Diplomatiýadan maýa goýumlaryna çenli: Europeewropa-Özbegistan gatnaşyklarynda täze tapgyr

BAKU, Azerbaýjan, 16-njy iýun Iki sapar göwrümi we ünsi boýunça tapawutlanýandygyna garamazdan, Özbegistanyň täze bazarlary, maýa goýum mümkinçiliklerini we Merkezi Aziýada ykdysady hyzmatdaşlygy gözleýän Europeanewropa ýurtlary üçin barha möhüm hyzmatdaş bolýandygyny görkezýär Prezident Begajyň Daşkent halkara maýa goýum forumyna gatnaşmagy Albaniýanyň Özbegistan bilen oba hojalygy, syýahatçylyk, ýaşyl energiýa we senagat ösüşi ýaly pudaklarda ykdysady hyzmatdaşlygy güýçlendirmek islegini görkezýär. Ikitaraplaýyn gatnaşyklardan başga-da, Albaniýanyň gatnaşygy Europeanewropanyň kiçi ykdysadyýetleriniň hem Özbegistanyň giňelýän bazarynda we reforma gönükdirilen ykdysadyýetinde mümkinçilik gözleýändigini görkezýär Germaniýanyň çemeleşmesi, Europeewropanyň iň uly ykdysadyýeti we dünýäniň öňdebaryjy senagat güýçleriniň biri hökmünde pozisiýasy sebäpli aýratyn ähmiýete eýe. Prezident Steinmeieriň sapary, işewürler topary bilen bilelikde Germaniýanyň Özbegistany döwrebaplaşdyrmak tagallalaryna, senagat ösüşine we işçi güýjüne bolan gyzyklanmasynyň artýandygyny görkezýär. German we Özbek kompaniýalarynyň arasynda meýilleşdirilen şertnamalara gol çekilmegi Europeanewropanyň gatnaşygynyň diňe syýasy gepleşikler bilen çäklenmän, göze görnüp duran maýa goýum taslamalaryna sebäp bolýandygyny görkezýär Daşkent halkara maýa goýum forumy döwründe iki lideriň hem Özbegistana sapar edýändigi aýratyn bellärliklidir. Forum halkara maýadarlaryny Özbegistanyň ykdysady ileri tutulýan ugurlary bilen baglanyşdyrmak üçin esasy platforma öwrüldi. Europeanewropa ýurtlarynyň ýokary derejeli syýasy gatnaşygy Özbegistana uzak möhletleýin maýa goýumlary üçin durnukly we geljegi uly maksat hökmünde garalýandygyny işewürlere güýçli signal berýär Europeanewropanyň artýan gyzyklanmasyny birnäçe faktor düşündirýär. Özbegistanda dowam edýän ykdysady özgertmeler, iş gurşawyny gowulaşdyrmak ugrundaky tagallalar, ösüp barýan asewraziýa transport koridorlarynda strategiki ýerleşiş, ýaşyl energiýany we ösen önümçiligi ösdürmek islegleri daşary ýurt maýadarlaryny özüne çekdi. Şol bir wagtyň özünde Europeanewropa ýurtlary Merkezi Aziýanyň ykdysadyýetleri bilen hyzmatdaşlyk üçin täze mümkinçilikler döredip, ykdysady hyzmatdaşlygy we üpjünçilik zynjyrlaryny diwersifikasiýa etmäge synanyşýarlar Germaniýanyň hünär okuwyna we zähmet hereketine ünsi, söwda we maýa goýumlaryndan has giň hyzmatdaşlygyň modeliniň döremegini hasam görkezýär. Europeanewropa ýurtlary Özbegistana diňe bir bazar däl, eýsem ökde adam kapitalynyň çeşmesi we Europeewropa bilen Aziýany baglanyşdyrýan önümçilik we logistika merkezi hökmünde hem barha garaýarlar Europeanewropa liderleriniň Özbegistan bilen barha artýan gatnaşygy Europeewropa bilen Merkezi Aziýanyň arasyndaky gatnaşyklaryň has çuňlaşmagy bilen ýüze çykdy. 2025-nji ýylyň aprelinde Europeanewropa Bileleşigi we Merkezi Aziýanyň bäş ýurdy Samarkantda geçirilen EUB-Merkezi Aziýa sammitinde gatnaşyklaryny Strategiki hyzmatdaşlyga öwürdiler. InitiativeB bu inisiatiwanyň çäginde transportewropanyň Merkezi Aziýa barha artýan strategiki we ykdysady gyzyklanmasyny görkezýän ulag aragatnaşygyny, möhüm çig mallary, arassa energiýany we sanly ösüşi goldamaga gönükdirilen 12 milliard ýewrolyk maýa goýum bukjasyny yglan etdi Bu artýan gyzyklanma, Merkezi Aziýanyň halkara işewürlik we maýa goýum gepleşikleri üçin öňdebaryjy platformalarynyň biri hökmünde ýüze çykan 4-nji Daşkent halkara maýa goýum forumynyň netijelerinde-de öz beýanyny tapdy. 2025-nji ýylyň iýun aýynda geçirilen forum 8000-den gowrak gatnaşyjy, şol sanda 97 ýurtdan 3000 töweregi daşary ýurtly myhman ýygnady. Bu çärede 150-den gowrak halkara gürleýjisi bolan 36 panel sessiýasy, 500-den gowrak B2B we B2G duşuşygy we Özbek öndürijileriniň mümkinçiliklerini görkezýän senagat sergisi geçirildi. Iň bellemeli zat, forum 30,5 milliard dollarlyk maýa goýum we söwda şertnamalaryna gol çekişmek bilen tamamlandy, bu Özbegistanyň maýa goýum mekany hökmünde barha artýan özüne çekijiligini we Europeanewropa we Aziýa bazarlarynyň arasynda köpri rolunyň artýandygyny görkezdi Germaniýanyň Özbegistan bilen ykdysady gatnaşyklarynyň giňelmegi bu tendensiýany görkezýär. Germaniýanyň Özbegistana eksporty 2025-nji ýylda 1,53 milliard dollara ýetdi, tehnika, ýadro reaktorlary we gazanlar 487,5 million dollar töweregi boldy jemi. Maglumatlar Özbegistanyň Europeanewropanyň senagat önümleri we tehnologiýalary bazary hökmünde barha artýan ähmiýetini, şeýle hem önümçilik we ykdysady döwrebaplaşdyryşda ösýän hyzmatdaşlygy görkezýär Şol bir wagtyň özünde, Özbegistan bilen Albaniýanyň arasyndaky söwda gatnaşyklary birneme pes bolup, giňelmek üçin möhüm ýer teklip edýär. 2024-nji ýylda Özbegistan Albaniýa takmynan 84,200 dollar bahasy bolan haryt eksport etdi, Albaniýadan import bolsa 1,59 million dollar bolup, Özbek bazaryna getirilýän öňdebaryjy önümleriň arasynda göteriji enjamlar bar. Bu fonda, Prezident Bajram Begajyň maýa goýum forumyna gatnaşmagy hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny kesgitlemäge we ikitaraplaýyn söwda we maýa goýum akymlaryny höweslendirip biler Bu has giňişleýin fonunda Germaniýanyň prezidenti Frank-Walter Steinmeieriň we Albaniýanyň prezidenti Bajram Begajyň saparlaryna Özbegistan bilen ykdysady gatnaşyklary güýçlendirmek üçin Europeanewropanyň has giňişleýin tagallasynyň bir bölegi hökmünde garamak bolar. Olaryň ýokary derejeli çekişmelere we maýa goýumlaryna gönükdirilen çärelere gatnaşmagy, ýurduň Merkezi Aziýada söwda, maýa goýum we senagat hyzmatdaşlygynyň ösýän merkezi hökmünde rolunyň barha artýan ykrar edilmegini görkezýär