"Entek ölmediňmi?" ermeni esgeri gezelençde sorady

18-nji maý Azerbaýjan awiasiýasy üçin möhüm gün. Hut 2006-njy ýylyň 18-nji maýynda Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti jenap Ylham Alyýew raýat awiasiýasynyň işgärleriniň hünär baýramçylygyny döretmek baradaky Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, her ýyl 2-nji iýunda (1938-nji ýylda Azerbaýjanda ilkinji awiasiýa toparynyň döredilen güni) raýat awiasiýasynyň işgärleriniň hünär baýramçylygy diýlip yglan edildi Elbetde, Azerbaýjan awiasiýasynyň hem baý taryhy bar. Rasim Babaýew şol taryhyň bir bölegi. 72 ýyllyk ömrüniň 54 ýylyny awiasiýa bagyş eden R.Babaýew hem Birinji Garabag söweşine gatnaşýar. Söhbetdeşligimizi jenap Rasim bu ugura gelende başladyk Aslynda Bakuwyň Ramana obasyndan. Gyzyklanmak üçin şu wagta çenli jemi 37 pilotyň obamyzy terk edendigini aýtmak isleýärin. Ramana bilen Zabrat howa menziliniň arasyndaky aralyk kän däl. Hatda dikuçarlar öýümiziň üstünde yzygiderli uçýardy diýerdim. Çagalar bilen bilelikde olara gygyrýardyk. Birinji klasa baranymda, mugallym çagalardan ulalansoň näme bolmak isleýändigini sorady. Şol wagt bu sözüň manysyny bilmesemem, pilot diýdim. Şeýle boldy, hakykatdanam pilot boldum Bilim taýdan nähili netije berdi? Resminamalarymy Russiýanyň Rýazan şäherindäki Aleksandr Taran pilot mekdebine tabşyrdym. Şol mekdebi 2 ýyldan soň gutardym. Bakuda gaýdyp gelip, Zabrat United Awiasiýa bölüminde ikinji pilot bolup işe başladym. Iki ýyldan soň AN-2-iň kapitany boldum. 1978-nji ýylda AN-2 uçarynyň eskadron komandiriniň orunbasary wezipesine belledim. Takmynan 5 ýyl bäri şeýle boldy. Meniň öz arzuwym bardy. Uly uçarlarda uçmak isledim. Şonuň üçin awiasiýa bölüminiň öňki başlygy merhum Wagif Sadiçä ýüz tutdum. Meni Ukrainanyň Kremençuk şäherinde dikuçar uçarmanlaryny taýýarlaýan uçuş mekdebine iberdiler Adatça köp adam uçar bilen gyzyklanýar. Uçaryň pilotynyň ýerine dikuçaryň piloty bolmagy nädip saýladyňyz? Elbetde, dikuçaryň uçardan has kyn bolmagy kyn. Uçuşyna görä, häzirki zaman uçarlarynda hemme zat awtomatlaşdyrylýar. Dikuçarda näçe awtomatlaşdyrylan bolsa-da, köp ejir çekýär. Muny duýmaly. Eger duýmasaňyz, dikuçary uçup bilmersiňiz Şeýle hem Birinji Garabag söweşine gatnaşdyňyz. Şol günleri nädip ýada salýarsyňyz? Bu gaty kyn döwürdi. Öň 15 günden bir gezek öýe gelýärdim. Biraz wagt Nakhiwanda boldum. Ilat ol ýerde köp ejir çekýärdi. Iýmit ýetmezçiligi ýüze çykdy. Haýdar Alyýewiň görkezmesine görä, Zangilan we Gubadlidäki Nakhiwan halkyna nahar taýýarladylar, men bolsa gije dikuçar bilen getirdim. Biz Eýranyň üstünden geçdik. Umuman, 3 ýarym ýyl töweregi söweşe işjeň gatnaşdym 3 ýarym ýylda uruşdan näme ýadyňyzda? Iki gezek, dikuçardan ýük düşürenimde, ikinji gezek Kerkijahanda atyldy. Bir gezek ermeni esgeri radioda: "Babaýew, entek ölmediňmi?" Iň täsir galdyryjy pursatlaryň biri Ordubadda çopanlaryň ýitmegi bilen baglanyşyklydy. Şol wakany ýada salýandygyňyzy ýa-da ýokdugyňyzy bilemok. Iki çopan dagda ýitdi. Şol döwürde bu waka uly rezonans döretdi. Goýunlar we guzular gaýdyp gelseler-de, çopanlar hakda habar ýokdy. Şol sebäpli şol daglyk ýere gitdik. Çopanlaryň jesetlerini takmynan 3400 metr belentlikde tapdyk Ermeniler çopanlary atdylar, şeýlemi? Hawa, ermeniler atdylar. Derrew öldi ýa-da ölmedi diýip biljek däl. Emma şeýle ýaraly ýagdaýda diri galmak mümkin däldi. Jesetler yzyna getirilende Ordubadda märeke bardy. Uly sag boluň. Ordubadyň ilaty beýle zatlara duýgur Şol wakalaryň janly şaýadysyňyz. Şol wagt Nakhwiwany saklamak nähili kyn boldy? Haýdar Alyýew bolmasa, Nakhwiwany küýsejekdigimize doly ynam bilen aýdýaryn. Beýik lideriň kömegi bilen saklap bildik. Bu gaty kyn döwürdi. Heýdar Alyýew günde 24 sagat töweregi işleýärdi. Ol elmydama halkyň ýanyndady. Ilaty we Nakhwiwany goramak üçin üznüksiz işledi. Umuman aýdanyňda, ruslar hemişe bize garşydy. Ermenileri elmydama goldaýarlar. Men görýän zatlarymy aýdýaryn. Ermenistan biziň duşmanymyz bolmaz. Ermeni garnymyz bilen kowarys Edil 2020-nji ýylda kowulanymyz ýaly Goý, Hudaý bize Ylham Alyýewi uzak wagtlap görmesin. Sabyr we sabyr gerekdi. Ondan soň toparlanmalydy we ahyrynda duşmany oýanmaz ýaly urmalydy. 44 günüň içinde ermeni ýeňilendigini duýmady. Şeýle hem, azerbaýjan goşunynyň Yrawana ýetýändigini gördi. Russiýa bolmadyk bolsa, ereerewany alardyk. Bu söweşde Azerbaýjan ýeňiş gazanan bolmaly. Sebäbi biz kanuny söweşýärdik. Başga adamlaryň topragyna gözümiz ýok. Landserlerimizi yzyna gaýtardyk Uruşda iki gezek atylandygymy aýdypdym, jemi 6 gezek ýüregimde we aýagymda operasiýa edildi. Emma meniň arz-şikaýatym ýok. Şu gün üçin minnetdar. Bagtymyza, bu ýeňşi gördük. Bu ýeňşiň esasy sebäbi döwlet baştutanymyz we goşunymyz. Ylham Alyýewiň alyp barýan syýasaty we dogry strategiýasy bizi ýeňişe alyp bardy Hojaly wakalaryna, adamlaryň ol ýerden daşalmagyna gatnaşdyňyzmy? Ok, men öň Hojalyda boldum. Umuman aýdanyňda, bu gaty erbet döwürdi. Her gün käbir kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýardyk. Hojalydaky wakalardan biraz öň, Hojawandda güýçli ýeňip bolmajak waka bolup geçdi. Hojawanddan has ygtybarly ýere getirilmeli adamlaryň 48-siniň - aýallarynyň, çagalarynyň, garrylarynyň şol ýerde galandygyny göz öňüne getiriň. Ol ýere baranymda, eýýäm gün ýaşdy. Hemmeler dikuçara münmek islediler. Sebäbi olar gaty gorkýardylar. Bu düşnükli. Islendik pursatda islendik zat bolup biler. Aýdyşym ýaly, jemi 48 adam bardy, dikuçarymyz adatça 28 adamy alyp bilerdi. Adamlaryň ýüzüne seretdim, hemmeler howsala düşdi. Şeýle ýagdaýda nädip birini saýlap, birini alyp, kimdir birini şol ýerde saklap bolar? Şonuň üçin "uçuş inereneri" Antonowa hemme kişä münmegi aýtdym. Dikuçarda 28-den gowrak adam bar bolsa, uçmajakdygyny aýtdy. Men ony diňlemedim, hemmesini dikuçara saldyk. Antonowyň özi penjireden girmäge mejbur boldy. Dogrusyny aýtsam, men uly töwekgelçilik edýärdim. Ilki bilen Hamd süresini okadym. Godüregimde doga etdim, Hudaý, bize kömek et, men bu adamlary diňe şu ýerden çykardym. Şondan soň Hudaý merhemetlidir. Köp adam dikuçara mündü ... awtobus ýalydy. Synanyşdym, öň tigir 8 gezek ýere degdi, nämüçindir düşdük. Şondan soň aşak düşmek üçin agyry duýdum. Jemgyýetiň şu pursatda kömek bermäge gelendigi gowy zat. Adamlar maşynlaryny hatara düzüp, çyralaryny ýakdylar. Uçuş-gonuş zolagyny döreden ýalydy. Bu elhenç pursatlardy. Adatça 18-20 minut, 38 minutda uçduk. Hemme zadyň gowy gutarandygy üçin Hudaýa şükür. Umuman aýdanyňda, uruş elhençdir. Çagalaryny sowukdan goramaga synanyşýan doňan gelinlerimizi we ejelerimizi egin-eşiklerine baglap, aklyna gelip bilmedi. Ora-da lukmanlaryň dikuçaryň içindäki ýaraly adama gatyşan pursatlary boldy. Boysaş oglanjygyň aýaklary gözüňiziň öňünde kesilýär, hiç zat edip bilmeýärsiňiz ... Adamyň gürläp bilmeýän zatlary bar (gözler dolýar). Weaponsarag göterdik. Polisiýa işgärlerimiziň edermenligini gördüm. Pulemýotly adamlar topuň öňünde çykdylar ... Hudaýa şükür, hemme zat yzymyzda. Landhli ýerlerimizi basyp almakdan azat etdik. Goý, Hudaý halkymyza beýle günleri görkezmesin