Energetika we sebit ulgamlary: Daşkent we Moskwa strategiki integrasiýany nähili üýtgedýärler

BABU, Azerbaýjan, 4-nji iýun Saparyň dowamynda Prezident Mirziýýow 29-njy Sankt-Peterburg halkara ykdysady forumynyň “Pragmatiki gepleşik - durnukly geljege barýan ýol” mowzugynda geçiriljek umumy mejlisine gatnaşmak we çykyş etmekçi Özbegistan bilen Russiýanyň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklar häzirki wagtda ep-esli giňeliş döwrüni başdan geçirýär. Soňky ýyllarda iki ýurt söwda, maýa goýum, energiýa, tehnologiýa, döwlet dolandyryşy we sebitleýin ösüş ýaly köp ugurlar boýunça hyzmatdaşlygyny ep-esli giňeltdi Ykdysady hyzmatdaşlyk Özbegistan - Russiýa hyzmatdaşlygynyň esasy bolup durýar. Russiýa Özbegistanyň iň möhüm ykdysady hyzmatdaşlaryndan biri we Özbek eksporty üçin esasy bazar bolmagynda galýar. Ikitaraplaýyn söwdanyň mukdary 2024-nji ýylda 10 milliard dollardan geçdi we 2025–2026-njy ýyllarda durnukly ösmegini dowam etdirdi. 2026-njy ýylyň ýanwar-fewral aýlarynda iki ýurduň arasyndaky söwda dolanyşygy 2025-nji ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende takmynan 32% ýokarlandy we 2,1 milliard dollara ýetdi Mundan başga-da, Russiýa Özbegistanyň ikinji uly söwda hyzmatdaşy bolmagynda galýar we ýurduň daşary söwda dolanyşygynyň 18% -ini tutýar. Şol bir wagtyň özünde, Özbek eksportynyň iň uly nokady. 2026-njy ýylyň ilkinji dört aýynda Russiýa eksport 680 million dollara barabar bolup, Özbek oba hojalyk önümlerine, dokma önümlerine, azyk önümlerine, himiýa önümlerine, gurluşyk materiallaryna we öndürilen önümlere bolan islegi görkezýär Bu sanlar diňe bir Russiýanyň bazarynyň Özbek öndürijileri üçin strategiki ähmiýetini däl, eýsem Özbegistanyň eksporta gönükdirilen pudaklarynyň bäsdeşlige ukyplylygyny hem görkezýär Söwda ösüşi maýa goýum hyzmatdaşlygynyň ep-esli giňelmegi bilen utgaşdy. Özbegistan 2025-nji ýylda durmuşa geçirilýän maýa goýumlaryna 43,1 milliard dollar, şol sanda daşary ýurt göni maýa goýumlaryna 38,2 milliard dollar çekdi. Russiýa bu jemi takmynan 4,8 milliard dollar boldy Rus işewürleriniň gerimi, diňe bir maliýe çeşmelerine däl, eýsem tehnologiki tejribe we dolandyryş tejribesine hem goşant goşýan Russiýanyň Özbegistanda işleýän 3300-den gowrak kärhanasynyň gatnaşmagynda öz beýanyny tapdy. Özbegistanyň gurluş üýtgemelerini we ykdysady diwersifikasiýany güýçlendirmekde rus maýa goýumlary möhüm rol oýnaýar Russiýa bilen Özbegistanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk energiýa pudagyna-da degişlidir. Iň soňkylardan biri, Özbegneftegaz bilen Russiýanyň Burintech kompaniýasynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk. The sides recently agreed to develop a joint roadmap aimed at strengthening cooperation in deep drilling technologies and introducing advanced equipment for oil and gas operations Energetika hyzmatdaşlygy hyzmatdaşlygyň iň strategiki ähmiýetli ugurlaryndan birine öwrüldi. Özbegistanyň çalt ösýän ykdysadyýeti energiýa öndürmek kuwwatynyň ep-esli ýokarlanmagyny talap edýär Bu nukdaýnazardan, ýadro pudagynda Russiýa bilen hyzmatdaşlyk ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň iň möhüm ugry hökmünde ýüze çykdy Rosatom bilen hyzmatdaşlykda işlenip düzülen Jizzakh sebitinde 330 megawattlyk kiçijik modully reaktor taslamasynyň durmuşa geçirilmegi, ýurduň energiýa strategiýasynda möhüm tapgyry görkezýär Ykdysadyýetden başga, Özbegistan - Russiýa hyzmatdaşlygy institusional we dolandyryş bilen baglanyşykly ugurlara barha giňelýär. Iki ýurduň maliýe ministrlikleriniň arasyndaky hyzmatdaşlyk Özbegistan üçin salgyt syýasaty, içerki gözegçilik, býudjet dolandyryşy we salgyt merkezden daşlaşdyrmak ýaly möhüm ugurlarda tejribe alyşmak we öňdebaryjy tejribäni ulanmak üçin gymmatly mümkinçilikler döretdi Häzirki Özbegistan - Russiýa gatnaşyklarynyň ýene bir kesgitleýji aýratynlygy, sebitara hyzmatdaşlygyň barha artýan ähmiýeti. Bu tendensiýa, 2025-nji ýyldan 2030-njy ýyla çenli döwürde Özbegistan - Russiýa sebitara hyzmatdaşlygynyň ýol kartasynyň kabul edilmeginde aç-açan öz beýanyny tapdy, bu maksatlar sebitleriň arasyndaky göni aragatnaşygy yzygiderli giňeltmäge, işewürler bilen işewür gatnaşyklary berkitmäge we bilelikdäki maýa goýumlary we senagat başlangyçlaryny goldamaga gönükdirilendir Sebitara hyzmatdaşlyk, KOK-lar üçin mümkinçilikleri giňeltmek we maýa goýum we tehnologiki alyş-çalyş üçin täze kanallar döretmek arkaly ykdysady gatnaşyklaryň diwersifikasiýa edilmegine goşant goşýar. Netijede sebit diplomatiýasy ikitaraplaýyn gatnaşyklary pugtalandyrmagyň barha möhüm mehanizmine öwrülýär Anotherene bir görnükli tendensiýa, Russiýanyň özbek syýahatçylary üçin iň meşhur ýerlerden biri bolmagyny dowam etdirýär Prezidentler Şawkat Mirziýoýew bilen Wladimir Putiniň arasyndaky yzygiderli aragatnaşyk, şeýle hem döwlet edaralarynyň arasynda intensiw gatnaşyklar ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň dinamiki we netijelere gönükdirilen bolmagyny üpjün edýär. Iki lideriň arasynda geçirilen soňky çekişmeler diňe bir söwda we maýa goýumlarynyň ösüşini däl, eýsem infrastruktura, senagat, ulag, sanly tehnologiýalar, bilim, innowasiýa we sebitleýin ösüşdäki hyzmatdaşlygy hem görkezdi Bu ösüşler bilelikde jemlenip, Özbegistan - Russiýa gatnaşyklarynyň has çuňňur ykdysady integrasiýa, has giň institusional hyzmatdaşlygy we uzak möhletleýin strategiki utgaşdyrylmagy bilen häsiýetlendirilýän täze tapgyra gadam basýandygyny görkezýär. Söwda möhüm esas bolup galsa-da, gatnaşyklar iri maýa goýum taslamalary, tehnologiki hyzmatdaşlyk, infrastrukturany ösdürmek we sebitleýin hyzmatdaşlyk bilen barha kesgitlenýär Şonuň üçin Prezident Mirziýewiň Russiýa eden sapary adaty diplomatik gatnaşygy däl. Köp ugurly we geljege gönükdirilen ösýän hyzmatdaşlygy görkezýär. Häzirki başlangyçlar üstünlikli durmuşa geçirilse, Özbegistan we Russiýa ykdysady arabaglanyşygyny has-da pugtalandyrmak, senagat hyzmatdaşlygyny giňeltmek we asewraziýa sebitinde durnukly ösüşe goşant goşmak üçin gowy pozisiýa eýelärler