ETC başlygy: Milli kiberhowpsuzlyk gullugy kiber töwekgelçiligini dolandyrmagy has yzygiderli guramak üçin şert döreder - Söhbetdeşlik

Azerbaýjanyň kiberhowpsuzlyk ulgamynda täze tapgyryň düýbi tutuldy. Prezident Ylham Alyýewiň 2-nji iýunda gol çeken karary bilen Sanly ösüş we ulag ministrliginiň garamagynda Milli kiberhowpsuzlyk gullugy döredildi. Täze edara köp ýyl bäri ýurtda kiberhowpsuzlyk pudagynda işleýän we kanuny mirasdüşeri hökmünde işleýän Elektron Howpsuzlyk Gullugynyň esasynda döredildi Elektron howpsuzlyk gullugynyň başlygy Farid Zeýnalow "APA-Economics" -e täze agentligiň öňünde durýan meseleler, hereketleriň ileri tutulýan ugurlary, ýurduň kiberhowpsuzlyk dolandyryş modelindäki üýtgeşmeler we geljek döwür üçin niýetlenen maksatlar barada söhbetdeşlik berdi Jenap Farid, siziň alyp barýan elektron howpsuzlyk gullugyňyzyň (ESS) esasynda Milli kiberhowpsuzlyk gullugynyň (MKA) döredilmegi, ýurdumyzyň sanly howpsuzlyk arhitekturasy üçin näme wada berýär? Soňky ýyllarda dünýäde kiber hüjümleriň gerimi we çylşyrymlylygy ep-esli ýokarlandy. Döwlet edaralaryna, energiýa ulgamlaryna, maliýe pudagyna we beýleki strategiki ugurlara abanýan howplar kiberhowpsuzlygyň eýýäm milli howpsuzlyk meselesine öwrülendigini görkezýär. Bu global tendensiýalary göz öňünde tutup, Azerbaýjan jenap Prezident Ylham Alyýewiň ýolbaşçylygynda kiberhowpsuzlyk pudagynda yzygiderli möhüm ädimleri ätdi. Milli kiberhowpsuzlyk gullugynyň döredilmegi, bu prosesleriň logiki dowamydyr Sanly ösüş we ulag ministrliginiň garamagynda döredilen Milli kiberhowpsuzlyk gullugy, ETX-nyň kanuny mirasdüşeri hökmünde giňeldilen hukuk binýadynda has uly ygtyýarlyklary bolan edaranyň tejribesini we mümkinçiligini dowam etdirer. Milli kiberhowpsuzlyk gullugynyň döredilmegi, kiberhowpsuzlyk pudagynda kadalaşdyryş, gözegçilik we utgaşdyrmak mehanizmlerini ýeke-täk institusional çarçuwada durmuşa geçirmäge mümkinçilik berer. Bu, döwlet we döwlete degişli däl pudaklarda kiber töwekgelçiligini dolandyrmagy has yzygiderli guramak üçin şert döreder Täze Agentligiň esasy işleri näme bolar? Agentlik kiberhowpsuzlyk pudagynda kadalaşdyryjy we gözegçilik wezipelerini ýerine ýetirer. Şol bir wagtyň özünde, maglumat infrastrukturasynyň durnuklylygyny ýokarlandyrmak, kiber howplaryň ýüze çykarylmagy, derňelmegi we öňüni almak hereketleriň esasy ugurlary bolar. Şol bir wagtyň özünde, tutuş ýurt boýunça kiber howplar baradaky maglumatlary ýygnamak, derňemek we paýlaşmak üpjün ediler. Maksat howpsuz we dowamly sanly gurşaw döretmekdir Agentligiň işiniň esasy meseleleriniň biri hökmünde öňüni alyş çemeleşmesi öňe sürülýär. Kiber hadysalary ýüze çykandan soň reaksiýa taktikasy bilen MKA tarapyndan ulanyljak öňüni alyş gorag mehanizmleriniň arasynda düýpli tapawutlar näme bolar? Adaty kiber goranyş modelleri, adatça çeşmeleriň we maglumatlaryň ýitmegine sebäp bolýan wakalaryň netijelerini azaltmaga gönükdirilýär. MKA-nyň hereket pelsepesiniň esasy, potensial howplary krizise öwrülmezden ozal kesgitlemek we töwekgelçiligi nola çenli azaltmakdyr. Munuň üçin kiber howplara gözegçilik, derňew we irki duýduryş mehanizmleri ulanylar. Şeýlelikde, bolup biljek howplaryň täsirini azaltmak mümkin bolar Mundan başga-da, Agentlik kiberhowpsuzlyk ulgamynda habarlylyk çärelerini durmuşa geçirmek, ulanyjylara metodiki goldaw bermek, şahsy maglumatlaryň goralmagyna gözegçilik etmek we ýurt derejesinde kiber howplar barada duýduryş mehanizmlerini işläp düzmek ugrunda hereket eder Agentlik döwlet we hususy pudaklaryň arasyndaky utgaşdyrylyşy güýçlendirmek üçin nähili goşant goşar? Kiberhowpsuzlyk pudagynda üstünlikli netije diňe bir aýry guramalaryň bilelikdäki hereketi bilen däl, eýsem tutuş ekosistemada hem mümkindir. Agentlik maglumat infrastrukturasynyň subýektleriniň arasyndaky utgaşdyryşy güýçlendirer we maglumat alyş-çalşyny has çalt gurar. Döwlet edaralary, telekommunikasiýa operatorlary, internet üpjün edijileri, maliýe guramalary we beýleki taraplar bilen hyzmatdaşlygyň mehanizmleri işlenip düzüler. Hyzmatdaşlygyň bu zynjyry, kiber hadysalaryna has yzygiderli, çeýe we çydamly jogap bermek üçin esas döredýär. Gysgaça aýdylanda, Agentlik maglumat paýlaşmak, irki duýduryş ulgamlary we pudaklaýyn hyzmatdaşlygyň mehanizmleri arkaly döwlet we hususy pudaklaryň arasynda utgaşdyryjy platforma bolup durýar. rol oýnar Agentlik tarapyndan milli CERT funksiýalaryny durmuşa geçirmegiň artykmaçlyklary näme? Milli CERT funksiýalarynyň merkezleşdirilmegi, kiber howplar baradaky maglumatlary has yzygiderli ýygnamaga we derňemäge mümkinçilik berer. Bu, kiber howpy duýduryşlarynyň öz wagtynda berilmegini we hadysalara has çalt jogap bermegini üpjün eder. Şol bir wagtyň özünde dürli çeşmelerden maglumatlary utgaşdyryp dolandyrmak mümkin bolar. Netijede, ýurduň umumy kiber goranyş mümkinçilikleri güýçlendiriler. Agentligiň çäginde milli CERT funksiýalarynyň durmuşa geçirilmegi, kiber howplar barada maglumatyň merkezleşdirilmegini, derňelmegini we paýlaşylmagyny üpjün eder Köpçülikleýin sanly hyzmatlar döwründe raýatlaryň şahsy maglumatlarynyň gizlinligini goramak üçin haýsy täze mehanizmler ulanylar? Sanlaşdyrma çaltlaşdygyça, sanly hukuklary we raýatlarymyzyň şahsy maglumatlaryny goramak işimiziň iň duýgur we möhüm taraplaryndan birine öwrülýär. Agentlik şahsy maglumatlary goramak babatynda kanunçylygyň talaplaryny berjaý etmek üçin gözegçilik mehanizmlerini durmuşa geçirer we kabul edilen arzalara kanunlar bilen kesgitlener. Bu ugurda işleýän döwlet we hususy guramalaryň kanuny talaplarynyň berjaý edilmegi Agentligimiz tarapyndan yzygiderli gözegçilik ediler. Biziň maksadymyz, her bir raýatyň sanly giňişlikde özüni doly howpsuz duýmagyny üpjün etmek MKA-nyň döredilmegi Azerbaýjanyň halkara kiberhowpsuzlyk reýtingindäki ornuna we daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen hyzmatdaşlygyna nähili täsir eder? Häzirki zaman dünýäsinde kiber goranyşda üzňelikde üstünlik gazanmak mümkin däl, sebäbi sanly howplar serhetleri bilmeýär. Daşary ýurtlaryň, halkara guramalarynyň we global tehnologiýa ägirtleriniň meňzeş milli gurluşlary bilen göni we has uly hyzmatdaşlyk platformalaryny döretmäge mümkinçiligimiz bar. Bu institusional ädim daşary ýurtly hyzmatdaşlar we halkara guramalar bilen gatnaşyklary giňeltmek üçin goşmaça mümkinçilikler döreder. Bu hyzmatdaşlyk öňdebaryjy tejribäni öwrenmäge we ulanmaga goşant goşar. Şol bir wagtyň özünde, halkara platformalarynda Azerbaýjanyň pozisiýasyny hasam güýçlendirer. Şeýlelik bilen, Agentlik halkara CERT torlary, sebit kiberhowpsuzlyk platformalary we hyzmatdaş ýurtlaryň degişli guramalary bilen hyzmatdaşlygy giňeltmegi ileri tutulýan ugurlaryň biri hasaplaýar Jenap Farid, sözümiziň ahyrynda, ýakyn üç ýylda Azerbaýjanyň sanly ekosistemasynda haýsy möhüm hil üýtgeşmelerini göreris? Öňümizdäki ýyllarda kiberhowpsuzlyk, institusional mümkinçilikleri mundan beýläk-de güýçlendirmek, kiber töwekgelçiligini dolandyrmagyň mehanizmlerini kämilleşdirmek, kiberhowpsuzlyk barada jemgyýetçiligiň habardarlygyny ýokarlandyrmak we sanly hyzmatlara bolan ynamy ýokarlandyrmak ugrunda möhüm netijelere garaşarys