Ykdysady we strategiki

Naturalurda tebigy gaz getirmek prosesi respublikan mejlisiniň Baş Assambleýasynda ara alnyp maslahatlaşyldy. Jemgyýetçilik işleri we ulag ministri Erhan Arykly, gazylyp alynýan ýangyç bilen elektrik öndürmegiň ýokary çykdajylara sebäp bolýandygyny we energiýanyň üýtgemeginiň möhümdigini aýtdy. Ministr Aıkyly bu kontekstde Türkiýeden HHR-e tebigy önümleri getirmek taslamasynyň durmuşa geçiriljekdigini aýtdy. Arykly: "Bu, biziň ýurdumyz üçin strategiki we ykdysady girdeji bolar" -diýdi. Respublikan türk partiýasynyň (CTP) orunbasary Salahi Şahiner hökümetiň bu prosesi ýeterlik derejede aç-açan we meýilleşdirilen görnüşde dolandyryp bilmejekdigini öňe sürdi Şahiner "Tebigy gazy ýurda getirmegiň prosesi" barada häzirki çykyş edip, tebigy gazyň ýurduň ykdysadyýeti we energiýa pudagy üçin möhüm pursatdygyny aýtdy. Tebigy gazyň energiýa çykdajylaryny azaltmakda möhüm goşant goşup biljekdigini aýdyp, Şahiner şeýle möhüm taslamanyň ýeterlik düşündiriş bermezden halka mälim edilendigini öňe sürdi Infrastruktura we taýýarlyklar doly tamamlanmalydyr Bu işiň hökümet tarapyndan çynlakaý dolandyrylmaýandygyny öňe süren Şahiner, teswirnamanyň iýun aýynda gol çekiljekdigini aýtdy, ýöne bu işde degişli edaralaryň roly barada ýeterlik maglumat berilmedi. Şahiner Ykdysadyýet we Energetika ministrliginiň bu taslamadaky pozisiýasyny sorap, zerur gaz infrastrukturasynyň we taýýarlyk işleriniň tebigy gaz ýurda ýetmezden ozal tamamlanmalydygyny aýtdy Elektrik çykdajylary çynlakaý ýük Şahiner, elektrik energiýasynyň çykdajylarynyň halka agyr ýük salýandygyny aýdyp, Kipr Türk Elektrik Guramasynyň tebigy gazyň girizilmegi bilen üýtgedilip gurulmalydygyny aýtdy. Maglumatlara esaslanýan energiýa dolandyryşynyň we uzak möhletleýin energiýa strategiýalarynyň zerurdygyny belläp, Şahiner maýa goýumlarynyň haýal etmän durmuşa geçirilmelidigini aýtdy Maliýe ministri Özdemir Berowa Şahineriň tankytlaryna jogap edip, oppozisiýanyň aýdanlarynyň hakykaty görkezmeýändigini öňe sürdi. Tebigy gaz taslamasy boýunça alnyp barylýan işleriň premýer-ministr we hökümet hyzmatdaşlary bilen uzak möhletleýin gatnaşyklaryň netijesidigini mälim eden Berowa, bu işiň meýilleşdirilen tertipde dowam edýändigini aýtdy. Tebigy gaz ýurda baryp ýetse, ilkinji ulanylýan ýeriň elektrik energiýasy öndürýän desgalar boljakdygyny mälim eden Berowa, soňky döwürde syýahatçylyk pudagynyň, senagat zolaklarynyň we ýaşaýyş jaýlarynyň ulanylyşynyň hem nyşana alnandygyny aýtdy. Berowa zerur paýlaýyş torlaryny meýilleşdirmek üçin gözlegleriň geçiriljekdigini aýtdy. Premýer-ministriň bu taslama barada habar beriş serişdelerinden öwrenendigi baradaky aýyplamalary ret eden Berowa, teswirnama taýýarlyk işleriniň dowam edýändigini we bu taslamanyň Türkiýe Respublikasynyň Wise-prezidenti Cevdet ılmazyň iýun aýynda geçiriljek TRNK-a sapary wagtynda has anyklaşdyryljakdygyny aýtdy 2028-nji ýylda ulanylmaga berler Jemgyýetçilik işleri we ulag ministri Erhan Arykly öz çykyşynda gazylyp alynýan ýangyç bilen elektrik öndürmegiň ýokary çykdajylara sebäp bolýandygyny we energiýanyň üýtgemeginiň gutulgysyz bolandygyny aýtdy. 30ewropa Bileleşiginiň 2030-njy ýyldan başlap ýangyç ýagyny ulanmagyna çäklendirmeler girizjekdigini ýatladýan Arykly, Günorta Kipriň bu sebäpli dürli sanksiýalara sezewar edilýändigini aýtdy. Taslama barada tehniki jikme-jiklikleri paýlaşan Arykly, Alanyýadan başlap, Teknecik elektrik stansiýasynyň TRNC-de ýerleşýän sebitine ýa-da kesgitlenmeli başga bir nokada takmynan 97 kilometre barabar tebigy gaz geçirijisiniň meýilleşdirilendigini habar berdi. Gol çekiljek teswirnamada ýerine ýetirilmeli ähliumumy işleriň jikme-jikliklerini öz içine aljakdygyny mälim eden Arykly, in engineeringenerçilik işleriniň 2026-njy ýylda tamamlanjakdygyny we taslamanyň 2028-nji ýylda durmuşa geçiriljekdigini aýtdy Strategiki ähmiýete eýe Bahasy takmynan 700 million dollar diýlip çaklanylýan bu taslamanyň diňe bir DHK üçin däl, eýsem sebit üçin hem strategiki ähmiýete eýedigini mälim eden Arykly, geljekde Ortaýer deňzinde Europeewropa tapylyp bilinjek tebigy gazyň geljekde Türkiýäniň üsti bilen Europeewropa daşalmagyna mümkinçilik döredip biljekdigini aýtdy. Taslamany "parahatçylyk köprüsi" hökmünde häsiýetlendiren Arykly, meseläniň syýasy çekişmelerden başga-da baha berilmelidigini aýtdy we tebigy gaz liniýasynyň ýurda möhüm ykdysady we strategiki girdeji getirjekdigini aýtdy Beýleki tarapdan, CTP-nyň orunbasary Ongun Talat gün tertibinde durýan "Energetika syýasatlarynda aç-açanlygyň we umumy düşünjäniň borjy" atly çykyşyny yzyna alandygyny habar berdi. Talat, taslamanyň jikme-jiklikleri aýdyňlaşdyrylandan soň öz baha berişlerini halk bilen paýlaşjakdygyny aýtdy