Hüseýin Ekmekçi: Komissiýa syýasat tarapyndan işlemeýär

TRNC DÖWLETI Uzak wagtlap DOMESTIK KANUNY ÇÖZGÜN EDIP BOLAN MÜMKIN KOMISSIYASYNY BOLANOK EHR TERJIME EDIP BOLAN KOMISSIYANY ýatyryp biler. BU GREK KIPRUS LIDERLIGINI AND WE ÇÜRÇI ISLENDIK BU GÖRNÜŞI, KOMISSIYASY SYITASATY OF ELleri tarapyndan işlemeýär. GREK LIDERIPIP SYITASAT BILEN NATME EDIP BOLANOK? Gozgalmaýan emläk komissiýasy (TMK) 2005-nji ýylda kabul edilen we gozgalmaýan emlägiň öwezini dolmak, alyş-çalyş we yzyna gaýtarmak baradaky 67/2005 belgili Kanun bilen döredildi we hakyky işine 2006-njy ýylyň 17-nji martynda başlady. Şeýle-de bolsa, TMK-nyň döredilmegi diňe bir kanuny däl, eýsem-de bolsa möhüm syýasy ädim boldy Bu syýasy ädimiň üç esasy sebäbi bardy. Ilki bilen emläk meselesini halkara kazyýetlerinden TRNC içerki kanunlaryna geçirmekdi. Netijede, türk syýasatynyň esasy maksady ikitaraplaýynlygy goramakdy. Ahyrynda, eýeçilige esaslanýan halkara basyşyny aýyrmakdy. ýerine ýetirildi Şol döwürde Türkiýäniň goldawy bilen halkara we daşary ýurtly aklawçylary öz içine alýan komissiýa näme üçin şu gün äsgerilmedi? Syýasy pozisiýa tutdukmy ýa-da hökümetiň çeşme döretmäge ukypsyzlygy sebäpli bu ýagdaýa düşýärismi? Pul tölemeýäris, faýllary gutarmaýarys. Gresiýanyň syýasaty we buthana demirgazykda haryt satmakdan gaty oňaýsyz. Bu meselede netijesiz bolmak bilen, grek ýolbaşçylaryny we ýygnagy kanagatlandyrýarys. Kipriň grek syýasaty bu meseläni Europeanewropa Komissiýasynyň çäginde hemişe işjeň saklaýar Netije? Olaryň maksady, "işini ýitirendigi sebäpli" EHHK tarapyndan TRNC-de komissiýany ýatyrmak. Içerki bejeriş serişdesi bolan komissiýanyň näme üçin äsgerilmeli däldigine düşünip bilemok. Grekler haryt satýarlar, türkler satyn alýarlar. Gowulaşdyrylmaly zat komissiýanyň iş ugry bolanda ýagdaýymyza serediň Gozgalmaýan emläk öwezini dolmak baradaky komissiýanyň faýly ýene-de AHHG-a ugradyldy Europeewropa Geňeşiniň Ministrler komitetinde geçirilen ses berişlikde, Adam hukuklary boýunça Europeanewropa kazyýetiniň çäginde gozgalmaýan emläk komissiýasy baradaky faýly täzeden gözden geçirmek kararyna gelindi. Gorky, EHHG ret edilen arzalar we tölenmedik kompensasiýa sebäpli komissiýany ýatyrar Şu güne çenli gozgalmaýan emläk komissiýasy Kipr meselesinde goranyş refleksini ulanýan mehanizm bolup, halkara derejesinde "kynçylyklaryň ýüze çykmagynyň öňüni almak" üçin ulanylýar. Şeýle-de bolsa, “Green Line” düzgünnamasy bilen bilelikde Annan meýilnamasy döwründe galdyran iň möhüm üstünliklerimiziň biridir Şu gün ýetilen nokatda, gozgalmaýan emläk komissiýasy dogry düzülen halatynda Kiprdäki syýasy we ykdysady kynçylyklary ýeňip geçip biljek hakyky oýun çalşyjysy bolup biler. Häzirki statistika, şol bir wagtyň özünde töwekgelçilikleri we mümkinçilikleri görkezýär TRNC hökümetiniň esasanam TMK-a berlen arzalary äsgermezlik edýändigi we Kipr grekleriniň komissiýany ýapmak synanyşyklaryna garamazdan bu işe biperwaý garamagy düşünip bilemok. Gurluşyk pudagy bilen baýlaşan TRNC-de komissiýa üçin çeşme tapmazlyk akyllymy? Metbugatda köp gezek okadyňyz, ýer bellige alyş ulgamyndaky iň soňky tejribeler sebäpli, komissiýa geçirilmegiň ýerine 42 million ýewro töweregi aýlyk aldy. Çeşme bu biperwaýlygyň ýeke-täk sebäbimi? Ora-da hökümet hakykatdanam komissiýany äsgermezlik etdi? Komissiýa nädip ýüze çykdy? Titina Loizidou wakasy barmy? Gresiýaly aýal Kyreniýadaky öýüne baryp ýa-da ulanyp bilmeýändigi sebäpli Humanewropa Adam Hukuklary Kazyýetine gitdi we bu işde Türkiýe milliardlarça ýewro tölemeli boldy Bu proses adada ilkinji gapynyň açylmagyna sebäp boldy. Aprel 2003… Näme üçin gapylar açyldy? Isleýän islendik grek, demirgazykdaky emlägine girip biler. Kiprli türkler Aýýa Napanyň töwereginde aýlanmak, Alfa Mega dükany ýa-da Zigi-de balyk iýmek däl. Birinji derwezäni açmagyň syýasy sebäbi bardy Bu näme? Türkiýäni aşa öwezini dolmakdan halas etmek. EHHK TRNC-ni kiçi administrasiýa hökmünde kabul etdi we Türkiye Respublikasyny göni söhbetdeş hökmünde kabul etdi. Kiprli grekleriň harytlaryna girip bilmezligi we ulanylmagy netijesinde ýüze çykan ykdysady ýitgiler müňlerçe kazyýet işine sebäp boldy Loizidou işi karar tapgyryna ýetende, gapylary açmak Türkiýäni öwezini dolmakdan halas etmegiň usuly hökmünde ýüze çykdy. Gysgaça aýdylanda, greklere: "Bar, öýüňi gör" diýdiler. Galanlary komissiýa. Şeýle hem, komissiýa demirgazykda grek harytlarynyň satylmagyna ýol açdy. Halkara hukugynyň goldawy bilen Şu güne çenli gozgalmaýan emläk toparyna 8 müň 628 ýüz tutma berildi. Bu programmalaryň 3 müň 257-si gutarnykly bolsa-da, 5 müň 371 ýüz tutma prosesi dowam edýär. Bolýar. Geňeş tarapyndan şu güne çenli berlen öwezini dolmagyň umumy mukdary 657 million 787 müň 562 funt Jemleýji faýllaryň arasynda 1988 arza kompensasiýa, 5 yzyna gaýtaryp bermek, 10 yzyna gaýtaryp bermek we öwezini dolmak bilen ýüz tutmak, alyş-çalyş we kompensasiýa bilen 2 arza we bölekleýin yzyna gaýtarmak bilen 1 ýüztutma baglaşyldy. Mundan başga-da, 1,239 arza yzyna alyndy, ret edildi ýa-da ýatyryldy Pikirler henizem işlenýän 5 müň 371 faýlyň 3 müň 77-sinde berlen hem bolsa, 2 müň 294 faýlda entek pikir ýok. Berlen pikirler bilen berlen 3,077 faýlyň 1,171-sinde goşmaça resminamalara garaşylýan bolsa, 1,906 faýl minutda ýa-da kazyýet işinde Düýn agşam Hristodulidis ECHR-e galdyrylan karary resmi taýdan belledi we belledi. TRNC häkimiýetleri Kipriň grek lideri we ybadathananyň ýatyrmak isleýän komissiýasyny biragyzdan ýok edýär. Näme diýjegimi bilmedim. Bilýän zadym, bu biperwaýlyk bizi dünýäden has uzaklaşdyrýar Bu islenýän zatmy? Düşünjeli edilendirmi?