Hikmet Hajyýew: Global Günorta täze dünýä tertibi - ICMAL-yň emele gelmegine has işjeň gatnaşmalydyr

Şu gün Global Günorta jemgyýetçilik guramasynyň 1-nji Baş Assambleýasy Bakuwda öz işine başlady. Çärede, Global Günortanyň dünýä proseslerinde roluny ýokarlandyrmak we bu uly sebitiň ýurtlaryny gyzyklandyrýan beýleki möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy "Hasabat", çärä gatnaşanlaryň biriniň Azerbaýjanyň prezidentiniň kömekçisi we Prezident administrasiýasynyň Daşary gatnaşyklar bölüminiň başlygy Hikmet Hajyýewiň halkara we sebit gün tertibiniň esasy meselelerinde Bakunyň resmi pozisiýasyny hödürländigini habar berýär Häzirki zaman dünýä tertibinde Global Günortanyň roly barada Häzirki zaman dünýädäki bulaşyklykda Global Günortanyň roly we ähmiýeti kem-kemden artýar. H. Hajyýew global bidüzgünçilik döwründe ýaşaýandygymyzy boýun almalydyrys: "Täze howplar, täze kynçylyklar we täze näbellilikler ýüze çykýar. Gynansagam, täze dünýä tertibi emele gelende Global Günorta stoluň başynda görkezilmedi. Esasanam Ikinji jahan urşundan soň Global Günorta sesi eşidilmedi. Häzirki wagtda Global Günorta ýurtlary bu ýetmezçiligi aradan aýyrmaga synanyşýarlar Uly potensialyny we dünýä ilatynyň 80 göteriminiň Global Günorta ýurtlarynda ýaşaýandygyny göz öňünde tutsak, täze dörän täze dünýä tertibine synçy we tomaşaçy bolup bilmeris. Global Günorta ýurtlary bu proseslere we başlangyçlara işjeň gatnaşmalydyrlar Halkara guramalaryň, esasanam BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň häzirki gurluşy, häzirki dünýäniň hakykatlaryny görkezmeýär. BMG Howpsuzlyk Geňeşiniň özgertmeler prosesinde Global Günortanyň sesini eşitmek we adalatly wekilçilik etmek esasy ileri tutulýan ugurlardan biri bolmaly Bu meselede H. Hajyýew Azerbaýjanyň özüni Global Günortanyň bir bölegi hasaplaýandygyny we bu sebitiň ýurtlarynyň ýüzbe-ýüz bolýan ähli kynçylyklaryna we meselelerine doly düşünýändigini aýtdy: "Azerbaýjan köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň yzygiderli goldawçysy bolmagynda galýar" Onuň sözlerine görä, gynansak-da, "köptaraplaýyn edaralaryň we mehanizmleriň ysmazlygyny synlaýarys". Şonuň üçin H. Hajyýewiň pikiriçe, Global Günorta ýurtlarynyň halkara institutlaryny berkitmekde tutýan orny ýokarlanar Häzirki wagtda Global Günorta ýurtlar sanly deňsizlik we howanyň üýtgemeginiň netijeleri ýaly täze howplara duçar bolýarlar. Sanly özgerişlik Global Günorta bilen Global Demirgazyk arasyndaky boşlugy giňeldýär we durnukly ösüş üçin goşmaça päsgelçilikleri döredýär Bu fonunda Azerbaýjan Global Günorta ýurtlaryny raýdaşlygy berkitmäge çagyrýar. H.Hajeýew "Raýdaşlyk we bilelikdäki iş arkaly adalatly sesimizi halkara arenasynda has güýçli edip bileris" -diýdi Azerbaýjan, şeýle hem Global Demirgazyk we dünýäniň beýleki sebitleri bilen hyzmatdaşlygyň tarapdary, "ýöne beýle gatnaşyk adalat we deňlik ýörelgelerine esaslanmalydyr." Neokolonializm meselesi Global Günorta ýurtlary üçin iň möhüm meseleleriň biri bolmagynda galýar H. Hajyýewiň pikiriçe, Global Günorta ýurtlary taryhy taýdan kolonializmden we neokolonializmden köp ejir çekdi we meseläniň özi şu güne çenli aktual bolup galýar: "Bu adamzada galan yz. Gynansagam, bu tejribäniň häzirki wagtda dünýä derejesinde täze görnüşler we görnüşler bilen dowam edýändigini görýäris " Neokolonializm meselesiniň henizem galmagynyň sebäplerine degip geçip, H. Hajyýew käbir ýurtlaryň BMG-nyň dekolonizasiýa komitetiniň öz mandatyny doly ýerine ýetirmeginiň öňüni alýandygyny aýtdy: "BMG-nyň dekolonizasiýa komitetiniň şu güne çenli öz mandatyny doly ýerine ýetirip bilmeýändigine gynanç bilen belleýäris, sebäbi käbir ýurtlar dekolonizasiýa meselesine garşy durýarlar." Şeýle hem H. Hajyýew, Azerbaýjanyň täze kolonializme garşy göreşi, Goşulmazlyk hereketine ýolbaşçylyk eden döwründe esasy ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde kesgitländigini ýatlatdy Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr