Hünärmen: Çagalaryň sanly howpsuzlygyny güýçlendirmek üznüksiz bilim talap edýär

Çalt sanlylaşdyrmagyň häzirki zaman döwründe internet çagalaryň we ýetginjekleriň bilim, aragatnaşyk we şahsy ösüşi üçin mümkinçilikleri giňeldýän hem bolsa, täze howplar döredýär Kiberhowpsuzlyk boýunça hünärmen we gözlegçi Lamiýa Najafowa AZERTAC-a beren beýanatynda bu pikiri aýtdy Soňky ýyllarda biziň ýurdumyzda çagalaryň sanly howpsuzlygyny üpjün etmek üçin möhüm ädimleriň görülendigini, bilim taslamalarynyň döwlet edaralary, bilim edaralary we raýat jemgyýeti guramalary tarapyndan durmuşa geçirilendigini aýtdy. Hususan-da, kiberhowpsuzlyk pudagynda işleýän guramalar tarapyndan gurnalan okuwlar, mekdeplerde geçirilen bilim çäreleri, internetiň howpsuz ulanylmagy bilen baglanyşykly sosial kampaniýalar we ene-atalar üçin taýýarlanan usulyýet materiallary oňyn netijeleri berýär. Şol bir wagtyň özünde, tehnologiýalaryň ösüş depgini göz öňünde tutulsa, ýerine ýetirilen işleriň yzygiderli we yzygiderli giňelmegine zerurlyk bar; Bilermen, kiber jenaýatçylar tarapyndan şahsy maglumatlaryň ogurlanmagy, balykçylyga garşy hüjümler, sosial in engineeringenerçilik usullary, kiber yzarlamak, galp profiller, zyýanly programma üpjünçiligi we onlaýn galplyk wakalarynyň häzirki döwürde çagalaryň ýüzbe-ýüz bolýan esasy kiber howplaryndan biridigini aýtdy. Emeli intellekt tehnologiýalarynyň ösmegi bilen bir hatarda "çuňňur ýasama" wideolaryň, manipulýasiýa mazmunynyň we dezinformasiýa töwekgelçiligi hem artýar "Sosial ulgamlarda kiberhowpsuzlygy goramak üçin ilkinji nobatda çagalaryň sanly sowatlylygynyň derejesini ýokarlandyrmak möhümdir. Tejribe görkezýär, tehniki gorag gurallary näçe güýçli bolsa-da, ulanyjynyň howpsuzlyk häsiýeti gowşak bolsa, töwekgelçilikler galýar. Şonuň üçin çagalykdan çagalara howpsuz parol syýasaty öwredilmelidir, şahsy maglumatlary goramak, şübheli baglanyşyklara girmezlik we gizlinlikde habarlaşmak gerek Lamiýa Najafowanyň pikiriçe, ene-atalaryň roly hem möhümdir: "Häzirki zaman çemeleşmesi diňe bir çagalaryň internetden peýdalanmagyna gözegçilik etmek bilen çäklenmän, eýsem olar bilen açyk gepleşik gurmagy hem talap edýär. Ene-atalar ulanylýan platformalary bilmelidirler, howpsuzlyk sazlamalaryny bilmelidirler we sanly gurşawda ýüze çykyp biljek töwekgelçilikler barada çagalary bilen yzygiderli söhbetdeşlik geçirmelidirler." Hünärmen, çagalaryň sanly howpsuzlygyny üpjün etmekde bilim ulgamynyň hem möhüm rol oýnaýandygyna ynanýar. "Anotherene bir möhüm ugur, kiberhowpsuzlyk temalarynyň bilim ulgamyna has giňden birleşdirilmegi bolup durýar. Maglumat howpsuzlygy, sanly etika, şahsy maglumatlary goramak we howpsuz internet hereketleri mekdep programmalarynda yzygiderli öwredilmelidir. Halkara tejribe kiberhowpsuzlyk medeniýetiniň kemala gelmeginden has täsirli netijeleriň gazanylýandygyny görkezýär" 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir