Akademik Zarifa Aliýewa, gözlere ýagtylyk we ýüreklere ýagtylyk berýän alym

Adam dünýäni gözleri bilen görýär, ýöne oňa ýüregi bilen düşünýär. Göz görmek adam durmuşynyň hilidir. Sagdyn göz aýdyň pikirlenmegiň we dogry kararyň başlangyjydyr. Hut şeýle başlangyç bilen lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor, Hormatly alym, akademik Zarifa Aliýewanyň manyly durmuş ýoly başlandy Gök asman, şöhle saçýan gün we arassa dünýä, bu dünýä gelýän gymmatlyklaryň goly. Bu dünýäde duýmak we görmek ukybyny berýän gymmatly gol, akademik oftalmolog Zarifa Aliýewanyň golydyr Geraý Geraýbeýli - lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor, ATU-nyň rektory: Meşhur döwlet işgäri we alym, lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor Aziz Aliýewiň beýik mirasynyň mirasdüşeri hanym Zarifa Aliýewa genetikanyň düýbüni üstünlikli dowam etdirdi. Umuman aýdanymda, bu maşgala dünýäde iň seýrek maşgalalardan biri bolmagy mümkin diýip pikir edýärin. Sebäbi şeýle giň bilim, şeýle sahylyk, köp akyl, akyl we sungata üns bermek nesilden-nesle geçýär. Hanym Zarifa lukmançylyk, saglygy goraýyş, esasanam oftalmologiýa pudagynda-da ömrüni bagyş eden beýik alymdyr Paşa Kalbinur - lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor: Akademik Zarifa Aliýewa meniň mugallymymdy. Bu nukdaýnazardan, meniň hakda onuň hakda gürleşmek aňsat we gaty kyn. Mugallym hökmünde gaty ýatda galan we okuwçylarynyň ykbalyny ýazan adamdy. Mugallymçylyk ulgamy, bilim bermek ukyby, ajaýyp ukybydy. Her mugallymyň öz usuly bar. Ol başga bir mugallymdy. Mugallym baş harplar bilen Şaraf Jalili - Filologiýa filosofiýasynyň doktory, publisist-gözlegçi: Akademik Zarifa Aliýewa SSSR-iň Parahatçylygy goramak komitetiniň agzasy we şol bir wagtyň özünde Azerbaýjan SSSR-iň Parahatçylygy goramak komitetiniň başlygynyň orunbasarydy. Şol döwürde Parahatçylygy goramak komitetiniň başlygy Azerbaýjanyň Milli Ylymlar akademiýasynyň esaslandyryjylarynyň 15-siniň biri Mustafa Beý Topçubaşowdy. Bularyň hemmesi Zarifa hanym hakda beren wagtynyň iň ýokary subutnamasydyr Akademik Zarifa Aliýewa oftalmologiýa boýunça birnäçe gol çekdi. Görüş organynyň hünär patologiýasy laboratoriýasy munuň aýdyň mysaly bolup biler. Bu ugur oftalmologiýada ilkinji bolup, bu ugur Zarifa Aliýewanyň ady bilen baglanyşykly Oftalmologiýanyň önümçilik meselelerini öwrenmäge bagyşlanan düýpli gözlegleri alym üçin uly şöhrat getirdi we oftalmologiýa dünýäsinde meşhur boldy. Zarifa hanym ylymda ilkinji gezek ýod we teker senagatynyň işgärleriniň gözünde ýüze çykýan hünär kesellerini öwrenýär we bu keselleriň öňüni alyş çärelerini işläp düzýär. Bu ugurdaky ylmy gözlegleri, dünýä edebiýatynda meňzeş bolmadyk seýrek gözlegleriň biridir. Akademik Zarifa Aliýewa, görüş organynyň hünär patologiýasy ugrundaky ylmy gözlegleriniň üstünlikli netijeleri üçin öňki SSSR-iň oftalmologiýa pudagyndaky iň abraýly baýrak bolan SSSR Medisina Ylymlar akademiýasynyň "Awerbach" baýragy bilen sylaglandy Hanym Zarifanyň ylmy gözleglerinden biri, trahomany bejermekde beýleki usullar bilen birlikde sintomisiniň ulanylmagy boldy. Şol döwür üçin rewolýusiýa açylyşy, rewolýusiýa bejergisi usulydy. Bütin karýerasyny lukmançylyk we oftalmologiýa bagyş eden Zarifa, oftalmologiýada çuňňur yz galdyrdy Zarifa hanym yhlasdan we söýgüden doly adamdy. Söýgüsini we ýüreginiň nuruny adamlara erkin paýlady. Şonuň üçin akademik Zarifa Aziz gizi Aliýewanyň diňe bir Azerbaýjanda däl, eýsem dünýä oftalmologiýasynyň taryhynda-da gözüň kristal gatlagy bilen baglanyşykly trahoma, glaukoma, katarakt ýaly keselleri bejermek bilen baglanyşykly iň çynlakaý eserleriň we ilkinji eserleriň awtory hökmünde taryhy Moskwadaky meşhur Helmholtz ylmy gözleg institutynda işländigini aýtmak ýeterlikdir. Şol döwürde Sowet Soýuzynyň gülläp ösen döwründe "Awerbak" adyndaky baýragyň eýesi bolupdy. Köp ylmy geňeşiň agzasy, köp ylmy alsurnalyň redaksiýasynyň agzasydy. Zarifa hanym hem giň jemgyýetçilik çärelerini geçirdi. Onuň döreden halkara gatnaşyklary we dostlukly gatnaşyklary netijesinde Bakuwda köp bileleşik derejesinde konferensiýa geçirildi. Şol döwürde beýle çäreler respublikada seýrek geçirilýärdi. Şeýle-de bolsa, Zerifanyň ýolbaşçylygynda Azerbaýjanda we Bakuwda uly kongresler we konferensiýalar geçirildi "Awerbak" baýragyny aldy. Ol ilkinji zenan laureat boldy. Oftalmologiýa pudagynda dünýäniň iň abraýly ylmy baýraklaryndan biri boldy, mynasyp boldy " Zarifa Aliýewa adamlary we adamzady söýýärdi. Näsag bilen lukmanyň deň dostlugynyň hökman bu keseli ýeňip geçip biljekdigine gaty gowy düşünýärdi. Şonuň üçinem, işinde, işinde we ýazgylarynda lukmançylyk etikasyna we lukmançylyk deontologiýasyna hemişe aýratyn ähmiýet beripdir we hemişe: "Lukmanyň sanjymynyň ýerine, hassany bejerýär" -diýdi. Bu nukdaýnazardan, onuň ýazan birnäçe eseri, Azerbaýjanyň lukmançylyk ylymlarynda lukmançylyk deontologiýasy üçin iň möhüm we täsin nygmatlardan biridir Telli Panahgızi - Hormatly medeni işgär: Şol döwürde Bakuwda farfor zawody gaty meşhur önümçilik meýdany bardy. Ol şol edaradaky adamlar bilen gözlerini barlaýardy. Tötänleýin, bir gezek gözden geçirilişe gatnaşyp, owadan keşbinde we owadan gözlerinde adamlara bolan söýgüsini duýdum. Hemmeler bilen edil özi ýaly gürledi. Sorag berdi we üns bilen diňledi Ilki bilen Zarifa hanym meniň gözümde beýik lukman. Gowy adam diagnoz goýup we bejerip biler. Şeýle-de bolsa, hassany çyn ýürekden bejermek her bir adamyň işi däl we her bir lukmanyň işi däl, gynandyryjy. Şu nukdaýnazardan seredilende, Zarifa hanym ähli lukmanlar üçin görelde boldy. Hanym Zarifanyň oftalmologiýa bilen baglanyşykly näçe kitap we usulyýet maslahatyny ýazandygyny aýtmak ýeterlikdir. Şeýle-de bolsa, onuň iň meşhur kitaplaryndan biri lukmançylyk deontologiýasyna bagyşlanan kitapdyr. Bu, hünärine garamazdan her bir lukman üçin stol kitabydyr Zarifanyň döwründe adam-hassa-lukman gatnaşyklary, deontologiýa, ýagny hassanyň psihikasynyň dürlüligi, häzirki döwürde ýokdy. Ilkinji gezek lukman-hassalyk gatnaşyklary, lukmançylykda deontologiýa barada ylmy makalalar ýazdy. Ony Moskwada neşir edilen "Westnik Oftalmologii" magazineurnalynda çap etdi. Indi şol magazineurnal çap edildi we bütin dünýäde ýaýradyldy Käwagt näsaga sözüň doly manysynda şol garaýyş, duýgy, lukmanyň aladasy gerek we şu nukdaýnazary göz öňünde tutup, Zarifa Aliýewa bu piramidanyň ýokarsynda dur. Menden Zarifanyň adam häsiýetleri ýa-da hünär häsiýetleri has gowudygyny sorasalar, bu soraga jogap bermek maňa kyn düşer. Sebäbi ikisi hem gaty beýikdi. Ikisem gaty beýik bolsa-da, taryhda şeýle çuňňur yz galdyran Zarifa Hanum Meşhur akademik, oftalmolog M.Krasnow Zarifanyň görüş organynyň hünär patologiýasy baradaky ylmy gözlegleri barada şeýle diýdi: "Zarifa Aziz gyzyna ýene birnäçe ýyl beren bolsa, täze mekdebi esaslandyryjy bolardy" Puçkowskaýa ýaly beýik alym şatlygyň, bagtyň, sazlaşygyň, yhlasyň, ýagşylygyň we hoşniýetliligiň hanym Zarifa Aliýewanyň terjimehalynda we häsiýetinde bolandygyny aýdýar Dünýä oftalmologiýa ylmynyň beýleki tanymal şahsyýetleri hanym Zarifa Aliýewa barada taryhy pikirleri aýtdylar. Tanymal oftalmolog akademik A. Nesterow: "Zarifa Aliýewa gaty akylly adam we beýik hünärmen. Men ony öz ugrunda meşhur alym hasaplaýaryn. Oftalmologiýa boýunça birinji ýerde durýar " Professor A.Browkina ony asyllylygyň we ruhy arassalygyň nyşany diýip atlandyrdy Professor Şimilýowa: "Hünärmen ýazyjy hökmünde Zarifa Aliýewa hakda eser ýazsam, hökman" ornuny tutup bolmajak adam hakda kyssa "diýerdim we ahlak gymmatlyklarynyň taryhyndaky ornuna aýratyn baha bererdim Zarifa Aliýewa häzirki Azerbaýjanyň düýbüni tutujy, häzirki Azerbaýjanyň binagäri, beýik lider Heýdar Alyýewiň ömürlik ýoldaşydy we taryhyň ähli döwürlerinde wepaly dost hökmünde goldaw berýärdi. Elbetde, jemgyýetçilik işgäri, beýik taryhy şahsyýet Aziz Alyýewiň maşgalasynyň däp-dessurlary bilen iýmitlenýän bu miras şeýle bolmalydy Aziz Mammadkarim oglu Alyýewiň iň uly gymmaty, miras we miras hökmünde halkyna galdyran iň uly baýlygy onuň çagalarydy Ykbal muny gaty uly adamyň maşgalasynda dünýä inderdi. Ol beýik adamyň ömürlik ýoldaşydy Hanym Zarifa mynasyp çaga, jogapkär ene we wepaly we aşa aladaly aýaldy. Maşgalasy, garyndaşlary, garyndaşlary we nesilleri bilen hemişe buýsanjak adam Aziz Alyýewiň çagalarynyň her biri aýdym-saz sapaklaryny aldy. Aýdym-saz sapaklaryny alanlaryň arasynda sungat we medeniýet taryhynda atlaryny ýazan iki adam bar. Gulara Aliýewa täze ruhuň, täze dünýäniň yzyna eýerdi we täze dünýäniň düýbüni tutdy. Emma hanym Zarifa Aliýewanyň elleri, ýagny köp gözlere ýagtylyk ýaýradýan şol näzik elleri 1985-nji ýylyň 15-nji aprelinde Moskwanyň sowuk topragy mähirli söýgi aldy. Gözüni açan hanym Zarifa Aliýewa, Moskwada bütin dünýä gözüni ýumdy Hanym Zarifa Aliýewa aradan çykanda, beýik ýolbaşçymyz syýasy işjeňliginiň Moskwa döwründe ýaşaýardy. Beýik lider Heýdar Alyýewiň şeýle güýçli döwlet işgäri bolandygyny her gezek gürläninde aglamak ýa-da aglamak mümkin däldigini hemmeler bilýär. Emma beýik lider Heýdar Alyýew haýran galdy we ömründe iki gezek aglady. Olaryň biri we birinjisi Zarifa Hanumyň Moskwada hoşlaşyk dabarasynda bolup geçdi. Ikinjiden, 1994-nji ýylda Beýik Lider syýasy güýjüniň ikinji tapgyrynda taryhy karar berdi. Zarifa Hanumyň jesedini Asyr şertnamasyna gol çekilenden we ýaraşyk şertnamasyna gol çekilenden soň Moskwadan Bakuda geçirmek barada aýdylanda bolsa, kakasynyň ýanynda Hormat meýdançasynda jaýlandy. Mazar ýadygärliginiň açylan güni Beýik Liderimiz Zarifanyň hanymyň ýadygärligine göz aýlaýarka gözýaş dökýär Zarifa Aliýewa lukman, mugallym, jemgyýetçilik işgäri, ene, gözlegçi we öz ykbalynda aýratyn rol oýnan Azerbaýjanyň raýatydy Watany bilmek, watanyň ysynda enäniň demini duýmak ... Bu beýik söýgi bitewiliginiň mukaddesligi Zarifa hanym çagalaryna beren iň gymmatly mirasydy. Şeýle ene şeýle generaly ösdürip bilerdi. Taryh ýazan, taryhda galan we asyra ses beren general "Elbetde, onuň ýatdan çykmajak keşbi şu günem meniň üçin gaty eziz. Zarifa hanym ýaly ejemiň bardygyna gaty begenýärin" (Ilham Aliýew) Şeýle durmuş kitaby, şeýle durmuş ýoly we şeýle durmuş nury Bu dünýädäki her kim öz adyna hukuk berýär. Zarifanyň hanymyň wezipesi, näzik egninde iň inçe hünäri bilen dünýäni ak görkezip bilmekdi. Ak perişde missiýasy Hormatly Lilpar Isaýewa Sungat gözleglerinde filosofiýa doktory, teleýaýlym journalisturnalisti