Etnik ýadyň yzlary: Günbatar Azerbaýjan halk döredijiligi we geografiki atlar

Indiki ylmy seminar ANAS halk döredijiligi institutynyň Günbatar Azerbaýjan halk döredijiligi bölüminde geçirildi AZERTAC-a institut tarapyndan gibrid formatda guralan seminarda bölümiň esasy gözlegçisi, Filologiýa filosofiýasynyň doktory Apoş Waliýewiň "Günbatar Azerbaýjanyň halk döredijiligini öwrenmek meselesiniň ylmy-nazary esaslary" barada hasabat berendigi aýdylýar Günbatar Azerbaýjan halk döredijiliginiň häzirki Ermenistanyň çäginde döredilen azerbaýjanyň taryhy ýurdy bolan halkyň taryhy ýadyny, etnik aýratynlygyny we ahlak gymmatlyklaryny görkezýän baý medeni mirasyň mysalydygyny belläp geçdi. 20-nji asyrda bolup geçen deportasiýa we etnik arassalaýyş prosesleriniň netijesinde maddy we medeni mirasyň köpüsi ýok edilse-de, halk döredijiliginiň halk döredijiliginiň geçmişiniň esasy çeşmelerinden biri hökmünde saklanyp galypdyr. Bu halk döredijiligini öwrenmekde taryhy-deňeşdiriji, gurluş-ýarym, etnopoetiki, sosiolinguistik we etnografiki usullar ulanylýar. Hususan-da, "betbagtçylyk (betbagtçylyk) halk döredijiligi" çemeleşmesi deportasiýa we bosgun wakalarynyň halk döredijiliginde şöhlelenmesini öwrenmäge mümkinçilik berýär. Günbatar Azerbaýjan halk döredijiliginiň esasy resanrlary asik döredijiligi, köne hekaýalar, ertekiler, rowaýatlar we hekaýalar. Aşig Alasgar ýaly suratkeşleriň döredijiligi bu gurşawyň ýokary çeper-estetiki derejesini görkezýär. Toponimiki halk döredijiligi sebitiň taryhy geografiýasyny we etnik ýadyny goraýan möhüm çeşme. Taryhy ýer atlary bilen baglanyşykly hekaýalar we rowaýatlar gadymy toponimleriň ýaşamagyny üpjün edýär we sebitiň medeni şahsyýetini öwrenmekde möhüm rol oýnaýar Soňra bölümiň esasy gözlegçisi Nurlana Mammadowa, ylymlaryň kandidaty. filologiýada "Günbatar Azerbaýjanyň toponimlerinde mukaddes giňişlik (pir, ojak, dag, suw, agaç) düşünjesiniň linguo-folkloristik derňewi" barada çykyş etdi. Çykyş eden, Günbatar Azerbaýjanyň çägindäki ýer atlarynyň gadymy watanlary we azerbaýjan türkleriniň medeni mirasyny daşaýjy hökmünde has möhümdigini aýtdy. Syýasy proseslere, göçürişlere we maksatly at dakmak syýasatyna garamazdan, halkyň ýadyna giren bu toponimleri ýok etmek mümkin däldi Hasabatda folklor pikirlenişinde pirleriň we ojaklaryň bereket getirmäge kasam edip, eldegrilmesiz hasaplanýan bejeriş energiýasynyň ýerleri bolandygy aýdylýar. Okag, Okaggaýa, Okagwerdi, Pirali, Pirmezre, Pirdag ýaly atlar sebitde giňden ýaýrandyr. Gözlegçi, Günbatar Azerbaýjanyň Gyrkhbulag, Shafa bulag we Mukaddes bulag ýaly gidronimleriniň suwuň mukaddes güýjüne bolan ynamdan dörändigini aýtdy. Bu ýerde çeşmäniň çeşmesine göz diýilýär, bu bolsa suwuň antropomorf bir jisim hökmünde seredilýändigini görkezýär Şeýle hem Nurlana Mammadowa Bütindünýä agajy ýa-da Durmuş agajy mifiniň türkleriň kosmogoniki pikirlenişiniň merkezidigini we ýerasty dünýäni, adamy we asmany birleşdirýändigini aýtdy. Günbatar Azerbaýjanda Tekagac, Goşa agaç, Piragac, Dagdagan, Ziyarat agajy ýaly dendronomiki toponimler munuň aýdyň mysalydyr. Dagdagan we arça agaçlary geografiki atlarda kesgitlenýär, sebäbi erbet güýçleri kowýan jadyly zatlar hasaplanýar 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir