Adaty gazak gurallarynyň ussady Meýramuli dombranyň ruhuny QHA - QHA - Krym habar gullugyna düşündirdi

"QONYR" atly adaty saz gurallaryny ýasaýan ylmy gözleg ussahanasynyň düýbüni tutujy we Gazak halkynyň adaty saz gurallarynda, esasanam dombra ýasamakda ussat Babyr Argyn Meyramuly; Krym habar gullugy (QHA) bilen ussatlyk syýahaty, dombra ýasamagyň çylşyrymlylygy, adaty dombra bilen häzirki dombranyň gurluşy we ses tapawudy barada söhbet etdi "DOMBRA ýasamak, gazak halkynyň köne söwda söwdasyna gaýtadan göz aýlamagyň usulydyr" Esasy maksat Gazak dombrasynyň gadymy "garaňky (qoçyr)" sesini janlandyrmak, tebigy sim ýasamak däbini täzeden dikeltmek we dürli sebitlerde emele gelen dombra modellerini gaýtadan ulanmakdyr diýip, Meýramuly: "Dombra ýasamakda ösüşim tötänlik däldi. Çagalygymdan bäri Gazak tebigy tombra adaty garaňky sesi bilen gyzyklandym" -diýdi. diýdi Maýramuly, häzirki dombralaryň köpüsinde köne ýumşak, tebigy we gara reňkleriň wagtyň geçmegi bilen azalandygyny we guralyň içki ses gurluşy bilen gyzyklanýandygyny aýtdy. Mugallymynyň Musaýew Soltan Jakşylykulydygyny, oňa dombra ýasamagy doly öwredendigini we ussat bolmagyna uly goşant goşandygyny bellän Maýramuly, garry ussalaryň tejribelerinden hem peýdalanandygyny aýtdy Dombra ussasy, dombranyň gurluşyny emele getirýän elementlerden başga-da, agaç, magistral, sim we ses ýaly agaç saýlamak, bedeni ýasamak, gapagy inçe etmek, setirleri dakmak we ses diňlemek endikleriniň tejribe toplandygyny aýtdy we "Meniň üçin dombra ýasamak diňe bir agaçdan gural öndürmek däl-de, eýsem Kazyň ýadyňy täzeden dikeltmegiň usulydyr. Ol: SÖ .GI, her DOMBRA-nyň üýtgeşik häsiýetini we ruhuny kesgitleýär Dombranyň sesiniň, agramynyň, düşnükliliginiň, ýumşaklygynyň, dowamlylygynyň we garaňkylygynyň esasan agajyň tebigatyna baglydygyny belläp, Maýramuly aşakdaky baha berdi: Adatça beden üçin akja, gaýa, sosna, hoz we şuňa meňzeş agaçlary ulanýaryn. Her agajyň öz aýratynlygy bar. Mysal üçin, gaýa deňagramly, düşnükli we ýyly ses berýär. Maple sesi has aýdyň we düşnükli edip biler. Hoz agajynda ýumşaklyk we çuňluk agdyklyk edýär. Beýleki tarapdan, sosnanyň köne gurallarda has köp ulanylýan çuňňur kökleri bar. Örtük üçin arça ýa-da sosna ýaly ýeňil we ýokary rezonansly agaçlar saýlanýar, sebäbi sesiň esasy çykyşy örtükden bolýar. Her agajyň sesi hakykatdanam başga. Bir agaç sesi gaty we düşnükli edýän bolsa, beýlekisi ýumşak we çuňňur äheň berýär. Şonuň üçin ussat agajy diňe bir owadanlygy üçin däl, eýsem sese berýän häsiýeti üçinem saýlamalydyr Dombra ýasamakda iň möhüm zatlaryň biri agajyň guraklygy, ýyllyk halkalarynyň ugry, dykyzlygy we rezonans aýratynlygydygyny aýdyp, Maýramuly: "Gowy agaç nädogry işlenilse gowy ses çykaryp bilmez. Simpleönekeý agaç dogry işlenilende gaty täsirli ses çykaryp biler" -diýdi. diýdi "Meniň işim, häzirki zaman iş gurşawyna Söwda sesiniň häsiýetini täzeden gurmak" Şeýle-de bolsa, dombra ussasy adaty dombra bilen häzirki dombranyň arasyndaky möhüm tapawutlara degip geçip, köne dombralaryň adatça tebigy gurşawa, öndürijilik däplerine we sebit mekdeplerine laýyklykda ýasalandygyny we bedeniniň, tutawajynyň, örtüginiň, bosagasynyň we siminiň belli bir ses nyşany üçin döredilendigini belläp geçdi Döwrebap dombralarda standartlaşdyrmagyň bardygyny mälim eden Meýramuly, häzirki dombralaryň ölçegleriniň we ses gurluşynyň sahna, orkestr we bilim ulgamyna uýgunlaşmak üçin belli bir nagyşlara esaslanýandygyny mälim etdi we sözüniň üstüni ýetirdi: "Bu bir manyda zerur bolsa-da, sebitdäki gahrymanlaryň we köne äheňleriň ýitmegine sebäp boldy." diýdi Beýleki bir tarapdan, Meýramuly ses nukdaýnazaryndan adaty dombralaryň adam sesine has ýumşak, tebigy we has ýakyn äheňiniň bardygyny mälim etdi we şeýle diýdi: "Esasanam tebigy setirleri ulanýan gurallarda ses gygyrmaýar, ses has köşeşýär we eşidilýär. Häzirki zaman dombralarynda neýlon ýa-da sintetiki setirler ulanylýar. çemeleşýär, ýöne adaty ses keşbini häzirki zaman ýerine ýetiriş gurşawyna getirmek üçin. " diýdi DOMBRA-nyň seýrek ussat tehnikalaryndan tebigy sim ýasamak Işiniň iň möhüm ugurlaryndan biriniň goýun we geçiniň içegelerinden tebigy saz setirlerini ýasamakdygyny bellän Maýramuly, munuň häzirki döwürde seýrek duş gelýän köne ussatlyk usullaryndan biridigini aýtdy Öň Gazak dombra, şerter we ýedenden ady bilen tanalýan Dombra ussady Haýwan içegelerinden ýasalan setirleriň gurallarda ulanylýandygyny ýatladyp, "Bu usuly öwrenmek üçin köp wagt aldym. Ussatlardan soradym, köne çeşmeleri gözden geçirdim we synaglar geçirdim. Tebigy setirleri ýasamak aňsat däl. Her tapgyrda arassaçylyk, takyklyk we sabyr gerek" -diýdi. diýdi Maýramuly tebigy simiň önümçilik döwründe çig malyň ilki saýlanylýandygyny, içegäniň seresaplylyk bilen arassalanýandygyny we gaýtadan işlenýändigini, artykmaç gatlaklaryň aýrylandygyny, zerur süýümleriň goralýandygyny, soň bolsa belli bir galyňlykda bükülip, örtülendigini, soňra bolsa guradyş, dartyş synagy we ses gözegçiliginiň geçirilýändigini aýtdy. "Hil arassaçylyga, dogry sargylyga, deňagramly guratmaga we guralda dogry gurnama baglydyr. Howlukmaga ýer ýok, her setir aýratyn barlanmalydyr." diýdi "IIN GOWY GIZLER DÖWRÜ" DÖWRÜNDE "gizlenýär" Tebigy setirleriň ses aýratynlyklarynyň häzirki ulanylýan neýlon setirlerinden düýpgöter tapawutlydygyny bellän Maýramuly, tebigy setirleriň iň uly tapawudynyň has ýumşak, has ýyly, garaňky we has tebigy agaç berýändigini belläp, şeýle diýdi: "Tebigy setirler gygyrmaýar, içki çuňlugy açýar". diýdi Şeýle-de bolsa, Meýramuly neýlon siminiň has güýçli we has durnukly ses berip biljekdigine we sahnada has aýdyň eşidilip bilinjekdigine garamazdan kämahal emeli we monoton timbre döredip biljekdigini hem sözüniň üstüne goşdy: "Tebigy setir ýerine ýetirijiniň barmaklaryna has janly we duýgur bolýar. Tebigy sim dombranyň garaňky sesini has gowy açýar. Bu tebigat üçin has möhümdir. köne dombra sesine düşüniň, diňe bir onuň görnüşine däl, eýsem setirine hem seretmeli ". "Biz seretmeli." Ol: Beýleki bir tarapdan, dombra ussasy ussatlyk syýahatynda ýüze çykan iň uly kynçylygyň dogry ses tapmakdygyny belläp: "Käwagt iň owadan görünýän gural gowy ses bermeýär, käwagt ýönekeý görünýän gural gaty çuňňur ses çykarýar. Iň oňat syrlar örtükde gizlenýär, bedeniň galyňlygy, bosagadaky ýeri, simiň dartylmagy we agajyň demi gaty pes bolsa, ses gaty pes bolar; ýer, ses açylmaz. Mundan başga-da, ussat diňe eli bilen däl, gulagy bilenem işlemeli. " baha berdi "HER KÖP KÖPÇILIK BARADA, IAS GOWY DÜZGÜN bolmaly" Dombra ýasamakda köne usullary gorap saklamagyň halkyň medeni ýadyny we ruhuny gorap saklamagy aňladýandygyny mälim eden Maýramuly, dombranyň nädip ýasalýandygyny, haýsy agaçdan ýasalandygyny we guralda haýsy setirleriň ulanylýandygyny aýtdy we "Bular ýitirilse, dombranyň ruhy hem ýitýär. Tebigy setir ýasamak we köne modelleriň täzeden dikeldilmegi ýaşlaryň ýatdan çykmajak medeniýeti görkezýär. diýdi Mundan başga-da, Maýramuly dombra ussatlygynyň tehnikadan we ölçegden ybarat bir hünärden başga-da, ýürek, duýgy we içki ynamdan ybarat bir eserdigini aýtdy we: "Özüňi agaç bilen gürleşýän ýaly duýýarsyň. Her agajyň häsiýeti bar, ussat muny duýmalydyr. Bu amal meni içki dünýäm bilen baglanyşdyrýar. Dombranyň garaňky sesini gözlemek aslynda içki rahatlygy we medeni kökleri gözleýär" -diýdi. diýdi Ahyrynda dombra ussady, özüne dombrany kämilleşdirýän aýratynlyklary beýan edip, aşakdaky sözleri aýtdy: Ajaýyp dombra diňe bir owadan görünmän, janly, garaňky we çuň seslenmeli. Gurluş taýdan ähli bölekler sazlaşykly bolmaly. Agaç dogry saýlanmaly, magistral we gapak deňagramly bolmaly, sim gabat gelmeli; Ses nukdaýnazaryndan gönüden-göni ýürege ýetmeli; Gaty sesli ýa-da emeli bolmaly däldir. Çykyş nukdaýnazaryndan sazanda päsgel bermeli däl, duýgularyny erkin beýan etmegine ýol bermeli Meniň üçin ajaýyp dombra; El hünäri, tebigy materiallar, taryhy däp-dessurlar we adam ruhunyň utgaşmasydyr. Şeýle gural diňe bir ses çykarmaýar, gürleýär