Hormuz bogazynda 100 gün dowam eden söweşiň balansy yglan edildi - Kıbrıs gazet - Kıbrıs habarlary, TRNC soňky minut we gün tertibi habarlary

ABŞ / Ysraýyl-Eýran urşy döwründe soňky 100 günde dünýä söwdasynyň esasy nokatlaryndan biri bolan Hormuz bogazyndan 1000 töweregi gämi geçip barýarka, bu görkeziji adaty şertlerde Bosfor bogazynyň bir hepdelik gatnawyna gabat geldi Pars aýlagynyň agzyndaky Hormuz bogazy Eastakyn Gündogarda nebit we suwuklandyrylan tebigy gaz (LNG) önümçiligini Arap deňzi we Hindi ummany arkaly dünýä bazarlaryna birleşdirýär. ABŞ we Ysraýyl 28-nji fewralda Eýrana garşy guralan hüjümlerden ozal dünýädäki gündelik nebit sarp edilişiniň we LNG söwdasynyň 20 göterimi we deňiz dökünleri söwdasynyň üçden bir bölegi Hormuz bogazyndan geçýärdi Urşuň 100-nji güni bolan 7-nji iýuna çenli global söwda üçin strategiki pozisiýadaky Hormuz bogazynda gündelik söwda gämi gatnawlary gaty çäklendirildi, bogazdan geçýän gämileriň esasy usuly Eýrana tölemek ýa-da diplomatik gepleşikler arkaly çözgüt tapmakdy Gämileriň käbiri Awtomatiki kesgitleýiş ulgamy (AIS) bilen Hormuz bogazyndan geçip barýarka, bu döwürde Eýran tarapyndan territorial suwlarynda gämiler üçin döredilen "Eýran ýoly" diýlip atlandyrylýan täze ýol ýüze çykdy. Gämileriň käbiri Halkara Deňiz Guramasy tarapyndan kesgitlenen ugry ulanmagy dowam etdirýär Birleşen Milletler Guramasynyň Söwda we Ösüş Guramasynyň (UNCTAD) maglumatlaryna görä, 1-nji we 27-nji fewral aralygynda her gün ortaça 129 gämi Hormuz bogazyndan geçýärdi Urşuň 100 gününde Hormuz bogazynda gämi geçelgeleriniň balansy, uruşdan öňki derejeler bilen deňeşdirilende ulaglaryň 90 göterimden gowrak azalandygyny ýüze çykardy Maglumat analitik kompaniýasy Kpler-den AA habarçysy tarapyndan toplanan maglumata görä, Türkiýe wagty bilen 7-nji iýunda sagat 09: 00-a çenli uruş başlanaly bäri 988 söwda gämisi Hormuz bogazyndan geçdi, olaryň 84-si konteýner gämileri Şeýlelik bilen, Bosforda gündelik gämi geçelgeleri söweşiň 100 gününde 10 boldy. Takmynan 1000 gämi adaty şertlerde Bosforda bir hepdelik gatnawyna laýyk gelýär. Bosfordan geçýän gämileriň arasynda kölegeli flotlaryň ýa-da sanksiýalar astyndaky gämileriň agdyklyk edýändigi görünýär 28-nji fewralda ABŞ / Ysraýyl-Eýran söweşi başlansoň, Hormuz bogazynda gämi gatnawy birden azaldy. 28 gämi 28-nji fewralda Bosfor bogazyndan geçen bolsa, bu san 1-nji martda 30-a we 2-nji martda 13-e ýetdi Gämi geçelgeleriniň indiki günlerde 2-ä çenli azalandygy syn edildi. 1-nji martdan soň 18-nji aprel 27 gämi bilen uruş döwründe iň köp gatnawly gün hökmünde hasaba alyndy Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Erakçi 17-nji aprelde Liwanda ot açyşlygyň bes edilmegine laýyklykda Hormuz bogazynyň ähli söwda gämileriniň ot açyşlyk döwrüniň ahyryna çenli açyk boljakdygyny aýtdy we ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump bu bogazyň doly açylandygyny, emma ABŞ-nyň gabawynyň Eýran bilen şertnama gutarýança dowam etjekdigini aýtdy Şeýle-de bolsa, Eýran 18-nji aprelde ABŞ-nyň Eýran portlaryna gidýän ýa-da gidýän gämileri blokadasy ýatyrylýança Hormuz bogazynyň "ýapyk" boljakdygyny mälim etdi Urşuň 100 günlük döwründe diňe bir gämi geçensoň, 7-nji maýda Bosforda iň pes gatnawly gün hökmünde hasaba alyndy Pars aýlagynda öndürijiler we Aziýanyň we Afrikanyň käbir ýurtlary uruş başlanaly bäri Bosfor bogazyndan geçýän gämiler üçin esasy söwda ýoly bolup dursa-da, Hormuz bogazynda günbatar ýurtlary bilen söwda ýitip gitdi Urşuň 100 gününde Hormuz bogazyndan geçýän gämileriň 456-sy nebit we nebit önümlerini daşaýan gämilerdi. 28-nji fewralda 50 çig nebit we nebit önümi gämisi Bosfor bogazyndan geçse-de, bu san 1-nji martda 17-nji, 2-nji martda 6-njy we 3-nji martda 2-e çenli azaldy. Bu döwürde nebit we nebit önümleriniň gämileriniň Bosfor bogazyndan geçmedik günleri boldy Eýran portlaryndan gidýän ýüklenen gämileriň aglaba bölegi bu geçelgeleriň aglaba bölegini emele getirýän bolsa, Birleşen Arap Emirliklerinden, Yrakdan, Kuweýtden, Omandan, Saud Arabystanyndan we Katardan gidýän gämiler Bosfor bogazyndan geçdi Nebit we nebit önümlerini daşaýan gämiler Bosfor bogazyndan geçip, Hytaý, Hindistan, Singapur, Günorta Koreýa, Japanaponiýa, Wýetnam, Päkistan, Malaýziýa, Taýland we Mýanma ýaly ýurtlara gitdi Uruş başlanandan soň, Eýranyň hüjümleri sebäpli Aýlagdaky energiýa infrastrukturasynyň zaýalanmagy sebäpli sebitde önümçilikde ep-esli ýitgi boldy Esasanam Hormuz bogazynda suwuklandyrylan tebigy gaz (LNG) söwdasynyň aglaba bölegini emele getirýän Katardaky LNG desgasynda önümçiligiň togtadylmagy bilen. Birnäçe günläp Bosfor bogazyndan LNG gämisi geçmedi. 28-nji fewraldan soň ilkinji LNG gämisi 2-nji aprelde Hormuz bogazyndan geçdi Urşuň 100 gününde diňe 18 sany LNG gämisi Bosfordan geçdi. Bu, görkezilen döwürdäki umumy tranzitleriň takmynan 2 göterimine gabat geldi. Aýlagdan Hormuz bogazyndan çykýan LNG gämileri Pakistana, Hindistana, Hytaýa we Japanaponiýa gitdi Şol döwürde Hormuz bogazyndan geçýän 149 LPG gämisi umumy tranzitleriň 15 göterimini emele getirdi. Hormuz bogazyndan geçýän LPG gämileri esasan Eýrandan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Katardan we Kuweýt portlaryndan ugrady Gämileriň ugry boýunça Pakistan, Hindistan, Hytaý, Malaýziýa, Indoneziýa, Oman, Jibuti, Somali we Çili bar Gury ýük gämileri Bosfordan geçýän gämileriň 28 göterimine gabat gelýän 281 gämini emele getirdi Bu döwürde Hormuz bogazyndan geçýän gury ýük gämileri beýleki ýangyçlara garanyňda has dürli ugurlary döretdi. Katar, Birleşen Arap Emirlikleri, Eýran, Hindistan, Saud Arabystany, Türkiýe, Kanada, Taýland, Ukraina, Braziliýa, Argentina, Hytaý, Oman, Tanzaniýa, Indoneziýa we Yrak ýaly dürli ýurtlardan ýüklenen gämiler söwda akymyny dowam etdirdi Mundan başga-da, uruş başlanandan soň Aýlagda galan 10-a golaý kruiz gämisi Bosfor bogazyndan geçdi