Haýdar Alyýewiň journalistsurnalistler bilen gyzykly pursatlary: "Sen meni aldap bilmersiň" - Söhbetdeşlik

Prezident administrasiýasy tarapyndan akkreditlenen: urnalist: "Haýdar Alyýew biziň soraglarymyza şeýle bir üns berdi welin ..." Ilhama Gasimli: "Naççiwanda iň üýtgeşik Haýdar Alyýewi gördük" Wagt geçse-de, görnükli döwlet işgäri Haýdar Aliýewiň döwri Azerbaýjanyň taryhynda aýratyn bir döwür bolup galýar. Milli lideriň 103 ýaşynyň doglan gününiň öňüsyrasynda, köp ýyllap Prezident administrasiýasy tarapyndan akkreditasiýa edilen tanymal journalisturnalist Ilhama Gasimli Modern.az-a interwýu berdi. Şol ýyllaryň syýasy we metbugat ýagdaýyna gaýdyp geldi we şaýat bolan wakalary ýada saldy. Şol bir wagtyň özünde, Heýdar Aliýewiň metbugat bilen gatnaşyklary baradaky ýatlamalaryny we synlaryny paýlaşdy. Ilhama Gasimli "Aýratyn" maglumat gullugynda, "7 gün" we "525 gazet" -de işledi. Biz onuň bilen söhbetdeşligi hödürleýäris: - Ilhama hanym, siz uzak wagtlap Prezident administrasiýasynda akkreditlenen habarçy bolup işlediňiz. Milli lider Heýdar Alyýewiň ilkinji gezek göni ýaýlymda gören pursatlaryny nädip ýada salýarsyňyz? - Prezident çäresine ilkinji gezek 1995-nji ýa-da 1996-njy ýylda, şol döwürde işleýän "Aýratyn" maglumat gullugynyň işgäri hökmünde gatnaşdym. Bu kiçi delegasiýalary kabul etmek üçin niýetlenen otagdy. Otag kiçijik bolansoň, milli ýolbaşçyny uzakdan synlap bilýärdim. Delegasiýanyň düzümi çäkli bolansoň, içindäki journalistsurnalistleriň sany 3 adamdan az bolardy. Haýdar Aliýewi ilkinji gezek görýänçäm, has tolgundym. Prezident bilen duşuşmak 21-22 ýaşynda ýaş journalisturnalist üçin karýerada üstünlik bolsa-da, pikirlerini ýoýulmazdan ýetirmek has jogapkärçilikdi. DTK-nyň generalydygy we öňki SSSR-iň ýolbaşçylaryndan biri bolmagy meniň tolgunmamy hasam çuňlaşdyrdy. Theöne çäräniň başlanmagyndan sähelçe wagt geçensoň, Haýdar Alyýewiň ýönekeýligi ýa-da polo positiveitel aura sebäpli bolandygyny ýa-da ýokdugyny bilemok. Prezidenti ýakyn aralykdan synlaýşymyz ýaly, hatda kiçijik hereketimizi hem görüp bilýärdi. Duşuşygyň bellige alynmadyk böleginde kärdeşim ikimiz iş hakda gürleşip başladyk. Bir salym söhbetdeşlige başladyk we nirededigimizi ýatdan çykardyk. Aslynda, prezidentiň ýygnagynda alyp barşymyz, iş prosesine ýaramaz täsir edenligi sebäpli has berk jogap bermelidi. Emma Heýdar Alyýew ilki bilen nägileligimiz bilen sesimize alada bildirdi. Az salymdan bize kömekçisi Eldar Namazow duýduryş berdi. Özümizi alyp barşymyz bilen deňeşdireniňde ýumşak duýduryş aldyk. - Haýdar Alyýewden ilkinji soragyňyzy bereniňizde nähili jogap berdi? Bu hakda näme ýadyňa düşýär? - Ilkinji soragy berenimde ýadymda däl. Elbetde tolgunma boldy. Heyöne Haýdar Alyýew biziň soraglarymyza we umuman journalistsurnalistler bilen gatnaşyklaryna şeýle bir duýgur boldy welin, wagtal-wagtal alada duýgusyny ýeňip geçýärdik we birneme wagt geçensoň, berk soraglary ynam bilen bermäge het edipdik. Häzir ýatlamaga synanyşýaryn. Sometimesadyma düşýär, käwagtlar gaty ownuk derejede sorag berýärdik. Milli lider, ähli soraglarymyza lideriň sabyrlylygy we paýhasy bilen jogap berdi. - Heýdar Alyýewe ýoldaş bolan asurnalist hökmünde "Kameranyň aňyrsynda nähili adamdy" diýen soraga beren jogabyňyz gyzykly bolardy ... - Nahçiwanda iň üýtgeşik Haýdar Aliýewi gördük. Içerki we daşary ýurt saparlarynda onuň iş stili üýtgemedi. Diňe Nakhiwanda journalistsurnalistlere myhman hökmünde seredýärdi. Suddenlyadyma düşýär, birdenkä gelip, "problemaňyz barmy?" Nahçiwanyň ýönekeý raýatlary bilen duşuşyklarynda tebigy yhlas bardy Prezident bilen iň ýatdan çykmajak saparyňyz näme? Ol ýerde näme boldy? - thehli saparlar güýçli iş tertibinden, arakesmesiz diýen ýaly geçirilen ýygnaklardan dolydy. Memoratdan çykmajak syýahatymyz ýene-de Nakhivan bilen baglanyşyklydy. 2002-nji ýylyň awgust aýynda Nakhiwana eden sapary wagtynda, ýene-de hemişeki ýaly bize gelip, Nakhivandan kanagatlanýandygymyzy sorady. Bu yhlasy pursatdan peýdalanyp, Ermenistanyň prezidenti Robert Koçaryan bilen bir gün soň Sadarakdaky aragatnaşyk liniýasynda geçirjek duşuşygynyň öňüsyrasynda bize wagt bermegini we käbir soraglaryň berilmegini haýyş etdik. Şeýle hem birden metbugat konferensiýasyny guramak barada görkezme berdi. Birnäçe sagatdan soň Heýdar Alyýew metbugat ýygnagynda köp sanly soraglarymyza jogap berdi ... - Saparlaryň dowamynda garaşylmadyk, gülkünç ýa-da geň galdyryjy wakalar bolup biler? - Öňem "Iň üýtgeşik Haýdar Aliýewi Nakhiwanda gördük" diýdim. Bu hakykatdanam boldy. Şäheri aýlanandan soň, hemişeki ýaly çaýhanada oturdy, kekik çaýyny içdi. Hemişe bolşy ýaly, soraglarymyzy bermäge pursat gözleýärdik. Syýasy soraglarymyz bardy, mowzugy häzir ýadymda däl. Politicalöne syýasy soraglary prezidente çaýhanada, täjirçilik däl şertlerde gönükdirmegiň nädogry bir hile boljakdygyna düşündik. Şol sebäpden, ýerli sosial ýagdaý we bazarda görýän zatlaryňyz barada pikirleriňizi paýlaşmagyňyzy haýyş etdik. Şeýle hem, bazardaky görenleri baradaky pikirlerini höwes bilen paýlaşdy. Şondan soň, indiki syýasy soraglarymyza geçmek islänimizde, ol güldi we "Sen meni aldap bilmersiň. Bu ýerde syýasy sorag ýok" -diýdi. - Heýdar Alyýew journalistsurnalistleriň ýazgylaryny we soraglaryny üns bilen yzarladymy? Postsazgylaryňyzyň haýsydyr birine teswir ýazdyňyzmy? - Bir waka barada aýdaryn, bu baradaky wideo sosial ulgamlarda ýaýradyldy. Takyk ýyly ýadyma düşenok, ýalňyşmasam 1999 ýa-da 2000-nji ýyl boldy. Heýdar Alyýew BMG ýygnagyna gatnaşmak üçin ABŞ-a gitmelidi. Saparyň öňüsyrasynda metbugatda onuň ABŞ-da katarakt synagyndan geçjekdigi we operasiýa edilip bilinjekdigi habar berildi. Däp bolşy ýaly, Prezident howa menzilinde journalistsurnalistlere ýüzlenme berdi. Syýahat meýilnamasy we ýetip gelýän ýygnaklar barada giňişleýin gürlän hem bolsa, saglygy baradaky habarlara degmedi. Şu wagt Milli liderden bu habar barada düşündiriş bermegini haýyş etdim. Men: "Jenap Prezident, saparyňyzda bejergi we synag ýaly şahsy meseleler üçin wagtyňyzy boşadarsyňyzmy?" Prezident meniň soragymy isticurnalistik etikanyň daşyndaky sorag hökmünde baha berdi we oňa berk garşylyk görkezdi Tankyt sütünim, prezidentden beren soragym we onuň reaksiýasy bilen baglanyşykly "525 gazetde" çap edildi. Bu makalada prezidentiň jemgyýetçilik işgäri bolany üçin, onuň şahsy durmuşynyň ýokdugyny ýazdym. Hut şu hakykat sebäpli Bill Klinton Monika Lewinskiý bilen metbugata goýberilmegi bilen baglanyşykly işiniň jikme-jikliklerine çydamaly boldy Aeroportda indiki söhbetdeşlikde, indi ýatdan çykaryp bilmeýän mowzuk hakda sorag berdim. Soragyma jogap hökmünde Heýdar Alyýew ýylgyryp başlady: "Görýärin, sen kiçijik gyz, maňa sorag berýärsiň, soň gidip meniň hakda erbet zatlar ýazýarsyň." Sesiniň äheňinden onuň soňky gezek soragyma berk jogap bereninden soň maňa yşarat edýändigini duýdum. Söhbetdeşlikden soň sekretariatyň başlygy Dilara Seýidzade meniň ýanyma geldi we azajyk söhbetdeş boldy. Şol wagt, Haýdar Alyýewiň meniň soragyma berk jogap bermegi baradaky tankydy makalamyň prezidentiň edarasynda okalýandygy mälim boldy. Prezidentiň "erbet zatlar ýazanym" baradaky ýakymly arzasynyň bu tankytlara jogap bolandygyna düşündim Onuň aýdym-saz, edebiýat, intellektuallara bolan garaýşyny nädip ýada salýarsyňyz? - Heýdar Alyýewiň aýdym-sazda, edebiýatda we umuman sungatda ýokary tagamynyň bardygy eýýäm mälim. Meniň pikirimçe, Heýdar Alyýewiň iň amatly şertlerinden biri, hudo .nikler bilen duşuşygydy. Duşuşyklary we saparlaryndaky söhbetdeşliklerinden Raşid Behdudow, Musulman Magomaýew we Tofig Guliýew ýaly sungat işgärleri bilen birek-biregiň öýlerine baryp görmek üçin çyn ýürekden bilýändiklerini bilýärdik. Elbetde, Haýdar Alyýewiň bilimi we medeniýetiň we sungatyň çylşyrymlylyk duýgusy bu yhlasda möhüm rol oýnady. Baýrak gowşurylyş dabaralarynda we beýleki ýygnaklarda bu mylaýym çyn ýürekden syn etdik. - Şol döwürde Prezident administrasiýasynda akkreditlenen journalisturnalist bolmak nä derejede kyn boldy? Heýdar Alyýew journalistsurnalistler bilen baglanyşykly haýsy ýörelgeleri makul bildi? - Heýdar Alyýewiň işini beýan edýän journalistsurnalistleriň arasynda gaty kyn sorag berenlerden biridi. Wagtal-wagtal meniň soraglarymda ýiti reaksiýalar, hatda gaharly jogaplaram bardy. Muňa garamazdan, men we beýleki kärdeşlerim bu sebäpli hiç hili çäklendirmä duçar bolmadyk. Şeýle-de bolsa, Milli lideriň metbugat bilen gatnaşyklarynda üýtgewsiz hasaplanýan bir ýörelge bardy: maglumatlary ýalan ýa-da ýoýulan görnüşde bermek kabul ederliksiz hasaplandy. Şeýle ýagdaýlarda ylalaşyga ýol berilmedi. Mysal üçin, GDA ýurtlarynyň Saglygy goraýyş ministrleriniň geňeşiniň Bakuwdaky mejlisiniň çäginde gatnaşyjylaryň prezident bilen duşuşygy, ozal geçirilen Howpsuzlyk Geňeşiniň ýygnagy sebäpli birneme giç başlandy. Şol döwürde täze akkreditlenen journalistsurnalistleriň biri ertesi güni çap eden hasabatynda takmynan şu pikiri ýazdy: "Howpsuzlyk Geňeşiniň mejlisiniň GDA-nyň saglyk ministrleri bilen duşuşygyndan öň geçirilmegi Heýdar Alyýewiň bu duşuşyga näderejede ähmiýet berýändigini görkezýär." Netijede, şol journalisturnalistiň akkreditasiýasy ýatyryldy. Hatda şol journalisturnalist Beýleki metbugat guramalarynda işläninde-de akkreditasiýa alyp bilmedi. - asurnalist hökmünde ondan alan iň uly hünär sapagyňyz näme? Jogabym biragyzdan kabul edilmän biler. Yearsyllar geçenden soň, durmuşdaky we kärimdäki däli, emosional döwrümi başdan geçirenimden soň, Haýdar Alyýewiň ýiti reaksiýasyna sebäp bolan käbir soraglar berlende hünär ýörelgelerini göz öňünde tutmadym öýdýärin Häzirki dünýägaraýşym bilen, näçe sorag berendigimde hünär standartlaryndan ýokary boldum öýdýärin. Mysal üçin, "Jenap Prezident, indiki amnistiýa sanawyňyza syýasy tussaglaryň atlary goşularmy?" Hünär ülňülerine laýyklykda soragy şu görnüşde bermek journalisturnalisti bu meselede gyzyklanýan tarapa meňzeýär. Şeýle-de bolsa, hünär ülňülerine laýyklykda bu sorag "Europeewropa Geňeşi tarapyndan syýasy tussag hökmünde görkezilen adamlar" spesifikasiýasy bilen berilmelidi. Otherwiseogsam, journalisturnalist göz öňünde tutulan adamlary syýasy tussaglar hasaplaýan ýaly, bu professional nukdaýnazardan kabul ederliksiz stil Heýdar Alyýewiň toparynda, ýagny Prezident administrasiýasynda akkreditlenen journalistsurnalistler kimlerdi? Bu jogabyň gadyrly kärdeşlerim bilen ýüzbe-ýüz bolmagyndan gorkýaryn. Sebäbi biziň aramyzda köp. Manyöne köp ýyllap üznüksiz akkreditasiýa alýan journalistsurnalistlerimiziň arasynda merhum Elmira Amrahgizi ("Azadlig" radiosy), Elmira Ahundowa ("Swaboda" radiosy), Asýa Hajizade ("Panorama" gazet), merhum Ganira Paşaýewa (ANS), Sabina Aliýewa (Fransuz metbugaty), Aida Nasirow Waqi Ahmadizifq (Kosmos TW), Aliow (ANS), Tural Museýibowy (Kosmos TW), Farid Kahramanli (Turan), Tapdig Farhadoglu (Amerikanyň Sesi), Sewinj Abdullaýewa (ITAR-TASS), Elçin Huseýnow (Trend) agzap bilerin Haýdar Alyýewiň aýratyn gatnaşygy bolan journalistsurnalistler bar bolsa gerek ... - Hawa, elbetde. Elmira Amrahgizi we Ganira Paşaýewa. Gynansagam, ikisi-de durmuşda gaty ir aradan çykdy. Milli lider Elmira Amrahgizi we Ganira Paşaýewa hemişe aýratyn garaýşyny duýýardy. Highokary hünär ussatlygy we edermenligi bilen bu garaýşa mynasyp boldular. Hudaý üçüsiniň hem ruhuna ýalkasyn. - Uzak arakesmeden soň, geçen ýyl azerbaýjan metbugatyna gaýdyp geldiňiz. Munuň zerurlygy näme? Sebäpler has şahsydy. Aýalymyň we oglumyň islegi bilen Türkiýeden Azerbaýjana göçdük. Esasy sebäplerden biri, Azerbaýjanyň jenaýat nukdaýnazaryndan has durnukly we asuda ýurt bolmagy we elbetde meniň watanym. Ikinji Garabag söweşinde ýeňiş gazananymyzdan soň, Azerbaýjanda ruhy we psihologiki taýdan ýaşamagyň zerurlygyny duýdum, şonuň üçin maşgalamyň beýleki agzalarynyň islegleri bilen razy boldum Bakuda uýgunlaşma prosesi nähili boldy we mundan soň näme etmek isleýärsiňiz? Husbandanýoldaşymdan we oglumdan tapawutlylykda, uýgunlaşmak kyn. Workhtimal, iş durmuşymyň entek isleýän tertipde däldigi bu meselede möhüm rol oýnaýar. Hoş gal Wusala Mahirgizi, APA teleýaýlymynda redaktor bolmagy teklip etdi. Telewizor, professional işjeňligimdäki gowşak taraplarymyň biri diýip bilerin. Ismurnalistikany çap etmegi ýüregine düwen biri hökmünde telewizorda iş prosesinden lezzet alyp bilmedim. "Seni Sabah" web sahypasynda gysga wagtlap işlänimden soň, biziň döwrümizde idealistik hasabat we tolgundyryjy ismurnalistikanyň wagtynyň geçendigini duýdum. Iş prosesi ýaly ýönekeý, sosial media ýazgylaryny täzelik hökmünde hödürleýän döwre uýgunlaşmak kyn. Dogry, men doly işsiz hasaplanamok - Türkiýedäki birnäçe gurama bilen hyzmatdaşlygym bar. Emma bu durnukly iş däl. Şonuň üçinem henizem "haýsy ugurdan has peýdaly bolup bilerin" pikirleri bilen gözleýärin. Köp ýyllyk ismurnalistika tejribämden ugur alyp, oňaýly durnukly iş bar bolsa, metbugat gullugy, aragatnaşyk we metbugat pudagynda işläp bilerin öýdýärin. Owgan Gafarli