G7 sammitinde Ukraina, Eýran we emeli intellekt ara alnyp maslahatlaşylar

Fransiýanyň Ewian-les-Baýns şäherinde geçirilen G7 sammitinde Ukraina söweşi, Eýran bilen ýagdaý, global ykdysady deňsizlik, emeli intellekt we ösýän ýurtlaryň bergi ýüki ara alnyp maslahatlaşylar Modern.az, ABŞ-nyň, Beýik Britaniýanyň, Kanadanyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň, Italiýanyň we Japanaponiýanyň liderlerini birleşdiren sammitiň 15-nji iýunda başlandygyny habar berdi G7, dünýäniň iň ösen ykdysadyýetlerini birleşdirýän resmi däl platforma. Guramanyň hemişelik sekretariaty ýa-da kanuny statusy ýok. Sammitewropa Bileleşigi hem sammitlere gatnaşsa-da, guramanyň ýedi esasy agzasynyň biri hasaplanmaýar Ukraina meselesi gün tertibiniň başynda durýar Sammitiň esasy maksady Ukrainadaky söweş bolar. G7 ýurtlary, söweşiň bäşinji ýyla başlamagy bilen Kiýewi goldamagyny dowam etdirer Sammite Ukrainanyň prezidenti Wolodymyr Zelenskiý hem gatnaşýar. Ol Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen göni gepleşik geçirmegi teklip etdi we Europeanewropa ýurtlarynyň parahatçylyk prosesinde has işjeň rol oýnamagyny isleýär Eýran we Hormuz bogazy Şeýle hem liderler Eýran bilen baglanyşykly soňky ýagdaýy ara alyp maslahatlaşarlar. ABŞ bilen Eýranyň arasynda gazanylan çarçuwaly şertnamanyň jikme-jiklikleri sammite gatnaşyjylaryň üns merkezinde bolar Ara alyp maslahatlaşmalaryň dowamynda Hormuz bogazynyň halkara gatnawy üçin haçan we haýsy şertlerde doly açyljakdygy baradaky meselä aýdyňlaşdyrylmagyna garaşylýar Eýranyň ýadro we ballistik raketa programmalary bilen baglanyşykly geljekdäki talaplar hem gün tertibinde. Bu gepleşiklere Müsüriň, Kataryň we Birleşen Arap Emirlikleriniň ýolbaşçylary hem goşular Global ykdysady deňsizlik Fransiýanyň prezidenti global ykdysady deňsizligi şu ýyl sammitiň esasy ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde kesgitledi Resmi Pari Paris, Hytaý aşa köp öndürýär, ABŞ aşa köp sarp edýär we Europeewropa ýeterlik maýa goýmaýar diýip hasaplaýar. Liderler bu tendensiýalaryň dünýä ykdysadyýetine ýetirýän täsirlerini ara alyp maslahatlaşarlar Hytaýyň rekord derejede söwda saldosy we hökümetiň goldawy bilen öndürilýän önümçilik kuwwatynyň ýokarlanmagy Günbatar ýurtlarynda esasy aladalaryň biridir Emeli intellekt hem ara alnyp maslahatlaşylar Sammitiň esasy mowzuklaryndan biri emeli intellekt Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron sammitiň çäginde geçiriljek çekişmelere tehnologiýa pudagynyň öňdebaryjy şahsyýetlerini çagyrdy. Çakylyga çagyrylanlaryň arasynda OpenAI-iň baş direktory Sam Altman we Antropyň baş direktory Dario Amodei bar Leadersolbaşçylar emeli intellektiň döreden mümkinçilikleri, bolup biljek töwekgelçilikler, çagalary onlaýn goramak we sanly infrastrukturany üpjün etmek meselesini ara alyp maslahatlaşarlar Ösýän ýurtlaryň karz meselesi Sammitde ösýän ýurtlaryň artýan bergi ýüki hem gozgalar G7 liderleriniň bu ýurtlaryň maliýe meselelerini çözmek üçin syýasy erk görkezmegine garaşylýandygyna garamazdan, anyk mehanizmleriň yglan ediljekdigi entek belli däl G7 1973-nji ýyldaky nebit krizisinden soň döredildi. Esasy maksat dünýäniň iň uly ykdysadyýetleriniň arasyndaky hyzmatdaşlygy güýçlendirmek we global ykdysady kynçylyklara bilelikde jogap bermekdi Häzirki wagtda bu gurama ABŞ, Beýik Britaniýa, Kanada, Fransiýa, Germaniýa, Italiýa we Japanaponiýa girýär. Russiýa 1997-nji ýylda bu topara goşulan hem bolsa, 2014-nji ýylda Krym anneksiýa edilenden soň agzalygy togtadyldy G7 ýurtlarynyň umumy ykdysadyýeti jemi içerki önümiň ýarysyny tutýar, şonuň üçin sammitde kabul edilen kararlar dünýä ykdysadyýetine we halkara syýasatyna möhüm täsir edýär