Jaýa gireniňde aýakgap çykarmalymy? Jedelli soraga jogap ylymda

Pedja Trifunowiç ilkinji gezek söýgülisiniň öýüne baranda, aljyrady. Gapydan geçip barýarka, Sofiýa köwşüni çykarman girip biljekdigini aýtdy "Aýakgabyňyz bilen ýatýan ýeriňize girýärsiňiz ... Şol wagt men" bu ýigrenji "diýip pikir etdim" -diýdi ABŞ-da ýaşaýan Sofiýa hem serbiýaly Pedjanyň köwşüni çykarandygyny eşidip, geň galdy: "Öýüňizde aýagymyň ysyny isleýärsiňizmi? Aýakgaplarymy dowam etdirmäge rugsat ediň." Düşünişmezliklerini onlaýn paýlaşanlarynda, munuň global jedeldigine düşünýärler TikTok wideosynda Pedjanyň terlik geýenini we Sofiýanyň öýüň içinde krossowka geýip, kimiň has arassa bolandygyny soraýan ýüzlerçe teswir berildi Onda kim dogry? Jaýyň içinde aýakgap geýmek saglyga howp salýarmy? BBC World Service muny bilmek üçin mikrobiologiýa barlaghanasyna baryp gördi Aýakgabyňyzy çykarmak ýa-da almazlyk esasan ulalan ýeriňize baglydyr Easternakyn Gündogar, Aziýa we Balkan ýurtlarynyň köpüsinde içerde aýakgap geýmek gödek hasaplanýar Munuň tersine, Europeewropanyň we Amerikanyň käbir ýerlerinde myhmandan aýakgaplaryny aýyrmagyny haýyş etmek gödek hasap edilip bilner Shoesaponiýada dünýäde aýakgap babatynda iň berk düzgünler bar. Öýleriň köpüsinde aýakgaplaryň aýrylmaly çägini kesgitleýän "genkan" diýilýän ýörite giriş meýdany bar Londondaky SOAS uniwersitetiniň antropologiýa mugallymy, doktor Fabio Gygi düşündirýär: "Bir syýahatçy aýakgabyny çykarmagy ýatdan çykarsa," derrew güýçli reaksiýa bolar " "Adamlar göni manyda üstüňize bökýärler we" ýok, dur, köwşüňi çykar "diýýärler." Giginiň pikiriçe, bu reaksiýanyň arassaçylyk we filosofiki sebäbi bar: "Simwoliki taýdan daşarky, hapalanma, howp we hapa ýa-da hapa zatlar bilen baglanyşykly "Içerki, arassa saklamak isleýän ýeriňiz ... Arassalyk ýetilmeli döwlet we bu ideýanyň töwereginde köp dini däp-dessurlar emele gelýär." Dynç güni Angliýanyň Braýton şäherinde geýen jübüt krossowkalary mikrobiologiýa laboratoriýasyna alyp, olaryň üstündäki zatlary görmek üçin aldyk Swab nusgalary Braýton uniwersitetiniň mikrobiology Dr Sarah Pitt tarapyndan aýakgabyň ýokarky we aşaky böleklerinden alyndy we nusgalar bir gije petri tagamynda ösmek üçin galdyryldy Ertesi gün mikroskopda geçirilen nusgalaryň gözden geçirilmegi köp mukdarda bakteriýany ýüze çykardy Pittiň sözlerine görä, bularyň arasynda sagdyn adamlarda-da erbet ýokançlyklara sebäp bolýan we stafilokokk ýokançlygynyň sebäbi bolan Stafilokokk aureusy bar: "Özüňizi çyzyp, Stafilokokk aureusyny alsaňyz, iriňden doldurylan uly gaýnadyp bilersiňiz" -diýýär Pitt immun ulgamynyň gowşaklygy bolan adamlarda pnewmoniýa we gan aýlanyşyna hem sebäp bolup biljekdigini sözüniň üstüne goşdy Aýakgapda Stafilokok epidermidis atly bakteriýalaryň ştammy hem tapyldy Bu bakteriýalar tebigy ýagdaýda adam derisinde ýaşaýar Bu patogen immun ulgamy gowşak adamlarda çynlakaý kesel döredip biler we hassahanalarda hassalar köplenç şertnama baglaşýarlar Beýleki gözlegler, aýakgaplaryň beýleki patogenler bilen, şol sanda E. coli ýaly fekal bakteriýalary bilen hapalanmagynyň mümkindigini görkezýär Biomedikal Ylymlar Institutynyň prezidenti Pitt: "Bütin dünýäde dürli bakteriýalar bolup biler" -diýdi. "Şeýle hem kömelekler we parazitler bar" -diýdi Gözlegler, aýakgaplaryň daşky gurşawdan bakteriýalary çalt öýlerimize alyp biljekdigini görkezýär Pitt: "Mikroorganizmleriň öýde ýaşap biljekdigine we ýokaşmagy öýüňizdäki beýleki adamlara ýokaşdyryp biljekdigine güýçli subutnamalar bar" -diýdi Pitiň pikiriçe, mikroblar birnäçe gün, hatda ýyly halyda has uzak ýaşap biler Şondan soňam birnäçe gezek üstünde gezmek käbir bakteriýalary "täzeden işjeňleşdirip" we olary adamlara ýokanç edip biler Pitt düşündirýär: "Çaga bilen halyda gezip ýören bolsaňyz ... Haly basanyňyzda ýokançlygy täzeden açarsyňyz" Bu, bäbekler ýa-da garrylar ýaly immun ulgamy gowşak adamlar üçin has sagdyn ululara garanyňda has uly howp döredýär Pitt organizmlere duçar bolmagyň immuniteti ýokarlandyryp biljekdigi bilen ylalaşsa-da, gündelik durmuşymyzyň eýýäm dürli bakteriýalar bilen aragatnaşyk saklaýandygyny belleýär Pitiň pikiriçe, bu soraga jogap petri tagamynda. ýatýar "Içerde aýakgap geýmek ýigrenji, ýöne bu saglyga hakyky howp" "Dünýäniň nirede ýerleşýändigine garamazdan, giren badyňyza hökman köwşüňizi çykarmaly" "Eger hakykatdanam köwşüňizi çykarmak islemeýän bolsaňyz, gapy düşegini we hiç bir haly öýüňizdäki bakteriýalaryň mukdaryny azaltmaga kömek edip bilmez" "Iň gowusy, öýüňizi hepdede azyndan bir gezek çuňňur arassalamaly, bu bakteriýalary, tozanlary we hapalary saklamak üçin ýeterlikdir" -diýýär Indi durmuşa çykan Sofiýa we Pedja ylalaşyk gazandy Sofiýa: "Meniň pikirimçe, elmydama krossowka geýmegi makul bildim. Serbiaöne Serbiýa baranymda, aýakgap geýmelidigimi bilýärin" Coupler-aýal ABŞ-daky öýlerinde bolansoň, Sofiýa daşarda geýilmeli däl "ýapyk krossowka" geýýär "Aýagymdaky agramyny duýmagy gowy görýärin, sebäbi men ulaldym" -diýdi Pedja Sofiýanyň käbir endiklerini hem kabul etdi "Kämahal howlukýan wagtym köwşümi geýýärin" -diýýär Sofiýa sözüniň üstüni ýetirýär: "Biz hemmämizi serb ýa-da Pedjany Amerikaly etmekçi däl. Ikimiziňem şahsyýetimiz we muny birleşdirmäge synanyşýarys." Ilkibaşda iňlis dilinde ýazylan bu makalanyň terjimesinde emeli intellekt ulandyk. BBC journalisturnalisti terjime edilmezden ozal barlady