soňky döwürde artýan geosyýasy töwekgelçilikler bu işiň islenýän tizlikde dowam etmegini kynlaşdyrýar diýip pikir edýäris. Mundan başga-da, uzak möhletli ýokary göterim gurşawynda ýaşamagyň ykdysadyýete edýän täsiri barha görnüp başlaýar Beýleki tarapdan, ýylyň ahyrynda inflýasiýa garaşmalarynyň göz öňünde tutulan derejeden ýokary bolup başlandygy we hakyky hümmetine esaslanýan walýuta hümmeti eksportçylara edilýän basyşy ýokarlandyrdy. TL-iň soňky bäsdeşlik artykmaçlygyny ýitirmegi, häzirki hasap balansy nukdaýnazaryndan sorag belliklerini döredýän hem bolsa, CBRT gözegçilik edilýän we ýuwaş-ýuwaşdan alyş-çalyş hümmetini ýokarlandyrmak çemeleşmesini iň bolmanda saýlaw prosesine çenli dowam etdirmek isleýär diýip pikir edýäris. Türkiýedäki walýuta hümmeti ykdysady ugruň iň ýakyndan görülýän görkezijilerinden biri bolmagyny dowam etdirýän hem bolsa, häzirki şertlerde walýuta hümmetinde duýdansyz we gözegçiliksiz üýtgeşiklik bolýar. Hereketleriň rugsat berilmeginiň ähtimallygyny gaty pes görýäris Türkiýäniň maliýe bazarlary täze güni seresap we gowşak dünýägaraýyş bilen başlar diýip pikir edýäris. Maý aýyndaky inflýasiýa maglumatlarynyň garaşyşlara doly laýyk gelmeýändigi, ýurtdaky syýasy dartgynlygyň ýokarlanmagy we Gara anna gününden bäri dünýä bazarlarynda dowam edýän satuw tolkuny töwekgelçilik işdäsini basýan faktorlar hökmünde tapawutlanýar. Global düzedişiň, esasanam tehnologiýa aksiýalarynda Aziýanyň bazarlaryna ýaýramagy Borsa Stambula goşmaça basyş döredip biler. USDTRY walýuta hümmeti günüň 46.10-dan başlasa-da, Türkiye bäş ýyllyk CDS töwekgelçilik mukdary 244 esasy nokatda keseligine ugruny dowam etdirýändigini görýäris. Obýektiň öň tarapynda, iki ýyllyk esasy obligasiýanyň goşmaça göteriminiň 43,70% derejesine çenli ýokarlandygyny belläliň Bu erbet habarlaryň hemmesinden soň, habarlarymyzy gowy habarlar bilen gutaralyň. Demirgazyk Kipr Türkiýe Respublikasy (TRNC) Milli Futbol Topary, CONIFA (Garaşsyz Futbol Assosiasiýalary Konfederasiýasy) Europeanewropa Futbol çempionatynda Padaniýany 6-1 hasabynda ýeňip, çempion boldy. Halkara Futbol Assosiasiýalary Federasiýasynyň (FIFA) agzasy bolmadyk ýurtlaryň we awtonom sebitleriň gatnaşan ýaryşynyň üstünligi, TRNC-de şatlyk bilen garşylandy Isktisatbank gündelik bazar derňewi we düşündiriş Duşenbe, 8-nji iýun