Az bilinýän, ýöne isleg boýunça - I toparyň "gizlin" hünärleri

Käwagt dalaşgärler adyny eşiden, ýöne hünäri saýlanyň mazmunyna doly düşünmeýän hünärleri kodlaýarlar. Netijede, ýokary bilimi gutarandan soň haýsy ugurda işläp boljak kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar Modern.az, "AzEdu.az" -yň dalaşgärler üçin hünäri saýlamagy has üstünlikli etmek üçin birnäçe gözleg makalalaryny taýýarlandygyny habar berýär Bu makala, I dalaşgärleriň matematika-informatika (RK) kiçi toparyna girýän hünärler barada maglumat berýär, käbir dalaşgärleriň bilimleri az Structureer gurluşy we gozgalmaýan emläk kadastrlary Bu hünär, ýer baýlyklaryny dolandyrmak, ýer meýdanyny ölçemek, serhetleri kesgitlemek, kartalaşdyrmak we döwlet bellige almak bilen baglanyşykly örän möhüm we amaly ugur. Bu ýerde talyplar geodeziki enjamlary (teodolit, GPS, pilotsyz tehnologiýalar), kartografiýa, geografiki maglumat ulgamlary (GIS), ýer kanunlary, gozgalmaýan emläk bazary, şäherleşme we şäher meýilnamalaşdyryş ýörelgelerini öwrenýärler. Bu ugur häzirki döwürde sanlaşdyrylanlygy sebäpli, hemra suratlary, 3D kartalar we sanly kadastr ulgamlary bilen işlemek möhüm hünärler hasaplanýar. Bu hünär, tehniki (gözleg, kartalaşdyrmak), hukuk (resminamalar) we ykdysady (emläk gymmaty) bilimleriň birleşdirilen we ýurtdaky gurluşyk, şäher meýilnamasy we ýer özgertmeleri bilen gönüden-göni baglanyşykly ýerleriň biridir Uçurymlar Döwlet gozgalmaýan emläk gullugynda we onuň sebit bölümlerinde, Döwlet şäher gurluşyk we binagärlik komitetinde, ýerli häkimliklerde, ýer paýlamak we resminamalaşdyrmak bölümlerinde, gurluşyk we ösüş taslamalaryny amala aşyrýan PASHA Gurluşyk, Kristal Abşeron ýaly kompaniýalarda, geodeziýa we topografiýa hyzmatlaryny berýän hususy firmalarda, şeýle hem gozgalmaýan emlägi bahalandyrmak bilen meşgullanýan maslahat beriş kompaniýalarynda iş alyp barýarlar Harby kompozisiýa materiallary in engineeringenerçiligi Bu hünär, ýokary güýçli, ýeňil, howa çydamly materiallary ösdürmek bilen baglanyşykly we esasan goranyş pudagyna gönükdirilendir. Talyplar birleşdirilen materiallary (meselem, uglerod süýümi materiallary), sowutly gorag örtüklerini, ýokary temperatura we basyşa çydamly materiallary, partlama garşy gurluşlary, nanomateriallary we materiallaryň mehaniki aýratynlyklaryny öwrenýärler. Bu meýdan harby enjamlarda (tank, sowutly ulag, pilotsyz howa ulagy) we raýat meýdanynda (awiasiýa, kosmos tehnologiýasy, awtoulag senagaty) ulanylýar. Bu hünäri saýlanlar laboratoriýada, önümçilikde we gözleg gurşawynda işlemäge taýyn bolmaly Uçurymlar Goranmak ministrliginiň ulgamyna girýän zawodlarda, Azersilada we beýleki harby önümçilik kärhanalarynda, ýörite materiallary taýýarlamak we synag etmek bilen meşgullanýan laboratoriýalarda, ANAS-yň degişli institutlarynda, şeýle hem birleşdirilen materiallar we senagat önümlerini öndürýän kärhanalarda işläp bilerler, üstesine-de, goranyş we awiasiýa pudagynda daşary ýurtlarda iş tapmaga mümkinçilikleri bar Harby aragatnaşyk in engineeringenerçiligi Bu hünär häzirki zaman harby aragatnaşyk ulgamlarynyň gurluşygy, signal beriş, şifrlemek, radio-elektron söweş we maglumat howpsuzlygy bilen baglanyşykly. Talyplar hemra aragatnaşygy, radio ulgamlary, tor tehnologiýalary, kriptografiýa we kiberhowpsuzlyk bilen gyzyklanýar. Häzirki zaman söweşlerinde bu hünär gaty strategiki hasaplanýar, sebäbi aragatnaşyk ulgamlarynyň näsazlygy ähli amallary duruzyp biler. Bu ugur tehniki we amaly pikirlenmek ukyplaryny talap edýär Uçurymlar Goranmak ministrligi, Döwlet howpsuzlyk gullugy, Stateörite döwlet howpsuzlyk gullugy, Döwlet serhet gullugy ýaly guramalarda, şeýle hem Azercell, Bakcell, Nar we beýleki telekommunikasiýa we tor kompaniýalarynda aragatnaşyk hünärmenleri bolup bilerler Optotehniki in engineeringenerlik Bu hünär, ýagtylyk, optiki ulgamlar we lazer tehnologiýalary bilen baglanyşykly ýokary tehnologiýaly ugur. Bu ýerde optiki enjamlary (linzalary, mikroskoplary, teleskoplary), lazer ulgamlaryny, süýüm-optiki aragatnaşyk, lukmançylyk şekillendiriş enjamlaryny (rentgen, MRI tehnologiýalaryna ýakyn ulgamlar) we datçikleri öwretmek öwredilýär. Bu ugur fizika, elektronika we programmirlemegiň utgaşmasy bolup, geljegiň tehnologiýalarynyň arasynda Uçurymlar ANAS institutlarynda, “Hi-Tech Park” rezident kompaniýalarynda, lukmançylyk enjamlaryny import we hyzmat kompaniýalarynda, süýüm-optiki internet we aragatnaşyk kärhanalarynda işleýärler. görkezýän kärhanalarda, şeýle hem innowasiýa we başlangyç gurşawynda ýokary tehnologiýaly taslamalaryň üstünde işläp bilerler Serhet howpsuzlygy we dolandyryş Bu hünär, döwlet serhetlerini goramagy, migrasiýa gözegçiligini, kontrabanda garşy we howpsuzlyk strategiýalaryny ösdürmegi öz içine alýar. Bu ýerde kanun, halkara gatnaşyklary, amaly meýilnamalaşdyrmak, töwekgelçilikleri seljermek we howpsuzlygy dolandyrmak öwredilýär. Bu ugur fiziki howpsuzlygy we analitiki pikirlenmegi talap edýär Uçurymlar Döwlet serhet gullugynda, Döwlet migrasiýa gullugynda, Içeri işler ministrliginde, Döwlet howpsuzlyk gullugynda we beýleki howpsuzlyk edaralarynda, şeýle hem halkara taslamalarynda we howpsuzlyk seljermesinde işläp bilerler Meliorasiýa in engineeringenerçiligi Bu hünär topragyň hilini gowulandyrmak, suwaryş we zeýkeş ulgamlaryny gurmak we suw baýlyklaryny dolandyrmak bilen baglanyşykly. Bu ýerde talyplar gidrotehniki desgalary, suw howdanlaryny, kanallary, nasos ulgamlaryny we meliorasiýa işlerini öwrenýärler. Bu hünär Azerbaýjanyň oba hojalygy üçin örän möhümdir, sebäbi suwaryş öndürijiligiň esasy faktorydyr Uçurymlar Azerbaýjanyň meliorasiýa we suw dolandyryş paýdarlar jemgyýetinde, Oba hojalygy ministrliginde, agroparklarda, iri fermalarda, suwaryş taslamalaryny amala aşyrýan in engineeringenerçilik kompaniýalarynda, şeýle hem daşky gurşaw we suw baýlyklaryny dolandyrmak pudagynda işleýän guramalarda işläp bilerler Gämi elektrik stansiýasynyň işleýiş in engineeringenerligi Bu hünäri deňiz hereketlendirijilerini we elektrik ulgamlaryny dolandyrmak bilen baglanyşykly, talyplar dizel hereketlendirijilerini, elektrik öndüriş ulgamlaryny, ýangyç tehnologiýalaryny we tehniki hyzmaty öwrenýärler. Bu ugurda işlemek köplenç halkara gurşawda işlemegi aňladýar we iň girdejili ugurlaryň biri hasaplanýar Uçurymlar Azerbaýjanyň Hazar gämi gatnawynda, Bakuw halkara deňiz söwda portunda, gämi abatlaýyş zawodlarynda, deňiz platformalarynda (mysal üçin SOCAR taslamalarynda), halkara in engineeringenerçilik kompaniýalarynda we deňiz in engineeringenerçiligi pudagynda işleýän edaralarda işläp bilerler Bu hünär, elektronika, programmirleme we mehaniki bilimleriň birleşdirilen senagatynda ulanylýan ölçeg, gözegçilik we awtomatlaşdyryş enjamlaryny ösdürmegi we ulanmagy öz içine alýar. Döwrebap zawodlaryň hemmesi awtomatlaşdyrylanlygy sebäpli, bu hünär örän amaly we talap edilýän ugur Uçurymlar SOCAR, BP, Azerenergy, senagat zawodlary, önümçilik kärhanalary, awtomatlaşdyryş ulgamlaryny gurýan in engineeringenerçilik kompaniýalary, şeýle hem nebit-gaz, energetika we himiýa pudaklarynda köp iş alyp barýarlar Aboveokarda görkezilen hünärler RK kiçi toparynda iň meşhur ugur bolmasa-da, aslynda zähmet bazarynda amaly taýdan ulanylýan, döwlet we strategiki pudaklar bilen gönüden-göni baglanyşykly we ýöriteleşdirilen işgärleri talap edýän ugurlardyr. Bu hünärleriň köpüsini gutaranlar diňe bir umumy iş bazarynda däl, eýsem Goranmak ministrligi, Döwlet serhet gullugy, Döwlet emläk meseleleri gullugy, SOCAR, Azerbaýjan meliorasiýa we suw dolandyryş paýdarlar jemgyýeti ýaly iri we durnukly edaralarda hem işlemäge mümkinçilik alýarlar Bu hünärleri tapawutlandyrýan esasy zat, olar üçin bäsdeşlik az, ýöne zerur bilimler we başarnyklar has anyk, bu geljekde ýöriteleşdirilen hünärmen bolmaga mümkinçilik berýär. Şol bir wagtyň özünde, köp ugurlar (mysal üçin, optotehnika, enjam in engineeringenerçiligi, gämi in engineeringenerçiligi) hem halkara derejesinde hereket edýär, bu uçurymlaryň daşary ýurtlarda işlemegine mümkinçilik döredýär Umuman aýdanyňda, bu hünärler "meşhur" däl, ýöne durnukly iş, gowy girdeji we dogry saýlama we hünär ösüşi bilen belli bir karýerany wada berýän ugurlar hasaplanýar