Elnara Akimowa: Sanly gurşawda çagalary goramak döwletiň ileri tutulýan wezipelerinden biridir

Sanly tehnologiýalaryň çalt ösýän häzirki zaman döwründe sosial ulgamlar adamlaryň gündelik durmuşynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Esasanam çagalar we ýetginjekler maglumat almak, aragatnaşyk gurmak we boş wagtlaryny geçirmek üçin sosial platformalary giňden ulanýarlar. Mundan başga-da, sanly gurşawda bar bolan töwekgelçilikler çagalaryň dürli howplara duçar bolmak mümkinçiligini ýokarlandyrýar Milli Mejlisiň orunbasary Elnara Akimowa APA-a beren interwýusynda parlamente hödürlenen kanunyň esasy maksadynyň sanly gurşawda çagalaryň hukuklaryny we hukuk bähbitlerini has netijeli goramagyny üpjün etmek, sosial ulgamlary howpsuz ulanmagyň mehanizmlerini güýçlendirmek we bu ugurdaky hukuk kadalaryny häzirki zaman kynçylyklaryna laýyklaşdyrmakdygyny aýtdy Sanly howplara garşy kanuny goranyş mehanizmi döredilýär Deputat soňky ýyllarda çagalaryň zyýanly maglumatlara, kiber yzarlamalaryna, psihologiki zorluga, şahsy maglumatlary bikanun ýygnamagyna we sosial ulgamlar arkaly dürli manipulýasiýa täsirlerine duçar bolýandyklaryny aýtdy: "Uly mümkinçilikler döretmekden başga-da, internet we sosial ulgamlar hem käbir howplary döredýär. Çagalaryň ýaşyna garamazdan sanly platformalara girmegi olaryň fiziki, psihologiki we ruhy taýdan ösmegine ýaramaz täsir edip biler. Şunuň bilen baglylykda, döwletiň esasy wezipelerinden biri häzirki zaman tehnologiýalarynyň mümkinçiliklerinden peýdalanyp çagalaryň howpsuzlygyny üpjün etmekdir. Kanun taslamasy bu maksatlara hyzmat edýär we çagalaryň hukuklaryny goramak ulgamynda Azba sanly hukuklaryny goramak pudagynda täze bir basgançak döredýär." Halkara tejribesine laýyk gelýän çemeleşme ulanylýar Elnara Akimowa, kanun taýýarlanylanda dünýäniň öňdebaryjy ýurtlarynyň tejribesiniň üns bilen öwrenilendigini we halkara ülňüleriniň göz öňünde tutulandygyny aýtdy: "Ösen ýurtlaryň birnäçesi sosial ulgamlary ulanmakda eýýäm ýaş çäklendirmelerini ulanýarlar. Aýratynam Awstraliýada kabul edilen" Onlaýn howpsuzlyk barada "kanun bu ugurda möhüm mysallaryň biridir. Sosial platformalarda hasaba alynmagyň iň az ýaş çäkleri, şol bir wagtyň özünde-de Azerbaýjanyň milli kanunçylygyny hasaba alýan milli tejribäni göz öňünde tutýar. 16 ýaşy çagalaryň ösüş aýratynlyklary, psihologiki taýýarlyk sanly howplaryň derejesini we tebigatyny göz öňünde tutup saýlanan deňagramly çemeleşme " Onuň sözlerine görä, kanun taslamasynyň iň möhüm täzeliklerinden biri, 16 ýaşa ýetmedikleriň ýaş çäklendirmeleri ulanylýan sosial ulgam platformalarynda şahsy sanly hasap açyp bilmezligi: "Bu kada çagalary zyýanly mazmundan goramaga hyzmat edýär. Häzirki wagtda köp sosial platformalarda ýaş çäklendirmeleri resmi taýdan ulanylýar we iş ýüzünde ulanylyşy netijesiz. Täze kanun taslamasy tarapyndan tassyklanan ýaşlar tarapyndan tassyklanan ýaşlar. adam hukuklary we şahsy maglumatlary goramak ýörelgeleri Ene-atanyň gözegçiligi güýçlendirilýär Elnara Akimowa 16-18 ýaş toparyna aýratyn çemeleşmäniň kanun taslamasynda kesgitlenendigini aýtdy "Taslama laýyklykda, 16-18 ýaş aralygyndaky adamlar sosial ulgamlarda hasap açyp bilerler. Şeýle-de bolsa, bu amal ene-atanyň ýa-da beýleki kanuny wekiliň razyçylygy we gözegçiligi astynda amala aşyrylar. Bu çemeleşme, çagalara sanly mümkinçiliklerden peýdalanmaga mümkinçilik berýär we olaryň howpsuzlygyny üpjün edýär. Ene-atalar çagalaryň ulanýan mazmunynyň görnüşini, mahabatyň görnüşini we platformanyň ulanylyş möhletini kesgitläp bilerler. Bu mehanizm maşgala edarasynyň roluny güýçlendirýär. Sebäbi internetde çagalaryň howpsuz alyp barmak endikleriniň kemala gelmeginde ene-atanyň gözegçiligi möhümdir " Platformalaryň çynlakaý borçlary bar Deputat kanunyň taslamasynyň diňe ulanyjylar bilen baglanyşykly bolman, eýsem sosial ulgam platformalarynyň jogapkärçiligini ýokarlandyrýan möhüm düzgünleriň hem bardygyny aýtdy: "Platforma üpjün edijileri çagalaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin ýörite tehniki we guramaçylyk çäreleri görmeli. we akyl saglygyna zyýan berip biljek mazmunyň ýaýramagynyň öňüni almaly. Mundan başga-da, manipulýatiw dizaýn usullaryny ulanmak çäklendirilen. Mysal üçin, ulanyjyny uzak wagtlap platformada saklamaga gönükdirilen çäksiz aýlaw mehanizmleri ýa-da wideolaryň awtomatiki başlamagy ýaly funksiýalaryň ýerine ýetirilmegi bilen baglanyşykly berk talaplar kesgitlenýär. Bu çemeleşme çagalaryň arasynda sanly endikleriň öňüni almaga hyzmat edýär. " Şahsy maglumatlary goramak ileri tutular Elnara Akimowa kanun taslamasynyň möhüm taraplarynyň biriniň şahsy maglumatlary goramakdygyny belläp geçdi: "Üçünji taraplara saklamak, toplanan maglumatlary täjirçilik maksatlary üçin ýaş barlamak maksady bilen ulanmak gadagandyr. Barlamak prosesi gutarandan soň platformalar şeýle maglumatlary derrew ýok etmeli. Bu, raýatlaryň şahsy durmuşyny üpjün etmek meselesinde möhümdir. Sanly howpsuzlyk mazmuny düzgünleşdirmek bilen çäklenmän, şahsy maglumatlaryň goragyny hem öz içine almalydyr. " Zyýanly mazmuna garşy operatiw gatyşma mehanizmi döredilýär Deputat kanunyň taslamasynda çagalaryň ömrüne, saglygyna, jynsy bitewiligine we beýleki hukuklaryna howp salýan mazmunyň öňüni almak üçin ýörite mehanizmleri göz öňünde tutýandygyny aýtdy: "Platformalar üznüksiz tertipde işleýän sanly gözegçilik ulgamlaryny döretmeli we howply mazmun ýüze çykan pursadyndan iň köp 24 sagadyň dowamynda howply mazmunyň ýaýramagynyň öňüni almaly. Bu talap çagalaryň howpsuzlygyny derrew üpjün etmek üçin hyzmat edýär. Häzirki döwürde maglumatlar gaty çalt ýaýraýandygy sebäpli, şeýle ýagdaýlara gijikdirilmegi gaty agyr netijelere getirip biler Azerbaýjanda daşary ýurt platformalarynyň kanuny jogapkärçiligi ýokarlanýar Elnara Akimowa, kanun taslamasynyň Azerbaýjanda daşary ýurt sosial ulgam platformalarynyň işiniň kanuny esaslaryny kesgitlemegi hem göz öňünde tutýandygyny aýtdy: "Azerbaýjan ulanyjylaryna hyzmat edýän platformalar biziň ýurdumyzda hasaba alynmaly, aragatnaşyk merkezini döretmeli we döwlet edaralarynyň isleglerine derrew jogap bermeli. Bu çemeleşme halkara tejribesinde giňden ulanylýar we sanly özygtyýarlylyk talaplaryny ýerine ýetirýän sanly kanunlar Dolandyryş jogapkärçiliginiň mehanizmi emele gelýär Deputatyň sözlerine görä, kanun taslamasy bilen Dolandyryş hukuklary kodeksine täze makalalar goşmak platformalaryň jogapkärçiligini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir: "Eger platformalar ýaşy barlamak, howpsuzlyk çärelerini ulanmak, şahsy maglumatlary goramak ýa-da döwlet edaralarynyň haýyşlaryna jogap bermek baradaky borçnamalaryny ýerine ýetirmese, olara çynlakaý maliýe sanksiýalary ulanylar. Bu kanunyň ýerine ýetiriş mehanizmlerini has täsirli eder " Elnara Akimowa geçiş düzgünleriniň kanun taslamasyna goşulýandygyny belläp: "Kanun çap edilenden soň güýje girmez. Platformalara täze talaplara uýgunlaşmak üçin ýeterlik wagt berler. Bu döwürde, ýaş kesgitlemek we howpsuzlyk mehanizmlerini ornaşdyrmak bilen baglanyşykly tehniki mümkinçilikleri döretmeli bolarlar. Bu çemeleşme kanunyň amaly ulanylyşyny has netijeli eder " Sagdyn sanly gurşawyň emele gelmegine möhüm goşant Elnara Akimowa kanunyň taslamasynyň kabul edilmeginiň Azerbaýjanda çagalaryň sanly hukuklaryny goramak ugrunda möhüm ädim boljakdygyna ynanýar: "Bu inisiatiwanyň esasy maksady sosial ulgamlaryň ulanylmagyny çäklendirmek däl-de, has ygtybarly we jogapkärli etmek. Kanunyň kabul edilmegi, sanly gurşawda çagalaryň hukuklaryny goramaga, zyýanly maglumatlardan goragy güýçlendirmäge, sosial ulgam platformalarynyň işlemeginiň hukuk mehanizmlerini gowulandyrmaga we döwletiň dolandyryş mümkinçiliklerini ýokarlandyrmaga hyzmat eder. Iň esasy zat, sagdyn, howpsuz we jogapkärli sanly gurşawda indiki nesliň emele gelmegine möhüm goşant goşar