G7 ýolbaşçylary Ewian-da tankydy gün tertibi bilen duşuşdylar

G7-ni emele getirýän ABŞ, Fransiýa, Angliýa, Germaniýa, Japanaponiýa, Kanada we Italiýanyň liderleri şu ýyl Eýranyň, Ukrainanyň we emeli intellektiň gün tertibi bilen geçirilen G7 sammitine gatnaşmak üçin Fransiýanyň köl kenaryndaky Ewian şäherine ýygnandylar G7-ni emele getirýän ABŞ, Fransiýa, Angliýa, Germaniýa, Japanaponiýa, Kanada we Italiýanyň liderleri Fransiýanyň gündogar böleginde, Genevaenewa kölüniň kenarynda, Şweýsariýa bilen serhetde Ewian şäherinde duşuşdy. Şu ýyl 52-nji sammitde ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky şertnama, Ukrainadaky söweş, dünýä ykdysadyýeti we emeli intellektiň ösmegi ýaly gün tertibiniň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar Sammite gatnaşýan liderler uçar bilen Şweýsariýanyň Genevaenewa howa menziline gondylar we dikuçar bilen serhetiň fransuz tarapyndaky Ewiana gitdiler. Sammitiň gyralaryndaky gatnaşyklar sammitiň eýesi Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron bilen ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň arasyndaky ikitaraplaýyn duşuşykdan başlandy. Soňra maksatnama resmi garşy almak we maşgala surata düşürmek bilen dowam etdi. Maksatnama sammitiň birinji sessiýasy, G7 döwlet baştutanlarynyň we hökümet başlyklarynyň "Esasy halkara kynçylyklaryny çözmek üçin bilelikde işlemek" mowzugy bilen dowam etdi. Sammitiň çägindäki iş mejlislerinde ýolbaşçylaryň geosyýasy kynçylyklary, Ukrainadaky we Europeewropadaky parahatçylygy we howpsuzlygy, Eastakyn Gündogardaky ýagdaýy, halkara hyzmatdaşlygy we raýdaşlygy, deňagramly ykdysady ösüşi we emeli intellektiň geljegini ara alyp maslahatlaşmagyna garaşylýar Sammit düýn agşam ABŞ bilen Eýranyň arasynda 107 günlük urşy bes eden we dünýäniň nebit üpjünçiliginiň bäşden bir bölegini alyp barýan Hormuz bogazynyň gaýtadan açylmagy baradaky hoş habar bilen başlandy, bu bolsa ABŞ-nyň prezidenti Trump-nyň Eýran söweşi bilen baglanyşykly dünýäniň öňdebaryjy liderleriniň kyn soraglaryna duçar bolmak howpuny aradan aýyrdy. Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron, Iňlis premýer-ministri Keir Starmer, Germaniýanyň kansleri Fridrih Merz we Italiýanyň premýer-ministri Jorjiýa Meloni bilen urşa gitmek karary barada Europeanewropa ýaranlary bilen maslahatlaşmaýandygy sebäpli dartgynly bolan Trump, sammitiň Eýran bilen baglaşylan şertnamany açmak we Hormuz bogazynyň açyljakdygyny yglan etmek üçin platforma hökmünde ulanylmagyna garaşylýar. Hasaplamalara görä, 80 ýaşynyň doglan güni mynasybetli Ak tamyň bagynda geçirilen kapasa garşy göreş çäresinden soň sammite giden ABŞ-nyň prezidenti Trump, gepleşikler wagtynda Hormuz bogazynda has möhüm rol oýnamaga Europeanewropa ýolbaşçylaryna basyş eder. Sammitiň çäginde sebit bilen baglanyşykly meseleler Fransiýanyň lideri Makronyň ýygnaklara çagyran Müsüriň, Kataryň we Birleşen Arap Emirlikleriniň (BAE) liderleri bilen hem ara alnyp maslahatlaşylar we Trumpyň bu liderler bilen ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirmegine garaşylýar Ukrainanyň prezidenti Wladimir Zelenskiniň hem çagyrylan sammitinde maksat G7-iň Ukraina goldaw habaryny gaýtalamagy we bäşinji ýylyna giren urşy bes etmek baradaky gepleşiklerde umumy pozisiýany eýelemegidir Sammite käbir Europeanewropaly resmiler tarapyndan iýul aýynyň başynda Türkiýede geçiriljek NATO liderleriniň sammitine taýýarlyk hökmünde garaýarlar. Hindistana, Braziliýa, Keniýa we Günorta Koreýanyň liderleri sammite çagyrylanlaryň arasynda, Fransiýa ABŞ-nyň prezidenti Trump-nyň gatnaşmagyny üpjün etmek üçin ýörite tagalla etdi we doglan gününi bellemek bilen sammitiň senesini üýtgetdi Gümrük nyrhlary bilen baglanyşykly dartgynlylygyň ara alnyp maslahatlaşylmagyna garaşylýan sammitde Unionewropa Bileleşigine (EUB) EUB Geňeşiniň başlygy Antonio Kosta we CommissionB Komissiýasynyň başlygy Ursula fon der Leýen wekilçilik edýär Güýçli howpsuzlyk çäreleri görüldi E7, Genevaenewa we Genevaenewa köli sebitinde çarşenbe gününe çenli dowam etjek G7 sammiti üçin berk howpsuzlyk çäreleri görüldi. Sammit meýdanynyň daş-töweregi gyzyl we gök zolaklara bölünip, girelgeler QR koduny talap edýän giriş ulgamy bilen dolandyrylyp başlandy "G7 ykdysady krizisleriň çözgütlerini tapmak üçin 50 ýyl ozal döredilipdi" Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron öz ýurdy tarapyndan geçirilen G7 sammiti mynasybetli eden ýüzlenmesinde Fransiýanyň G7 möhletli prezidentliginiň ileri tutulýan ugurlarynyň global deňsizligi azaltmakdygyny düşündirdi. Makron: "weýran ediji bäsdeşlik, senagat önümçiliginde artykmaçlyk, ýeterlik maýa goýumlary, aşa bergiler we düzgünleşdirme, ösýän ýurtlara global raýdaşlygy we pes hususy maýa goýumlaryny gowşatmak ýurtlaryň abadançylygyna we ykdysady durnuklylygyna howp salýar. Bu hem çynlakaý dartgynlyga sebäp bolýar we halklaryň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ruhuny pese gaçyrýar. "we maliýe, ykdysady we geosyýasy krizisleriň tohumyny ekýär" Fransuz lideri "G7 ykdysady krizisleriň çözgütlerini tapmak üçin 50 ýyl ozal döredilipdi. Häzirki wagtda global üýtgeşmeler sebäpli deňagramlylygy dikeltmegi başarmaly" -diýdi Makron, 2026-njy ýylda Fransiýanyň prezidentliginiň tutuşlygyna şu maksada gönükdiriljekdigini aýtdy. -EWIAN