Fidan: Ysraýyl gepleşiklere päsgel bermek üçin elinden gelenini edýär

Fidan Günorta Koreýa saparynyň çäginde JTBC teleýaýlymyna interwýu berdi Koreýa urşundan bäri Türkiýäniň we Günorta Koreýanyň ýaranlardygyny we hyzmatdaşlygyň 2012-nji ýylda strategiki derejä çykarylandygyny aýdyp, Fidan: "Şonuň üçin bizde institusional strategiki hyzmatdaşlyk mehanizmi bar. Geçen ýyl iki tarapa häkimiýet başyna gelen administrasiýa her ugurda hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin elinden gelenini edýär" -diýdi. diýdi Fidan, Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň soňky 24 ýylda Günorta Koreýa bilen ähli derejelerdäki hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berendigini aýtdy we taraplaryň ýokary derejeli saparlary amala aşyrandygyny ýatlatdy Günorta Koreýanyň prezidenti Li Jae Mýungyň geçen ýyl Türkiýa eden saparynyň eýýäm gowy gatnaşyklary hasam gowulandyrmak üçin öwrülişik nokadydygyny aýdyp, Fidan: "Iki tarapyň ýolbaşçylary birleşip, hyzmatdaşlygyň derejesini we häzirki dünýäniň talaplaryny gözden geçirýärler. Şeýlelik bilen, haýsy ugurlarda we gatnaşyklary nädip ösdürmelidigimizi täzeleýärler" -diýdi. Ol: Fidan söwda, goranyş senagaty we tehnologiýa pudaklaryndaky hyzmatdaşlygyň "dogry ýoldan" geçendigine baha berdi we global meseleler boýunça barha pikir alyşýandyklaryny aýtdy "Iki tarap indi Sinop atom elektrik stansiýasynda mümkin bolup biljek hyzmatdaşlygy ara alyp maslahatlaşyp başlady." Fidan, şol döwürde premýer-ministr bolan Rejep Taýyp Erdogan bilen işleşip, bu taslama ýolbaşçylyk edýändigini we Koreýa elektrik energiýasy korporasiýasy (KEPCO) bilen ösen derejede hyzmatdaşlyk etmek isleýändiklerini, emma taslama netijä gelip bilmedi Fidan bu gezek bilelikdäki taslamany durmuşa geçirip biljekdigine umyt edýändigini aýtdy we Türkiýede ýadro elektrik stansiýalarynyň gurluşygynda Koreýa tehnologiýasynyň möhüm rol oýnamagyny isleýändigini aýtdy "ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump ýaňy-ýakynda Eýran bilen düşünişmek memorandumyna bir hepdäniň içinde gol çekilip bilinjekdigini aýtdy. Bu meýilnama nähili baha berýärsiňiz?" Soraga jogap beren Fidan: "Men optimist, sebäbi iki tarap, araçy Pakistan we sebitdäki käbir beýleki gyzyklanýan taraplar bilen yzygiderli maslahatlaşýaryn. Ylalaşyga, ylalaşyga gelmek üçin elimizden gelenini etmäge synanyşýarys. Şeýle-de bolsa, käbir tehniki jikme-jiklikleriň bardygyny bilýärsiňiz. Soňky tassyklama barada aýdanymda, ilkinji taslamanyň soňky wersiýasy barada iki tarap hem umumy ylalaşyk gazandy diýip pikir edýärin Fidan "Hormuz bogazyny täjirçilik gämilerine doly açmak mümkinçiligi näme? Siziň pikiriňizçe, ýadro çarçuwasy boýunça has giňişleýin gepleşiklere başlamazdan ozal bogazda ylalaşyk baglaşylmalymy?" Bu soraga-da jogap berdi ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşikleriň adatça ýadro meselesine degişlidigini görkezýän Fidan: "Häzirki ýagdaý sebäpli ilkinji gezek başga bir mesele has derwaýys we ýadro meselelerinden has möhüm meselä geldi. Hormuz bogazynyň ýagdaýy ýene birnäçe aýlap ýapyk bolsa, Afrikadaky käbir ýurtlar. Ol: Fidan iki tarapyň hem Hormuz bogazyny açmaga, soň bolsa ýadro gepleşiklerine geçmäge taýýardygyny aýtdy "TÜRKIYA ÇÖZGÜN ÜÇIN kömek etmäge taýyn" Türkiýiň Hormuz bogazynda magdan çykarmak işlerine gatnaşyp biljekdigi baradaky soraga jogap hökmünde: "Taraplaryň arasynda ylalaşyk gazanylsa ýa-da magdan çykarmak işine goşant goşmagymyz soralsa, şatlyk bilen ederis" -diýdi. diýdi Fidan: "Aslynda, prezidentimiziň bu meselede prinsipial pozisiýasy bar, ýöne kämahal Russiýa-Ukraina urşy ýaly araçylyk etmäge synanyşanymyzda özümizem şuňa meňzeş ýagdaýa düşýäris we uruşýan taraplar çözgüt barada ylalaşanda, bu çözgüdiň bir bölegi bolup biljekdigimizi ýa-da bu çözgüdi ýeňilleşdirmegimizi haýyş edenimizde, kömek etmäge taýýardyrys" -diýdi. Ol: Näçe kyn bolsa-da, konflikti soňlamaga umytly garaýandygyny aýdan Fidan, iki tarapyňam dürli kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny, ýöne şol bir netijäni isleýändigini aýtdy Fidan Amerikalylaryň we Eýranlylaryň ikisiniň-de urşuň gutarmagyny isleýändigini aýtdy we "Şeýle-de bolsa, bu ýerde söweşi başlan üçünji bir tarap bar. Ysraýyl. Ysraýyl häzirki görnüşinde ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky konflikt." Islendik şertnamanyň Ysraýylyň bähbidine däldigini pikir edýär. "Şonuň üçin gepleşikleri puja çykarmak ýa-da bozmak üçin elinden gelenini edýärler" Ministr Fidan halkara jemgyýetçiligini parahatçylyk gepleşikleri barada aýdylanda "Ysraýyla basyş etmäge we özüni alyp barmaga mejbur etmäge" çagyrdy "Ysraýylyň giňelmegi, bütin dünýä täsir etmekde esasy töwekgelçiliklere sebäp bolýar" Ysraýyl üçin gepleşik stolunda oturmagy üçin iň möhüm diplomatik tüýdük kartasynyň, "geçen ýyl Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Baş Assambleýasynda Palestina döwletiniň doly agzalygyna berlen ses berişlikde görkezilişi ýaly" tutuş halkara jemgyýetçiliginiň garaýşydygyny belläp, Fidan 157 ýurduň Palestina döwletini goldamagynyň ähmiýetine ünsi çekdi Fidan, halkara jemgyýetçiliginiň Gazadaky we Palestindäki genoside berk garşydygyny belläp, bu garaýşyň Ysraýyla basyş etmek üçin ulanylmalydygyny aýtdy Ysraýylyň halkara düzgünlerinden, kadalaryndan, kadalaryndan we ahlak kadalaryndan boşadylmaly däldigini belläp, Fidan: "theewropa Bileleşigi, BMG, käbir beýleki sebit we halkara guramalar, jemgyýetler we döwletler birleşip, Ysraýyla şol bir zady aýdyp bilse, Ysraýyl muňa garşy çäre görmese we çäre görse, ýüz göterim üstünlik gazanarys" -diýdi. Ol baha berdi Ysraýylyň sebitdäki durnuksyzlygy uzaltmak ugrundaky ädimleri barada Fidan: "Ysraýylyň sebitdäki garaýşy we netijede ýaýbaňlandyryş we basyp alyş syýasaty, şeýle hem adamlary göçürýän uruşlar döretmek diňe bir sebit üçin däl, eýsem Eýrana edilen hüjümde görşümiz ýaly bütin dünýä üçin uly howp döredýär" -diýdi. Ol: Energetika howpsuzlygyndan başlap köpçülikleýin göçüp, terrorçylyga garşy meselelere çenli ähli meseleleriň Ysraýylyň sebitdäki daşary syýasatynyň netijesinde ýüze çykandygyny bellän Fidan, bu diagnozyň hemmeler tarapyndan diýen ýaly paýlaşylýandygyny aýtdy Şol sebäpli Fidan sebit we halkara jemgyýetçiliginiň Ysraýylyň sebitdäki giňeltmek syýasatyny hakykatdanam duruzmak üçin zerur çäreleri görmelidigini aýtdy "Ysraýyl, özüni adatdan daşary ýagdaýda görýär" Görülmeli çäreler barada Fidan: "Ysraýyl geçmişde Holokost bilen ýüzbe-ýüz bolmagyň eldegrilmesizligini üpjün edýär öýdýär. Özlerini adatdan daşary ýagdaýda görýärler. Meniň pikirimçe, bu bir hyýal. Kim genosid eden bolsa, biz olary günäkärlemeli, atlandyrmaly we utandyrmaly. Dünýäniň beýleki ýerlerinden üzňeleşen bolsalar, bu soragy özleri bererler öýdýärin." Näme üçin biz izolýasiýa edýäris? " Adaty hereket edip başlarlar. Adamlary, bigünä adamlary, aýallary we çagalary öldürmegi bes ediň, Gazanyň halkyna azyk, derman we ýaşaýyş jaýy almaga rugsat beriň, beýleki ýurtlara çozmagy bes ediň we howpsuzlyk meselelerinde-de sebit ýurtlary bilen hyzmatdaşlyga başlaň. Özüňizde howpsuzlyk meselesi bar bolsa, etrabyň galan bölekleri bilen hyzmatdaşlyga başlaň. Sebit bilen hoşniýetli erk, gowy ynam we hyzmatdaşlyga esaslanýan öz hakyky gatnaşyklaryňyzy gurup başlaň. "Bu sebitimizdäki uly we derwaýys mesele." 7-8-nji iýulda Ankarada geçiriljek NATO sammiti we ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump-yň gatnaşmagy barada Fidan: "Bilşiňiz ýaly, ABŞ-nyň prezidentleriniň her gezek diýen ýaly NATO sammitlerine gatnaşýandygyny görýäris. Prezident Trump hem ilkinji möhletinde ähli sammitlere gatnaşdy we men onuň ikinji möhletinde ähli sammitlere gatnaşandygyny gördüm. "Mysal üçin, geçen ýyl Gollandiýa gatnaşypdy, meniň pikirimçe şu ýyl Ankarada geçiriljek sammite hem gatnaşar" Global howpsuzlyk arhitekturasyndaky üýtgeşmeler barada Fidan häzirki miras galan ulgamyň Ikinji jahan urşundan soň ýüze çykandygyny ýatlatdy we şol döwürde Birleşen Milletler Guramasynda 55 agza döwletiň bardygyny we häzirki wagtda 200-e golaýdygyny aýtdy "Häzirki zaman halkara ulgamyna gaýtadan göz aýlamagyň wagty geldi" Fidan güýç parametrleriniň, güýç deňagramlylygynyň, tehnologiýanyň, ýaşaýyş durmuşynyň, hal-ýagdaýyň, kapitalyň, dünýädäki ähli zadyň üýtgändigini belläp: "Şonuň üçin miras galan ulgamymyz adamlar we milletleriň aýdyşy ýaly kynçylyklarymyzy dogry çözmäge mümkinçilik bermeýär. Gazadaky palestinalylara garşy genosid döwründe gördük. Şonuň üçin has gowy işleýän halkara ulgamyny döretmek üçin häzirki ulgamy gözden geçirmegiň wagty geldi diýip pikir edýärin" Başga bir döwletiň halkara kadalaryna, kadalaryna we adamzadyň geljegine bolan ynamyny ýitirmegine ýol bermeli däldigini nygtady. Fidan: "Hyzmatdaşlyk ukybymyzyň ýoklugy ýa-da öz bähbitlerimizi kanagatlandyrmak üçin has açgözlügimiz sebäpli beýleki döwlet döwletlerini, dünýäniň ilatyny we halkyny lapykeç etsek, adamzadyň geljegine bolan ynamyny ýitirer. Meniň pikirimçe, bu adamzada garşy dönüklik bolar. Şonuň üçin gyssagly birleşip, bu meseläni çözmegiň ýoluny tapmaly". diýdi Fidan Günorta Koreýanyň halkyna iň gowy arzuwlaryny ýetirdi we örän hezil wagtynyň bardygyny we özüne myhmansöýerlik görkezendigini aýtdy