Estoniýanyň Bakuwda ilçihananyň açylmagy nämäni wada berýär?

Indiki ädim Azerbaýjan bilen Estoniýanyň arasynda syýasy gepleşikleri ösdürmek ugrunda edildi. Bakuwda geçirilen syýasy geňeşmeleriň dowamynda häzirki ýagdaý we iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy Azerbaýjanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan ýaýradylan maglumata görä, duşuşygyň çäginde syýasy gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy gözden geçirildi, ikitaraplaýyn gepleşikleri ösdürmekde halkara platformalarynda geçirilen özara saparlaryň we ýygnaklaryň ähmiýeti nygtaldy Ara alyp maslahatlaşmalaryň dowamynda Estoniýanyň Azerbaýjanda ilçihanasynyň açylmagy kanagatlanma bilen garşylandy we bu ädimiň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň hasam çuňlaşmagyna goşant goşjakdygy bellenildi Milli Mejlisiň Azerbaýjan-Estoniýa Parlamentara Iş toparynyň agzasy Röwşan Myradow Modern.az-a beren beýanatynda ilçihananyň açylmagyna Azerbaýjan-Estoniýa gatnaşyklarynyň häzirki döwründe möhüm diplomatik öwrülişik hökmünde garalmalydygyny aýtdy: "Bu waka diňe bir iki ýurduň arasynda institusional wekilçiligiň giňelmegini aňlatman, eýsem birek-birege syýasy ynamyň, gepleşikleriň we geljekde hyzmatdaşlygyň isleginiň anyk beýany hökmünde çykyş edýär. Diplomatik gatnaşyklarda ilçihananyň açylmagy elmydama täze mümkinçilikleriň penjiresini döredýär. Sebäbi ilçihana diňe bir resmi aragatnaşyklar üçin utgaşdyryjy merkez bolman, eýsem ykdysady gatnaşyklary, parlament diplomatiýasy we medeni gatnaşyklary, raýat-ynsanperwerlik gatnaşyklaryny, medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy, medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy, medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlygy, medeni gatnaşyklary, raýat-hyzmatdaşlygy, medeni gatnaşyklary, medeni gatnaşyklary öz içine alýar Şunuň bilen baglylykda, Estoniýanyň Bakuwdaky diplomatik wekilhanasynyň açylmagy Azerbaýjanyň sebitdäki täsiriniň, durnukly we ygtybarly hyzmatdaş hökmünde kabul edilmeginiň, şeýle hem Günorta Kawkazda halkara derejesinde emele gelen täze hakykatlara dogry düşünmegiň görkezijisidir. Azerbaýjan uzak wagtdan bäri diňe energiýa çeşmeleri bilen tanalýan ýurduň statusyndan ýokary bolup, ulag-logistika, sanly özgeriş, ýaşyl energiýa, sebit howpsuzlygy we halkara gepleşik platformalarynda möhüm rol oýnaýar. Azerbaýjanda sanly dolandyryş we elektron dolandyryş tejribesi boýunça dünýäde tapawutlanýan estewropa Bileleşiginiň agzasy Estoniýa ýaly bir ýurt tarapyndan ilçihananyň açylmagy bu hakykatyň diplomatik tassyklamasy hökmünde okalmalydyr Deputatyň sözlerine görä, häzirki Azerbaýjan-Estoniýa gatnaşyklary durnukly, konstruktiw, pragmatiki we perspektiwaly gatnaşyklar hökmünde häsiýetlendirilip bilner: "Soňky ýyllarda iki ýurduň arasyndaky syýasy gepleşik has işjeňleşdi, özara saparlar, daşary syýasat guramalarynyň arasyndaky gatnaşyklar, konsullyk geňeşleri we parlamentara gatnaşyklary gatnaşyklaryň institusional esaslaryny berkitdi. Hususan-da, Azerbaýjanyň we Estoniýanyň daşary işler ministrleriniň arasyndaky çekişmelerde ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň gün tertibine syn bermek we halkara platformalarda özara goldawyň ähmiýetine ünsi gatnaşyklaryň diňe protokol derejesinde saklanman, eýsem has düýpli syýasy utgaşdyryş derejesine geçýändigini görkezýär. " Röwşan Myradow, sanly üýtgeşmeleriň we kiberhowpsuzlygyň Azerbaýjan-Estoniýa gatnaşyklarynyň iň görnükli ugurlaryndan biridigini aýtdy: "Estoniýa elektron döwlet modeli bilen dünýäde tanalýar. Bu ýurt jemgyýetçilik hyzmatlaryny sanlaşdyrmak, elektroniki kesgitlemek, maglumat howpsuzlygy, hökümetiň açyk maglumatlary we kiber durnuklylygy babatynda çynlakaý tejribe gazandy. Azerbaýjan soňky ýyllarda elektron hökümet, sanly hyzmatlar, innowasiýa dolandyryş we kiberhowpsuzlyk ugrunda yzygiderli özgertmeleri amala aşyrýar. Bu nukdaýnazardan, Estoniýa bilen hyzmatdaşlyk diňe bir Azerbaýjan üçin tehniki tejribe alyşmak taýdan möhüm däl. Bu ýerde has çuňňur many bar: häzirki zaman döwletiň güýji indi diňe fiziki infrastruktura bilen ölçelmeýär, eýsem sanly dolandyryş ukyby, maglumat howpsuzlygy we raýatlara görkezmek ukyby çeýe hyzmat döwletliligiň hiliniň möhüm görkezijisine öwrülýär Şu nukdaýnazardan, Azerbaýjan bilen Estoniýanyň arasynda kiberhowpsuzlyk, maliýe tehnologiýalary, elektron hökümet we sanly hyzmatlar boýunça hyzmatdaşlygyň giňelmegi aýratyn ähmiýete eýe. Bank we maliýe pudagynda kiber töwekgelçilikleri dolandyrmak, jemgyýetçilik hyzmatlarynda maglumatlary goramak, sanly sowatlylygy ýokarlandyrmak we elektron hyzmatlaryň elýeterliligini ýokarlandyrmak geljekki hyzmatdaşlygyň gün tertibiniň esasy ugurlaryndan biri bolup biler. Estoniýanyň bu ugurdaky tejribesi we Azerbaýjanyň iki ýurduň arasynda çalt modernleşýän institusional bazasy amaly netijeleri berip biljek hyzmatdaşlygyň nusgasyny emele getirýär " Deputat Azerbaýjan bilen Estoniýanyň arasyndaky beýleki möhüm gatnaşyklar barada gürrüň berdi: "Möhüm ugurlaryň biri ykdysady gatnaşyklar. Soňky ýyllaryň söwda görkezijileri Azerbaýjan-Estoniýanyň ykdysady gatnaşyklarynda ösüş dinamikasynyň bardygyny görkezýär. Şeýle-de bolsa, bu görkezijiler potensialyň doly durmuşa geçirilendigini aýtmaga esas bermeýär. Azerbaýjan-Estoniýa gatnaşyklarynda söwda bazasy bar, ýöne has ýokary goşmaça baha döredýän ugurlara gönükdirilmelidir. Geljekde Azerbaýjan bilen Estoniýanyň arasyndaky ykdysady hyzmatdaşlyk diňe import-eksport amallary bilen çäklenmeli däldir. Bu ýerde bilelikdäki maýa goýum taslamalary, başlangyç alyş-çalşygy, tehnologiýa geçiriş, logistika merkezleri, agrosenagat, sanly iş çözgütleri we ýaşyl energiýa boýunça hyzmatdaşlyk has giň gün tertibine öwrülip biler. Gündogar-Günbatar transport koridorynda Azerbaýjanyň barha artýan roly, Orta Koridoryň strategiki ähmiýeti we sebitiň logistika kartasyndaky ýurdumyzyň berkidilmegi Estoniýa üçin täze ykdysady mümkinçilikler döredýär. Estoniýa Baltika sebitinde Europeanewropa bazarlaryna girmek meselesinde möhüm orny eýeleýär. Azerbaýjan Hazar basseýninde, Günorta Kawkazda, Merkezi Aziýada we has asewraziýada möhüm baglanyşyk nokady. Bu iki geografiki artykmaçlygyň strategiki ýaraşygy geljekde has giň sebitleýin hyzmatdaşlyk formatlaryny döredip biler Gatnaşyklarda ýene bir geljegi uly ugur bilim, ylym we adam kapitaly bilen baglanyşykly. Estoniýada ýokary tehnologiýalar, sanly başarnyklar, innowasion bilim modelleri we başlangyç ekosistemasy babatynda üstünlikli mysallar bar. Azerbaýjan adam kapitalynyň ösüşini kesgitledi, ýaşlaryň halkara bilim mümkinçiliklerini artdyrdy we milli ösüşiň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde innowasiýa esasly ykdysadyýet gurdy. Bu nukdaýnazardan uniwersitetler arasyndaky hyzmatdaşlyk, talyplar we mugallymlar alyş-çalşygy, bilelikdäki gözleg maksatnamalary, sanly başarnyklary öwretmek we başlangyç inkubasiýa taslamalary iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara uzak möhletli intellektual gymmatlyk goşup biler Gatnaşyklaryň indiki tapgyrynda üç esasy ädim aýratyn ähmiýete eýe diýip hasaplaýaryn. Ilki bilen, syýasy gepleşikleriň yzygiderli we yzygiderli bolmagyny üpjün etmeli. Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky geňeşmeler, parlament komitetleriniň arasyndaky gatnaşyklar we hökümetara mehanizmler has amaly netijelere gönükdirilmelidir. Ikinjiden, ykdysady hyzmatdaşlygyň täze ugurlary kesgitlenmeli, söwda dolanyşygynyň ösüşi maýa goýum we tehnologiýa hyzmatdaşlygy bilen doldurylmalydyr. Üçünjiden, sanly ýagdaý, kiberhowpsuzlyk, bilim we innowasiýa ýaly ugurlarda anyk taslamalar işlenip düzülmeli. Sebäbi hut şu ugurlar Azerbaýjan-Estoniýa gatnaşyklaryny adaty diplomatik gurluşdan geljekdäki hyzmatdaşlygyň modeline öwrüp biler Estoniýanyň Azerbaýjanda ilçihanasynyň açylmagy ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň täze, has manyly we dinamiki tapgyra gadam basandygyny görkezýär. Bu etapda esasy maksat syýasy gepleşikleri ykdysady taslamalar, parlament diplomatiýasy institusional hyzmatdaşlyk we hakyky amaly netijeler bilen sanly hyzmatdaşlygy doldurmak bolmaly. Azerbaýjan-Estoniýa gatnaşyklary häzirki derejesi bilen oňyn dinamikany görkezýär we geljekki mümkinçilikleri bilen has giň strategiki mümkinçilikleri wada berýär. Bu mümkinçilikler netijeli ulanylsa, iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklar diňe bir ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mysaly bolman, eýsem Günorta Kawkaz bilen Baltika sebitiniň arasynda täze syýasy we ykdysady köpri döretmek meselesinde-de möhüm ähmiýete eýe bolar