'Düzgünsiz we öjükdiriji'

Kipriň Gresiýanyň Gipr administrasiýasynyň (GCASC) prezidenti Nikos Hristodulidisiň Gresiýanyň mejlisinde eden çykyşlary TRNC-de giň täsir galdyrdy. Hristodulidisiň Türkiýe we türk esgerlerine garşy "basyp alyjy" sözleri Respublikanyň Mejlisiniň başlygy Ziýa Öztürkler, premýer-ministr Ünal Üstel we Daşary işler ministri Tahsin Ertuğruloğlu tarapyndan berk tankyt edildi. Öztürkler Hristodulidisiň sözleriniň diplomatik çäklerden geçendigini aýtdy. Öztürkler, Türkiýäniň 1974-nji ýyldaky Parahatçylyk operasiýasynyň 1960-njy ýyldaky kepillik şertnamasynyň çäginde amala aşyrylan halkara hukugyna laýyklykda gatyşma bolandygyny aýtdy. Öztürkler bu interwensiýanyň "Kipr türk halkyny fiziki barlygyna howp salýan proseslerden halas edendigini" aýdyp, grek tarapyny taryhy wakalary "bilkastlaýyn ýoýmakda" we "syýasy jogapkärçiliksizlikde" günäkärledi. Öztürkler Gresiýanyň administrasiýasynyň sözlerini sebitdäki parahatçylyga zyýan berýän we halkara jemgyýetçiliginiň pikirini dolandyrmaga synanyşýan çemeleşme hökmünde häsiýetlendirdi. Öztürkler Günorta Kipryň Europeanewropa Bileleşiginiň möhletiniň dowamynda syýasy ynam bilen hereket edendigini belläp, bu ýagdaýyň Gresiýanyň ýolbaşçylaryny "has ynamly we barlyşyksyz" ugra getirendigini aýtdy. Kipr türk tarapyny döwlet we halk hökmünde äsgermezlik edip bolmajakdygyny mälim eden Öztürkler, HHR-iň özygtyýarlylygy we institusional barlygynyň meýdançada aýdyň görünýändigini aýtdy Düşünmedik, dawa-jenjel we öjükdiriji premýer-ministr Ünal Üstel hem bu sözlere berk garşylyk görkezdi we Hristodulidisiň sözlerini "adatdan daşary, skandal we öjükdiriji" diýip häsiýetlendirdi. Üstel, Türkiýäniň Kiprde parahatçylygyň we howpsuzlygyň esasy kepili bolandygyny aýtdy. Üstel, 1974-nji ýyldan soň döredilen buýrugyň diňe Kipr türkleri üçin däl, eýsem grek halky üçinem howpsuzlyk we durnuklylyk gurşawyny üpjün edendigini aýtdy. Üstel Kipr Gresiýasynyň ýolbaşçylarynyň geçmişdäki wakalary bir taraplaýyn düşündirendigini we Kipr türk halkynyň agyr baha tölän döwürlerine ähmiýet berilmeýändigini aýtdy. Üstel öz çykyşynda Kipr Türkiýäniň Türkiýäniň gatnaşmaýan haýsydyr bir syýasy prosesi kabul etmejekdigini aýtdy we özygtyýarly deňlik, kepillik ulgamy we Türkiýe bilen taryhy gatnaşyklaryň "ara alnyp maslahatlaşylmajakdygyny" aýtdy. Üstel, şeýle hem, Gresiýa garşy tankytlaryndaky prowokatiw ritorikanyň jogapsyz galmajakdygyny aýtdy Düşüniş operasiýasy Daşary işler ministri Tahsin Ertuğruloglu bu meseläni has giň halkara çarçuwasynda ara alyp maslahatlaşdy we Hristodulidisiň sözlerine "duýgurlyk operasiýasy" hökmünde baha berdi. Ertuğrulogly Kipr grek tarapynyň "çözgüt" çykyşyny öz syýasy maksatlaryna laýyklykda ulanandygyny we munuň Kipr türk tarapynda "statusy ýok etmek" çemeleşmesi hökmünde kabul edilendigini aýtdy. Ertuğrulogly Kipr Türk tarapynyň çözgüt düşünişini "iki özygtyýarly deň döwlet we deň halkara derejesi" esasynda kesgitlän hem bolsa, Gresiýa tarapynyň maksadynyň "Kipr respublikasy" ady bilen tutuş adany dolandyrmakdygyny aýtdy. Ministr, şonuň üçin gepleşikleriň netijesiz galan iki tarapyň arasynda umumy çözgüt kesgitlemesiniň ýokdugyny aýtdy. BMG-nyň işlerine baha bereninde, Ertuğrulogly Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretarynyň geçen şowsuzlyklardan sapak alandygyny we täze şowsuzlyga töwekgelçilik etmek islemeýändigini aýtdy. Ertuğrulogly Europeanewropa Bileleşigini tankytlady we Kipr Gresiýasynyň administrasiýasynyň Kipr türk tarapyna syýasy basyş guraly hökmünde EUB agzalygyny ulanandygyny aýtdy