Iş orunlary üçin bäsdeşlik: diplomlar we kärler ýeterlik däl

Uçurymlary işe almagyň ortaça görkezijilerine esaslanyp, hünäriň has amatly iş tapýandygy baradaky maglumatlar ýaýradyldy. Bu görkezijiler Döwlet iş üpjünçiligi gullugy tarapyndan "Uçurymlaryň iş derejesi" barada çap edilen maglumatlarda öz beýanyny tapdy. Agentlik tarapyndan ýaýradylan maglumata görä ortaça 88 bal bilen iň ýokary iş derejesi "Işewür gurama we dolandyryş (iňlis dilinde okadylýar)" programmasynda hasaba alyndy Ikinji orny ortaça 81,3 bal bilen “Elektrik energiýasy in Engineeringenerligi” (Unionewropa Bileleşiginiň TEMPUS maksatnamasynyň çäginde), üçünji orny bolsa ortaça 77,6 bal bilen “Iş dolandyryşy” (buhgalteriýa, maliýe, marketing, halkara işewürlik) eýeledi "Bejeriş işleri" we "Nebit we gaz in engineeringenerçiligi" hünärlerini gutaranlar (iňlis dilinde okadylýar) hem ýokary iş görkezijileri sanawynda ilkinji bäşlige girýärler Reýting tablisasyndaky ýokary netijeler esasan in engineeringenerçilik, lukmançylyk we işewürlige gönükdirilen hünärlerde jemlenendir. Maglumatlara görä, zähmet bazarynda energiýa, saglygy goraýyş, awiasiýa we IT ugurlary bilen baglanyşykly hünärler has bäsdeşlik edýär Agentlik tarapyndan ýaýradylan maglumatlarda uçurymlaryň zähmet bazaryna elýeterliligi we iş derejesi esasy ölçeg hökmünde kabul edilendigini bellemek gerek Häzirki döwürde zähmet bazary çalt üýtgeýär we käbir hünärlere isleg beýlekilerden has ýokary. Bu, şol ugurlarda okaýan adamlaryň iş tapmak mümkinçiliklerini artdyrýar. Häzirki wagtda ýaşlar döwrüň talaplaryna laýyk gelýän hünärleri saýlamalydyrlar. Diňe diplom almak, ýokary bilimli bolmak bilen çäklenmän, geljegiň kärlerini almak hem zerurdyr. Iň amatly iş tapýan kwalifikasiýa eýeleri, esasan, bazardaky islegiň ýokary bolan ýerlerinde işleýänlerdir. Aloneöne diňe kwalifikasiýa ýeterlik däl - amaly endikler, dil endikleri we tejribe hem uly rol oýnaýar. Häzirki döwürde özlerini yzygiderli ösdürýän we täze bilim alýan adamlar islendik ugurda üstünlik gazanyp bilerler Häzirki wagtda maglumat howpsuzlygy boýunça talyplar kompýuter ulgamlaryny, torlary we şahsy kompýuterleri wiruslardan, kompýuter hakerlerinden, terror howplaryndan we guramaçylyk içalyçylygyndan goramak üçin zerur tehniki temalary öwrenýärler. Bu pursatda agzalan ugur boýunça hünärmenler zerur Hünärmenligi saýlamak adamlara geljekde işsiz galmazlyga we karýeralaryny üstünlikli durmuşa geçirmäge kömek etmelidir Bilim hünärmeni Elçin Efendiniň pikiriçe, önümçilikde has köp robotyň ulanylmagy işçi güýjüniň ýitmegine sebäp bolar: "Esasanam kamera, kompozisiýa we ş.m. ýaly sungatlar ýitiriler. Häzirki wagtda zähmet bazarynda isleg IT, pedagogika, hukuk, oba hojalygy, elektrik we himiýa in engineeringenerçiligine gönükdirilen hünärlerdir." Bilermen, alternatiw energiýa bilen baglanyşykly kärlere bolan islegiň hasam artjakdygyny aýtdy. Şeýle hem täze tehnologiýalara esaslanýan hünärlere bolan ünsi artdyrar diýlip garaşylýar Bilim hünärmeni Elçin Süleýmanow hünärleriň günüň we wagtyň talaplaryna görä üýtgeýändigini aýtdy: "Soňky ýyllarda has tehniki we tehnologiki hünärlere - kompýuter in engineeringenerçiligi, kiberhowpsuzlyk, maglumat seljerişi we ş.m. gyzyklanma artýar. Şol bir wagtyň özünde, Azerbaýjan üçin ýene bir ileri tutulýan aýratynlyk, intensiw oba hojalygy, logistika, lukmançylyk hünärleri, umumy tendensiýa we beýleki ugurlar bilen baglanyşykly önümçilik zynjyrydyr. emeli intellekt we ş.m., täze iş tapmak kyn, sebäbi jemgyýet ösýär, tankydy pikirlenýär, bir topar bilen işlemek ukyby we ş.m Milli Mejlisiň Ylym we bilim komitetiniň agzasy Elnara Akimowanyň zähmet bazaryndaky hakyky islege seredende, häzirki wagtda tehnologiýa gönükdirilen hünärleriň öňe çykandygy aýdyňdyr: "Peopleaşlar IT we programmirleme, sanly marketing, maliýe, buhgalteriýa, lukmançylyk hyzmatlary, logistika we hünär tehniki ugurlarynda has amatly iş tapýarlar. Bu ugurlarda üstünlik gazananlaryň esasy artykmaçlygy, uniwersitet bilimlerini amaly endikler bilen birleşdirip bilmekdir. .Agny, diňe diplom ýeterlik däl, zerur esasy hil başarnyk we netijeler. Dünýä tejribe bu hakykaty tassyklaýar. Europeewropada we ABŞ-da gumanitar ugurlar boýunça uçurymlar köp, ýöne boş iş ýerleri az. Munuň ýerine tehniki we ylmy ugurlarda ökde hünärli işgär ýetmezçiligi bar. Bu ýurtlarda ýaşlary işe almak, amaly tejribä, hakyky taslamalara gatnaşmaga, okuw kurslaryna we şahadatnamalara ähmiýet berýär. Anotherene bir möhüm faktor, sosial baglanyşyk we hünär derejesinde tanalmakdyr Deputat zähmet bazaryna girmek prosesinde dil endikleriniň aýratyn ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy: "Häzirki wagtda iňlis dili goşmaça artykmaçlyk däl, eýsem zerur şert. Daşary ýurt dilini bilýän ýaş hem ýerli, hem halkara bazarlarynda has köp mümkinçilik alýar. Ikinji ýa-da üçünji dili bilmek bu mümkinçilikleri iki esse artdyrýar. Onlyöne diňe bir dil däl, çalt ösýän adamyň, tehnologiýanyň, ykdysadyýetiň we aragatnaşyk gurşawynyň güýçlenýän döwründe. üýtgemäge açyk, hemişe öwrenmäge taýyn, ýerini has çalt we üstünlikli tapýar " E.Akimowa häzirki wagtda diplomyň başlangyçdygyna ynanýar, ýöne üstünlik gazanmak üçin ýeterlik däl: "Zähmet bazarynda ýeňiş gazanmak üçin ýaşlar zerur ugurlary saýlamaly, bilimlerini amaly başarnyklar bilen berkitmeli we hemişe üstünde işlemeli. Kim bu üç ugry dogry gursa, hünäri, tejribäni we ösüşi saýlamak - onda islendik şertde iş tapmak we üstünlikli karýerany gurmak mümkin. Bu, Azerbaýjanyň ýaşlary üçin hakyky we ýetip boljak maksat. Diňe wagtyň üýtgeýän düzgünlerini görmeli, diplom bilen kanagatlanman, özüňe maýa goýmaly. Sebäbi häzirki dünýäde iş tapylmaýar, esasy tapawudy kesgitleýän baha döretmek ukyby. " Ylym we bilim ministrliginiň ýanyndaky Jemgyýetçilik geňeşiniň sekretary Güneý Akbarowa soňky ýyllarda diplom alan, ýöne hünäri boýunça iş tapyp bilmeýän ýaşlaryň bardygyny aýdýar: "Bu ýagdaý zähmet bazary bilen bilim ulgamy tarapyndan taýýarlanan işgärleriň arasyndaky laýyk gelmezlik sebäpli ýüze çykýar, beýleki tarapdan, ýaşlar uniwersitet ýyllarynda ýeterlik tejribe almaýarlar. Iň kynçylyk çekýänler, adatça gumanitar we teoretiki hünärleri öwrenýän ýaşlardyr. Taryh, pelsepe we filologiýa ýaly ugurlar, şübhesiz, ýokary intellektual ähmiýete eýe, ýöne bu bilimler amaly endiklere öwrülmese, zähmet bazarynda ýer tapmak kyn bolýar. Munuň tersine, tehnologiýa, in engineeringenerçilik, maliýe, IT we sanly marketing ýaly ugurlarda iş tapmak has aňsat, sebäbi bu kärler bazaryň hakyky zerurlyklaryna gönüden-göni jogap berýär. " G. Akbarowa halkara tejribesinde bu deňagramlylygy saklamaga aýratyn üns berilýändigini aýtdy: "Mysal üçin, Finlýandiýa, Germaniýa we Singapur ýaly ýurtlarda uniwersitetler bilen senagatyň arasynda ýakyn hyzmatdaşlyk bar. Okuw döwründe talyplar eýýäm hakyky taslamalara gatnaşýarlar, iş gurşawy bilen tanyşýarlar we okuwy gutarmazdan ozal tejribe toplaýarlar. Oururdumyzda bu ulgam kem-kemden emele gelýär, ýöne şonda-da teoretiki bilimler köplenç amaly tejribeden has ileri tutulýar. Şeýle-de bolsa, häzirki zaman zähmet bazaryndaky iş beriji üçin iň gymmatly görkeziji, ýaş adamyň hakyky başarnyklary we şahsy başlangyjydyr. Zähmet bazaryna has aňsat girýän ýaşlar umumy häsiýetlere eýe bolýarlar: dil endiklerine baha berýän, sanly tehnologiýalary ulanmagy başarýan we jemgyýetçilik endiklerine işjeň ýaşlar. Häzirki wagtda iňlis dili artykmaçlyk däl, zerurlyk. Sebäbi köp hünär ugurlarynda dil endikleri halkara çeşmelerinden, maglumat bazalaryndan we okuw platformalaryndan peýdalanmak üçin gutulgysyz şerte öwrüldi. Mundan başga-da, ýaşlar toparlaýyn işlemek, aragatnaşyk gurmak we meseläni çözmek endikleri ýaly "ýumşak endikleri" ösdürmeli. Meýletinlik we tejribe alyşmak programmalary hem iş tapmak mümkinçiligini ýokarlandyrmakda möhüm faktorlar bolup durýar, sebäbi bu sosial ulgamy we hakyky iş tejribesini aňladýar. " Onuň sözlerine görä, diliň roly diňe aragatnaşyk serişdesi hökmünde gutarmaýar: "Daşary ýurt dilini öwrenmek adamyň pikirlenişini üýtgedýär, dünýägaraýşyny giňeldýär we halkara derejesinde bäsdeşlige ukyply edýär. Özüň üstünde üznüksiz işlemek bu prosesiň esasyny düzýär. Diplom ahyrzaman däl, başlangyç. Dünýä gaty çalt üýtgeýär we "ömürboýy öwrenmek" ýörelgesi her bir ýaşyň hünär derejesini ýokarlandyrmak kartasynda esasy nokada öwrülmelidir G. Akbarowa agzalan kontekstde çagalarynyň geljekdäki üstünliklerinde ene-atalaryň hem möhüm rol oýnaýandygyny aýtdy: "Ene-atalar hünäri saýlamakda diňe bir jemgyýetiň "meşhur" ugurlaryna däl-de, eýsem çaganyň gyzyklanmalaryna, başarnyklaryna we mümkinçiliklerine laýyk ugurlara gönükdirmeli. Şeýle hem, çagalaryny dil öwrenmäge, dürli taslamalara gatnaşmaga we hakyky tejribe toplamaga höweslendirmeli. Çaganyň gowy görýän ugrunda okamak, höwesini we hünär üstünlikleriniň ähtimallygyny ýokarlandyrýar. Şeýlelik bilen, häzirki döwürde ýaşlaryň zähmet bazaryna üstünlikli girmegiň açary çeýe pikirlenmek, dil endikleri, amaly endikler we öwrenmekden gorkmazlykdyr. Bilim ulgamynyň we ene-atalaryň roly, bu endikleri ele almaklary üçin şert döretmekdir