El Nino Kipre hem täsir eder: Yssy tomus, has uzak guraklyk garaşylýar

Güneş: "El Nino şertleri ýüze çyksa, ortaça ýokary temperatura, has uzyn we has güýçli guraklyk, umumy ygalyň azalmagy ýa-da Kiprde tomusda we gyşda gysga möhletli ygalyň bolmagy mümkin" -diýdi Kipr Türk gullugynyň (TAK) soraglaryna jogap bermek we tomus çaklamalaryna we gyşa baha bermek bilen, Güneş şu ýyl howanyň hapalanmagyny ýygy-ýygydan döredýän tozan transporty barada hem beýanat berdi El Ninonyň özi bilen temperaturanyň ýokarlanmagy, guraklyk, güýçli ýagyş, suw joşmalary we tupan ýaly aşa howa hadysalaryny getirýändigini belläp, Sinan Güneş Kipr ýaly Gündogar Ortaýer deňzi ýurtlarynyň bu ýagdaýa gönüden-göni däl-de, atmosfera dolanyşygy arkaly täsir edýändigini aýtdy El Nino öňki ýyllarda-da temperatura rekordlaryny döretdi Güneş, Bütindünýä Meteorologiýa Guramasy (WMO) tarapyndan neşir edilen global möwsümleýin howanyň täzelenişine ünsi çekip, maglumatlara görä Pacificuwaş ummanyň deňiz üstündäki temperaturanyň çalt ýokarlanýandygyny aýtdy. Güneş, El Nino şertleriniň iýun-awgust aýlarynda ýüze çykma ähtimallygynyň 80 göterime, noýabr aýyna çenli dowam etmeginiň ähtimallygynyň 90 göterime deň boljakdygyny aýtdy Öňki ýyllarda başdan geçirilen El Nino prosesleriniň Kiprde we dünýäde Kiprde temperatura ýazgylaryna sebäp bolandygyny ýatladýan Sinan Güneş, 2024-nji ýylyň 14-nji iýunynda Türkeli şäherinde ölçenen 46,8 dereje temperaturanyň soňky 50 ýylda hasaba alnandygyny aýtdy Meteorologiýa bölüminiň müdiri Sinan Güneş, howanyň üýtgemegi bilen birlikde howanyň üýtgemegi bilen birlikde diňe bir howanyň temperaturasyny däl, eýsem beýleki meteorologiki hadysalary hem öz içine alýandygyny mälim etdi, 2025-nji ýylyň dekabrynda Beýlerbeýde her inedördül metre 232 kilogram ýagyş, fewral aýynda Geçitkale-de minus 6.2 dereje we soňky 24-nji noýabrda Serdarlyda iň soňky sagatda 171 kilometre ýetdi "1975-nji ýyldan bäri iň yssy noýabr boldy" Güneş galan gyş we ýaz möwsümine baha berip, "Dekabr aýyndan maý aýynyň ahyryna çenli ýagyşly döwür etdik" -diýdi we mart aýynyň 1987-nji we 2003-nji ýyldan soň soňky 51 ýylyň üçünji ýagyşly martydygyny aýtdy Mart aýynda möwsümleýin adaty ýagyşyň her inedördül metr üçin 35 kilogramdygyny bellän Güneş, şu ýyl mart aýynda her inedördül metre 84 kilogram ýagyşyň hasaba alnandygyny we 140 göterim ýokarlandygyny aýtdy Sinan Güneş, temperatura barada durup geçip, 20 ýyllyk noýabr aýynyň 50 ýyllyk ýazgylara görä “iň yssy noýabr” bolandygyny aýtdy. Adaty ýagdaýa garanyňda 64 göterim az ýagýan bu döwürde Güzelyurtda ölçenen 34 derejäniň 1975-nji ýyldan bäri ýurtda iň ýokary noýabr aýydygyny aýtdy Dekabr hem yssydy 2025-nji ýylyň dekabrynda we noýabr aýynda howanyň temperaturasynyň 1,5 gradusdan ýokarydygyny mälim eden Güneş, "2025-nji ýylyň 20-nji dekabryny öz içine alýan 50 ýyllyk döwürde, 2009-njy ýyl bilen birlikde rekord derejede 6-njy dekabr boldy" -diýdi Januaryanwar we fewral aýlarynda ortaça temperaturanyň hem kadadan ýokarydygyny mälim eden Güneş, maglumatlary paýlaşdy: "2026-njy ýylyň fewraly, 2026-njy ýyldaky 51 ýyllyk döwürde 2016-njy ýyldan soň iň yssy 2-nji fewral boldy." "2025-nji ýylda 98 gün tozana sezewar bolduk" Recentlyakynda howanyň hapalanmagyny ýygy-ýygydan döredýän tozan barada beýanat beren Güneş, 2023-nji ýyldan bäri tozan daşamagynyň kem-kemden ýokarlanýandygyny belläp, "2025-nji ýylda 98 gün tozana sezewar bolduk" -diýdi Tozanly günleriň sanynyň köpelmeginiň Gündogar Ortaýer deňziniň geografiýasyna täsir edýän pes basyş ulgamlary bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny mälim eden Sinan Güneş, tozanly howanyň dowamlylygynyň 2011-nji ýylda bary-ýogy 15 gün bolandygyny aýtdy; 2023-nji ýylda 61 güne, 2024-nji ýylda 73 gün we 2025-nji ýylda 98 güne çenli ýokarlanjakdygyny mälim etdi. Güneş 2026-njy ýylyň ilkinji 5 aýynda 40 gün tozan daşamagyň boljakdygyny aýtdy Kipr, geografiki ýerleşişi sebäpli dünýäniň iň möhüm tozan çeşmesi bolan Afrikadan (Sahara çöli) we Eastakyn Gündogardan emele gelýän çöl tozanlarynyň gönüden-göni täsiri astyndadygyny mälim eden Güneş, tozan daşamagynyň esasy sebäbiniň guraklyk we çölleşmekdigini aýtdy. Gün; Çölleşmegiň, ýerleriň zaýalanmagynyň we gurakçylygyň Kipr ýaly köp ýurt üçin çynlakaý howp salýandygyny aýtdy Güneş, ululygy mikronlarda aňladylýan, çöllerde we güýçli şemallarda emele gelýän pes basyş merkezleriniň hereketi bilen atmosfera garylan inçe tozan bölejikleriniň gaty uzak sebitlere äkidilip bilinjekdigini we bu ýagdaýyň adamlara we ekosistemalara ýaramaz täsirini görkezdi. Günüň, global howanyň üýtgemegi, çölleşmek we guraklyk köpelmegi bilen geljekde sebite has köp tozanyň getirilmegine garaşylýar. -diýdi Bölümiň işi Meteorologiýa bölüminiň işi barada maglumat beren Güneş, meteorologiki ölçegleri bökdençsiz dowam etdirýändiklerini we toparlaryň Alagadi we Famagusta ýerüsti sebitinde 47-e çenli artdyrylan awtomatiki stansiýalary oturtmak üçin meýdança çykýandyklaryny aýtdy Sinan Güneş, çyglylyk, temperatura, basyş, ýel, ýagyş we gün ýaly parametrleriň gyssagly maglumatlar bilen gözegçilik edilip bilinjek bu stansiýalaryň dördüsiniň theewropa Bileleşiginiň goşandy bilen döredilendigini mälim etdi, Sinan Güneş Ercan howa menzilindäki bölümiň köne binasynda abatlaýyş işleriniň dowam edýändigini aýtdy Güneş, Ercan howa menzilinde Meteorologiýa gözegçilik diňiniň gurluşygynyň häzirki wagtda bölümiň iň möhüm zerurlygydygyny aýtdy