Fatoş Awcısoyu Ruso: Hekaýaçy hökmünde ORNITOLOGIST *

Fatoş Avcısoyu Ruso Bu dünýä guşlaryň halys bolanda gonmagy üçindir Nihat Özdalyň guşlar, guşhanalar, şäherler we çagalyk hakdaky hekaýalary we mifologiki hekaýalary guran “Ornitolog” romany hakda ýazyp otyrkam, asmana degmegi arzuw edýän hozuň, gapdalynda täze gülleýän badamyň, gyş şemallary bilen guralyna öwrülen banan, şol agaçlary iýmitlendirip bilýän, kepjebaşlary, kepjebaşlary, dynç alýan ýerleri we kepderileri gördüm Universelem bilen organiki baglanyşyk gurmagy başaran bolsaňyz, käbir haýwanlar size älemiň haýsy ölçeginde näme edýändigiňizi, başdan geçirýänleriňizi we iň esasysy durmuşdaky maksadyňyzy ýatlatmak / aýtmak üçin bar - ýaponlar bu ikigai diýip atlandyrýarlar. Şahyrana aňlatma ýaly bolup görünse-de, bir çybyn, pyşdyl ýa-da ýuwutma metaforasy arkaly öý hakda pikir etmän çagalyk barmy ýa ýokmy bilemok. Nihat Özdal Ornitology hut şu nokada esaslaýar. Ol adyny Isak guşundan alýar, dünýä inende pisse agajyndan jaň edýär we romanyň dowamynda okyjylara guşlar we guşlar hakda gürrüň berýän Yshak. Çagalygy, maşgala agzalary, duşan adamlary we baryp gören şäherleri syýahatynyň dowamynda dürli guşlary çagyrýar: turbalar, gyzyl gyrgy, kümüş ýorunja, kestrel, altyn çeňňek, uzyn guýruk söweşiji ... Bölüm atlarynyň biri bolan "Şäher guşlary nirede?" Diýen soraga jogap bolýar. Yshagyň töweregindäki adamlar: Guşlar adamlaryň gynançly görnüşlerinde, howlukmaç hereketlerinde, haýallygynda we tizliginde görünýär Nihat Özdal diňe bir çagalyk we ýol gurmaga synanyşmaýar; Guşlar bilen adamlaryň, guşhanalaryň / köşkleriň we binagärlik / şäheriň arasyndaky ýatdan çykarylan berk we gadymy baglanyşygy ýada salýar; Şeýle hem, içindäki duýýan we durmuşynyň ähli ugurlaryna ýaýran, ähli janly-jandarlar bilen interaktiw ýaşap, adamlaryň haýwanlardan ýokary däldigi we olaryň birdigi baradaky ekologiki aladany we rehim-şepagaty görkezýär Guşlar ýaly käbir sözler Ornitologda açar bolup hyzmat edýär: halka, göç we giňişlik Üzük Yshagyň durmuşynda pisse agajynda aýdym aýdýan guş ýaly aýgytlydyr. Ölen ary iýýän we romanyň başynda duşýan aýagyndaky ýüzük, Yshagyň aňynda karta öwrülýär. Ejesiniň dünýä inen we söýgi üçin giden ýurdy, otkrytka ýygyndysy; Guşuň geçýän dürli geografiýalaryny, göçmegini, guşa öwrülmegini we şahsyýetini kesgitleýän içgin karta Guşlar diňe ýitgini we öýsüzligi başdan geçirýänler däl; Tükeniksiz mümkinçilikleri bolan adamlar guşuň merhemeti bilen älemde-de ýitip bilerler. Yshak ýitgisini iki dürli ýol bilen we hekaýaçy enesiniň üsti bilen şahsyýet döretmek arkaly galdyrýar. Tiredadaw guşuň özüni boşlukda galdyryp, ýadyny ýitiren enesiniň öýünden çykyp, ölümiň dymmagyny saýlap almagy bilen tapawudy ýok: 'Käbir guşlar, esasanam kranlar, kranlar, laysan albatros we älemgoşar lorikeetleri, göçüp barmak ugurlaryndan ýadap, uçup bilmeýändiklerini duýup, beden agramyny ýere ýa-da suwa salýarlar. Olar dik durup ölmeýärler. Uçup ölmeýärler. Çümýärler. Daşyň çukurynda, gyrymsylygyň aşagynda, ummanda. Görünmeýän boşluga. Bu yza çekilmek duýgusy. Özüňizi gizlemek üçin däl-de, özüňizi yzyna almak üçin. Görünmekden ýüz öwürmek bilen, dünýä däl. Ejem hem görmekden ýüz öwürdi. Geçmişi bilen ýöräp başlaýan ýalydy. Ol ýaňy öýden çykdy. Hiç kimiň göwnüne degmezden ýa-da zat almazdan. Unudyljak bolýan ýaly kiçelýär ... Ejem guş ýaly kartany ýyrtdy. ' Alwaysuwutýanlar guşlaryň kosmos bilen içgin gatnaşygyny has gowy suratlandyrýar diýip pikir edýärin. Her gezek şol bir höwürtge / jaýa gaýdyp barmak; Bize boşluga, daşlaşmaga, täze tejribelere, göçmek üçin üýtgemäge, goýbermäge, duýgurlyga we ýada salmaga nä derejede mätäçligimizi görkezýär Biziň degişli ýerimiz ýer, penjire, otag ýa-da jaý bolmaly däldir. Universelem bize özümizi howpsuz duýup biljek ýerimizden has köp zat hödürleýär. Hakyky ýaşaýyş ýerlerimiz diňe adamlar bilen däl, torlar we gatnaşyklar bilen dokalan hekaýalardyr; älemi döredýän ähli jandarlar bilen. Bu düşünje bilen Yshak karta we aňyndaky guşlar bilen sazlaşýar Nihat Özdal şahyryň duýgurlygy bilen döreden bu jadyly älemden ýygy-ýygydan daşlaşýar we guşlar hakda käbir maglumatlary / maglumatlary okyja ýetirýär. Şak arkaly guş arhitekturasy atly kitabyň üstünde işleýändigini we bu jadyly älemiň aslynda toslama däldigini aýdýar: 'Guş arhitekturasyny ýazýan wagtym, ýazan zatlarymy toslama diýip pikir ederler öýdüp gorkýaryn.' Özdal romanyň dowamynda okyjy bilen gürleşmegi we Guş arhitekturasy kitaby barada maglumatlary paýlaşmagyny dowam etdirýär. Iterazyjy, Şeýle hem, okyjydan haýsy çeşmelerden peýdalanýandygyny aýdýar: Awesta, Zaratuştraçylyk dininiň mukaddes kitaby Marsel Halife Asfur (aňymyň ähli otaglarynda ýaňlanmagyny dowam etdirýän bir elegiýa), Pablo Neruda guşlar sungaty, Ken Loach Kestrel, Mantyku't-Taýr, Şäher guşlary (podkast), Wallace Stiwens Windzd Bektaş guş öýleri, İbn Hazym kepderi monjugy ... Okyjy bilen döredilen bu gepleşik, ýoluň - kitap ýazmak prosesi - kyssa, Şak we Nihat Özdalyň durmuş amallarynyň meňzeşligi, awtoryň kyssa görnüşindäki eseri bilen baglanyşygy, geçmişi, häzirki we geljegi baradaky semantik gatnaşygy döredýär. metafiksiýada aýlanýar Guş arhitekturasy kitabynyň ýazylyş döwründe Şak, adamlar bilen guşlaryň bilelikde ýaşaýan guş öýlerini / köşklerini barlamak üçin uzak ýola çykýar. Dürli duralgalarda Yshaga dürli adamlar, şekiller we hekaýalar ýoldaş bolýar. Şaýatlyk edýän zatlary, okamak praktikasy bilen birlikde üýtgese-de, okyjyny öz içine alýan sorag öňküligine galýar: Guşlaryň seslerini has köp eşidip, guşlara we öýlerine hormat goýmak, ekologik deňagramlylygyň esasy bölegi bolan guşlary, göçmek ýollaryny we ýaşaýyş ýerlerini goramak we guşlara agalyk etmezlik üçin umumy ýaşaýyş ýerlerini gurmak mümkinmi? Ilkinji duralga Saud Arabystanyndaky Kepderi diňi / Ad-Dilam. Özdal Ornitologyň bu bölüminde guşlaryň ýere we yzlary galan topraga basan pursatlarynyň bardygyny belläp, ýere degen ýerlerinde gamyşlary, deltalary we gaýaly eňňitleri, şeýle hem guşlaryň göçüp barýan ýollaryny goramalydygymyzy nygtaýar. Kelläme gelen zat, uzak göçüp gelen syýahatyndan soň Kipriň degilmedik tebigatynda Karpazdaky arça agaçlarynda dynç aljak atyşlar, daň atmazdan öň gelmegine sabyrsyzlyk bilen garaşýan awçylar, zorlugyň görünmezligi we ekologiki deňagramlylyk. Asfur ýene-de aňymyň otaglarynda ýaňlanýar: 'Nireden geldiň? / Asmanyň serhedinden, / Goňşusynyň öýünden diýdi. / Men kapasadan gaçdym, diýdi. / Wagt meniň ýeleklerimi aldy Yshagyň ikinji duralgasy, Ab-Dilamdaky Kepderi diňinde tapylan aýna kapsulasy, Ibn Battutanyň koordinatlary we sitatalary bar. Indi bu kapsulany götermek üçin kepderi ýok, ýöne Yshagyň Eýrana eltjek guş duýgusy bar. Kepderi, guşhana / köşk / penjireleri suratlar we taryhy maglumatlar bilen goldaýan erteki ýaly atmosfera ýoldaş bolan hakyky geografiýa, taryh we ornitologiýa bar Kepderi öýleriniň köp ýeri bolan kitapdaky Mardine we gögerçinlere bagyşlanan bölümi okanymda, çagalygymyň Şeherine bardym - Nikosiýa geçmişde Şeher hem diýilýärdi. Atamyň Kanlydere (Pedios) depesinde otagda otag guran hanaýly öýünde belent ýerlere ýerleşdirilen gap-gaç höwürtgelerinde hemişe kepderi ýa-da kepderi bardy. Tomus gijeleriniň irden Şeherde galyp, hanaýda ýatanymda, otagym kepderileriň sesi we mamamyň tostlanan çöreginiň we zeýtun ysy bilen doldy. Ornitolog hakda ýazýan wagtym atamyza guş öýleri hakda aýdanymda, Kiprde, köne adobe öýlerinde guşlar üçin üçegiň golaýynda boş ýerleriň bardygyny bildim, ýöne indi yz galmady. Soňra balkona çykdyk we raftorlaryň ujunda gatlaklara ýerleşdiren kepderi jaýlaryna göz aýladyk. Agşam boldy. Kepderiler öýde. Kepderi döküni bilen ösdürip ýetişdiren gyş pomidorlary, goýy ýaşyl ýapraklary bilen ýylgyrýardy. Emma mamamy kepderiniň ýüňi bilen şol sessiz boşluga iberenime bir ýyl boldy 'Tüý, guş, umuman guşlar duýgur we intellektual keşpleriň psihiki jandarlaryny aňladýar. Mysal üçin, ölenleriň jany guş görnüşinde öli bedenden aýrylýar ... Şonuň üçin guşlaryň bölünmedik bir jandary, howanyň we ýeliň öwüsýän asmanynda ýaşaýandygyny we hemişe dem we şonuň üçin adam psihikasy bilen baglanyşyklydygyny aýdyp bolar. ' Soňra hekaýamyzyň çuňňur meňzeşligine düşünerdim we uzakdan göçüp gelenligi - Huma guşy - pars dilinde gürrüň beren Isfahanda hekaýatçynyň, "Zagbur nirä gitjegini bilenok" -diýip, Yshagyň elinde galdyran kepderiniň ýüňi bilen enesi bilen hoşlaşar. Zagbur 'kölegede gezýän guş' diýmekdir. Kölegede, çukurda, boşlukda Yshagyň beýleki duralgalary: 'Şanhaý, Halfeti, Ispaniýa, Mongoliýa, Gimalaý daglary, Urla, Gesi, Indoneziýa', bu ýerde hakykat käwagt mifologiki hekaýalar bilen bilelikde bolýar. Guş görnüşleri, duşmak ähtimallygymyz we duş gelmek ähtimallygymyz ýok, boşluklardan we penjirelerden geçdi Klimmerer tarapyndan ylhamlanan guşlar, ýer bilen sazlaşykly ýaşaýan beýleki ösümlikler we haýwanlar ýaly hekaýatçylardyr. Earther bilen nädip sazlaşykly ýaşap biljekdigimizi ýada salmak üçin olaryň hekaýalary, ýoldaşlygy, düşünjeleri gerek. Nihat Özdal tarapyndan guşuň aňynda kartany yzarlamak bilen döredilen ornitolog, adamlar bilen guşlaryň arasyndaky araçäkleri bulaşdyrmaga synanyşýan, umumy ýaşaýyş ýerlerini arzuw edýän, gadymy bilimleri we tejribeleri ileri tutýan, adamlara nirededigini duýýan we guşlaryň adyndan adamlar bilen gürleşýän hekaýatçydyr: 'Ynsan merkezine öwrülen buýruk tebigatyň ritmine öz gyzyklanmalaryny girizýän bolsa-da, guşlar her ýyl bu çäkleriň çägini üýtgedýärler ... Guş diňe bir iýmit we jaý üçin dynç alman, eýsem adamyň özygtyýarlylyk hyýalyny hem synap görýär. Odaşaýyş we dynç alyş nokatlary, adam emläginiň çäklerine garamazdan guşuň erkinligini tassyklaýar. Häkimiýet guş nukdaýnazaryndan önelgesiz we wagtlaýyn. Windel, asman, akymlar we pasyllar eýeçilik edip bolmajak we paýlaşylmaly çeşmelerdir. Adam asmany setirleri bilen bölende, guş henizem oňa seredýär; Ümsüm sorag berýär: Çäkleri çyzmakda ýa-da bu ritm bilen sazlaşykly akyp bilmekde hakyky güýç barmy? Guşyň ugry, taryhda adamlaryň galdyran yzlaryna çenli aýna saklaýar; Migrasiýa ýolunyň dymmagy arkaly erkinlik bilen özygtyýarlylygyň arasyndaky tapawudy öwredýär. ' * Tekstdäki çyzylan aňlatmalar Ornitologdan getirilýär