"Ermenistanda geçirilen saýlawlar Russiýanyň indi hiç ýerde at oýnap bilmejekdigini görkezdi"

Ermenistanda 7-nji iýunda geçirilen parlament saýlawlarynyň netijesi garaşylmady. Premýer-ministr Nikol Paşinýanyň ýolbaşçylygyndaky "Raýatlar şertnamasy" partiýasy saýlawlarda agdyklyk etmegini dowam etdirdi. Şeýle-de bolsa, dolandyryjy topar konstitusiýa köplügini alyp bilmedi Mejlis agzasy Rasim Musabeýow saýlawyň netijeleri, Azerbaýjan bilen geljekdäki gatnaşyklar we beýleki meseleler barada "525-nji gazet" gazetine beren interwýusynda teswir berdi Jenap Rasim, Ermenistanda geçirilen saýlawlaryň netijeleri näme görkezdi? Aslynda, häzirki netijä garaşylýardy, sebäbi ähli pikir soralyşyklar we sosial ulgamlara gözegçilik Nikol Paşinýanyň we partiýasynyň saýlawlarda ýeňiş gazanjakdygyny görkezdi. Onuň nädip ýeňjekdigine şübhe bardy. Paşinýanyň konstitusiýa köplügini almagy gaty ähtimal däldi. Mejlis köplügi gazanyldy. Indi 2-3 mandat tapawudy bilen köplük gazanmak mümkin boldy. Şeýle ýagdaýda, parlamentdäki kimdir biriniň syrkawlandygyny ýa-da iş saparyna gidendigini aýdalyň, käbir kanunlary kabul etmekde kynçylyklar bolup biler. Bularyň hiç biri-de bolmady, netijeler öňki saýlawlardan beýle bir tapawutly däl. Geçen saýlawlarda dolandyryjy partiýanyň 65 mandaty bardy, indi 64-si bolar. Häzirlikçe Gagik Tsarukýanyň "Gülleýän Ermenistan" partiýasynyň parlamente girjekdigi ýa-da ýokdugy entek belli däl, 16 ses ýokdy. Hasaplamada, parlamente barsa, 5 mandat, Paşinýan partiýasy bolsa 61 mandat alar. Emma bu entek özbaşdak hökümet gurmak üçin ýeterlik. Saýlawlar Russiýanyň indi hiç ýerde at oýnap bilmejekdigini görkezdi. Ukrainada ýeňildi, saýlawlara goşulyp bilmedi, Moldowadaky saýlawlara çynlakaý gatyşdy, ýöne netije bermedi. Ereerewanda onuň gatyşmagy ters täsir etdi. Adamlaryň öň Paşinýany goldamak islemeýändigi hakykat, ýöne saýlanjak bolanda Putin gelip islän zadyny eder, şonuň üçin Paşinýanyň partiýasyny goldadylar. Netijede, Moskwa soňky ygtybarly hyzmatdaşyny, bu sebitdäki nokadyny, Günorta Kawkazy ýitirýär we belki eýýäm diýen ýaly Theeri gelende aýtsak, rus-ermeni gatnaşyklaryna nähili garaýarsyňyz? Ermenistan Europeanewropanyň integrasiýasynyň ugruny öňe sürse, Moskwa haýsy basyş mehanizmlerini ulanar? Ermeniler töwereginde bolup geçýän zatlary görýärler. Gürjüstan Russiýa bilen ähli gatnaşyklary diýen ýaly kesdi we asla diplomatik gatnaşyklary ýok. Näme boldy? Gürjüstanda Ermenistandan has erbet ýagdaý barmy? Elbetde ýok. Ermeniler Russiýanyň özi dowzaha düşjekdigini we iki eli bilen etegine ýapyşyp hiç zada ýetip bilmejekdiklerini görýärler. Olar muňa düşünýärler. Diňe Russiýadan ýüz öwürmek islemeýärler. Ermenistanyň Russiýadan köp peýda görendigi we gaz we nebit önümleri bilen üpjün edilýändigi sebäpli söwda dolanyşygynyň 40 göterimi diýen ýaly Russiýa degişlidir. Russiýadan köp mukdarda pul iberilýär. Bu ýylda 3 milliard 300 million dollar. Bu iň möhüm zat. Muny ýitirmek islemeýär, şol bir wagtyň özünde Europeewropa we Günbatar bilen hyzmatdaşlygy güýçlendirmek isleýär. Her niçigem bolsa, Ermenistan ýakyn wagtda Russiýa bilen gatnaşyklary düýpgöter azaldar diýip pikir etmeýärin. Şeýle-de bolsa, Russiýa Ermenistany jezalandyrmak syýasatyny dowam etdirse, Europeanewropa Bileleşiginiň we Günbataryň Ermenistana berýän goldawy artar diýip pikir edýärin. Bu meselede Russiýanyň şantaj hereketleri netije bermez. Indi Paşinýan saýlawda ýeňiş gazandy. Moskwanyň hem Paşinýanyň hökümeti bilen pragmatiki gatnaşyklary saklamalydygyna düşünjekdigine ynanýaryn. Elbetde, taraplar birek-birege ynanmazlar, ýöne gatnaşyklary kesilmez Saýlawyň netijeleri Azerbaýjan-Ermenistan parahatçylyk gün tertibine nähili täsir eder? Paşinýan Garabag hereketiniň nädogry ädimdigini we Ermenistany duzaga alandygyny öňünden habar berdi. Garabag hereketiniň tamamlanandygyny we ýapylandygyny aýtdy. Garabag ermenileriniň Azerbaýjana gaýdyp gelmegi mümkin däl we hatda zyýanly. Serhetleri tanamak zerur, ýagny hakyky Ermenistan düşünjesinden gürledi. Saýlawdan soň, TRIPP taslamasynyň mejlisde tassyklanmalydygyny aýtdy, bu bolsa bizi iň aladalandyrýan zat, biziň talap edýän Nakhiwana ýol açmakdan ýüz öwürmek däldigini aňladýar. ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio Ermenistanda TRIPP taslamasy barada çarçuwaly şertnama gol çekdi. Paşinýan, Azerbaýjan bilen parahatçylyk şertnamasynyň gurulmagyny, ýagny gysga wagtda gol çekilmegini we tassyklanmagyny isleýändigini aýtdy. Türkiýe bilen gatnaşyklary gysga wagtda kadalaşdyrmalydygymyzy, diplomatik gatnaşyklarymyzyň bolmalydygyny, ulag liniýalary açylmalydyr. Indi konstitusiýanyň girizilmeginde Garaşsyzlyk Jarnamasyna salgylanmanyň bardygyny we Garabagyň Ermenistana goşulmagy meselesiniň aýrylmagyny isleýäris. Paşinýanyň özi munuň manysyzdygyny aýdýar. Diňe üýtgetmek üçin täze konstitusiýa kabul edilmeli. Bu wagt alar. Kanunlaryna görä, referendum saýlawdan 6 aý öňünden geçirilip bilinmez. Şol bir wagtyň özünde, munuň üçin gaty berk referendum kanunlary bolan şol referendum kanunynda üýtgeşmeler bolmaly. Referendum, 25 göterim gatnaşanymyzda, olar üçin 65 göterim bolsa, geçirildi. Indi şol 65 göterimi ses bermek mümkin däl. Seret, bu güýçli saýlaw kampaniýasynda netijeleriň 65 göterimi gazanylmady. Paşinýanyň özi şu wagta çenli geçirilen ähli referendumlaryň netijeleriniň galpdygyny aýtdy. Häzir galplyk etmek islemeýär, kanuny üýtgetmek isleýär. Konstitusiýa kanuny 2/3 ses bilen kabul edilmeli. Nowagny, indi parlamentdäki oppozisiýa deputatlary bilen bilelikde referendum kanunyna zerur üýtgetmeler girizmeli we täze konstitusiýany referenduma tabşyrmaly. Täze konstitusiýada mundan beýläk salgylanma bolmaz Parahatçylyk şertnamasyna diňe Paşinýan we onuň hökümeti bilen däl, eýsem ermeni halkynyň gatnaşmagynda gol çekmek isleýändigimizi mälim etdik. Ermenistan halky ony saýlamak bilen, parahatçylygy goldady. Meniň pikirimçe, haýal etmän parahatçylyk şertnamasyna gol çekip bileris. Itsöne onuň parlamentdäki ýörişini bes edip bileris. Ermenistan täze konstitusiýany kabul edensoň, şertnamany parlamentde tassyklap bileris. Her niçigem bolsa, bu prosesi gaty uzaltmak ýerliksiz bolar diýip pikir edýärin Diýmek, bellän wariantyňyz mümkin bolup görünýärmi? Mümkin ýaly, häzir biziň ýaranymyz bar we Türkiýe bilen maslahatlaşarys öýdýärin. Russiýanyň sebitde at oýnamak islegine ýol bermezlige we ony aýyrmaga synanyşmalydyrys. Munuň üçin sebitde mümkin boldugyça gysga wagtda parahatçylyk üpjün edilmelidir Ermeni oppozisiýasynyň we revançistleriniň işleri we strategiýalary nähili bolar? Paşinýanyň aç-açan parahatçylyk habarlary, Azerbaýjan we Türkiýe bilen gatnaşyklaryň kadalaşmagyna çagyrýar we şeýle syýasaty alyp barmagy garşydaşlaryna-da täsir etdi. Azerbaýjanyň iň ýiti duşmany, parahatçylyga, ar almaga meýilli we parahatçylykdan ýüz öwürýän Robert Koçaryan saýlaw kampaniýasynda ýeňiş gazansa, parahatçylygy goldaýandygyny aýtmaga mejbur boldy. Bu parahatçylyk şertnamasy diňe kepilliklere mätäç. Sözüniň manysy, parahatçylyk şertnamasyna Russiýanyň howandarlygynda Moskwada gol çekilmelidi. Şeýle-de bolsa, partiýalaryň hiç biri, saýlawlara gatnaşanlaryň hiç biri-de parahatçylyga garşy çykyp bilmedi. Bu, resmi taýdan syýasy güýçleriň Azerbaýjanyň sebitdäki parahatçylygyny we territorial bitewiligini üpjün etmek we has ýokary derejededigini görkezýär. Bu gaty möhümdir Koçaryan talaplaryndan ýüz öwrüp, syýasy sahnadan çykarmy? Aslynda, bu saýlawlarda Koçerýan ýeňildi. Sebäbi 2021-nji ýylda ýeňildi, ýöne her niçigem bolsa, esasy oppozisiýa bolan parlamentde öz blogundan 28 deputat bardy. Bu saýlawlarda 11 mandat gazandy. Saýlawda ýeňilenler Robert Koçaryan. Eger aklyna gelse, şlýapasyny kellesine geýip, dowzaha Russiýa gider, pullary bolsa Moskwada. Şol sebäpli, islendik ýagdaýda özi we töweregindäkiler Koçaryanyň syýasata goşulmak wagtynyň gutarandygyna düşünmelidir diýip pikir edýärin. Tsarukýana garşy kazyýet işi açyldy. Bir tarapdan, sesler gaýtadan sanalan halatynda parlamente gitjekdigini aýdýar, ýöne şol bir wagtyň özünde-de, aýaly bilen bilelikde ýurtdan gaçyp barýarka hukuk goraýjy edaralar oňa gürlemäge rugsat bermedi. Oňa garşy jenaýat işi açyldy we ol jogap bermeli. Göçmenleriň uly jenaýatlary bar. Onuň eli diňe bir azerbaýjanlylaryň däl, eýsem ermenileriň hem gany bilen örtülendir we jezalandyrylar. Her niçigem bolsa, Tsarukýan häzir gowy işlemeýär diýip pikir edýärin. Samvel Karapetýan Paşinýan bilen bir söz tapmaga synanyşar we ony boşadyp, milliardlarça ýeri bolan Russiýa gider. Şeýle-de bolsa, Paşinýan Robert Koçaryan bilen hasap açar Ermenileriň Azerbaýjanyň awtory bolan parahatçylyk syýasatynyň netijesinde rewançistleri däl-de, Paşinýany goldamagynyň mümkindigini aýdyp bolarmy? Azerbaýjanyň hakykatlary üýtgedi. Prezidentiň ýolbaşçylygynda söweşde ýeňiş gazandy, parahatçylygy teklip etdi, Russiýanyň, soňra bolsa Europeanewropa Bileleşiginiň elini alyp, parahatçylyk etabyny we parahatçylyk gepleşiklerini ikitaraplaýyn tamamlady. Roadsollary açmak üçin zerur çäreleri gördi. Paşinýan we beýleki syýasy güýçler Ermenistanda hakykat bilen ýüzbe-ýüz bolarlar. Bu hakykatlar Azerbaýjan tarapyndan döredildi