Ecrin Bulut: Aýallaryň görünmeýän tagallalary

Ekrin Bulut Maşgala ýygnanyşygynda, ýygnananlaryň hemmesini nahar bişirmek we arassalamak üçin kim geçirýär, kim oturyp gülýär? Esasanam Ortaýer deňzi görnüşindäki patriarhal jemgyýetlerde aýallaryň aşhanadan hiç wagt çykmazlygy we "aljyraňňy aýallar" diýlip atlandyrylmagy seýrek däl. Ajaýyp dynç alyş güni guşlar aýdym aýdýarlar we gün sary öwüsýär. Aýal öňki agşamyň ýadawlygyndan irden 5-de oýanyp, derrew aşhana ylgaýar ... ilki poly süpürýär, soňam süpürýär, soň çagalary we adamsy üçin ertirlik naharyny taýýarlaýar, soň bolsa günortan naharynda näme iýmeli, haýsy desert hödürlener, oturgyçlar arassa we ş.m. ýaly meseleler bilen ýeke özi göreşýär. Soňra aýal arassalaýar we günortan sagat 1-e çenli nahar taýýarlaýar. Şondan soň derrew özüni ýokaryk çykarýar, makiýa upyny geýýär we has “görnükli” görünmek üçin has zenan böleklerini geýýär. Bularyň hemmesi tagallalaryny ýapmak üçin, sebäbi bular her niçigem bolsa edilmeli, ýöne "biynjalyk däl" ýaly görünmeli. Myhmanlary garşylaýar, isleglerine eýerýär, kyrk adama hyzmat etmäge synanyşýar we bu ýeterlik däl ýaly, bu zatlary edende hiç haçan ýekeje kömek soramaly däldir. Myhmanlar gidenlerinde, hemme zady tertibe salýar, soň çagalaryna we aýalyna duýgudaşlyk görkezmegiň wagty geldi. Işleýän hem bolsa, ertirki iş üçin öz eşiklerini, adamsynyň eşiklerini we çagalarynyň eşiklerini ütükleýär. Sosiologiýada "üç gezek çalşyk" diýilýär. Dunan Dankombe we Dennis Marsden 1995-nji ýylda durmuşa çykan aýallar baradaky gözleglerinde aýan boldular. 1. Meşhur çalşyk, häzirki zaman senagat rewolýusiýasyndan soň aýallaryň iş durmuşyna gatnaşmagy bilen maşgala üçin ykdysady girdeji getirýän doly ýa-da doly däl iş güni. 2. Çalyşmak, her jemgyýetde diýen ýaly medeni kadalara öwrülen aýallaryň işden gaýdyp gelenlerinden soň edýän öý işleri. Üçünji üýtgeşiklik, maşgala gatnaşyklaryny saklamak ýa-da içerki guramany meýilleşdirmek ýa-da ahlagy ýokary saklamak ýaly wagtyň geçmegi bilen aýallyk bilen baglanyşykly emosional meseleleri ýerine ýetirmekdir Mugt zähmet bir däl, müňlerçe çörek bilen deňdir "Tölenmedik ideg işine baha bermek we goldamak garyplygy azaltmagyň we jyns taýdan deňligi ösdürmegiň açarydyr. Hil taýdan ideg ulgamlaryna elýeterlilik aýal-gyzlara bilim, iş we liderlik üçin wagt we mümkinçilikleri gazanmaga mümkinçilik berýär. Esasy infrastruktura hökmünde ideg etmek aýal-gyzlara kuwwat berýär, jemgyýetleri güýçlendirýär we has adalatly we öz içine alyjy ykdysadyýet gurýar." - Beatrik Punt How ene almany iýeninden bäri bütin dünýäde aýal-gyzlaryň zähmetine ähmiýet berilmedi we köp feministler bu görünmeýän ýa-da görünmeýän zähmetleriň hem iş hasaplanmagyny üpjün etmek üçin gün-günden synanyşýarlar. Emma hakykat, aýallar asyrlar boýy işlediler, işlemeýän aýal ýokdy, ýöne aýallar öz tagallalaryny iş hasaplamak üçin iň köp synanyşdylar. Öý zähmeti we ideg bilen meşgullanýanlarynda ulgam olary işden uzaklaşdyrýardy. Munuň iň uly mysaly, bu tölenmedik zähmetiň 708 million aýal-gyzy işden uzaklaşdyrýandygyny öňe sürýän Halkara Zähmet Guramasydyr. Esasanam 25-54 ýaş aralygyndaky 379 million aýal, ideg jogapkärçiligi sebäpli işçi güýjüne gatnaşyp bilmeýär. Bu aýyrmak bilen aýallar durmuşdan we ýaşaýyşdanam daşlaşdylar. Ykdysady garaşsyzlyk aýalyň gazanyp biljek hukugy däldi. Sebäbi patriarhal ulgam aýal-gyzlary ikinji derejeli raýatlar derejesine çenli peseltmegi hemişe makul bilýär. Jemgyýetiň bu görnüşiniň ösmegi üçin zerur esasy işler ilki bilen aşa feminizasiýa edildi we bu hakykatdanam aýallary jezalandyrdy. Emma häzirki wagtda tölenmedik zähmetiň 75% -i aýallar tarapyndan edilýär. Mundan başga-da, Borgen taslamasynyň netijelerine görä, dünýädäki aýallar we gyzlar her gün 12,5 milliard sagat tölenmedik iş edýärler, dünýäde tölenmedik zähmetiň dörtden üç böleginden gowragy BMG aýal-gyzlar hünärmeni Şahra Razawiniň pikiriçe, “tölenmedik zähmet” jemi içerki önümiň (JIÖ) bölegi hökmünde göz öňünde tutulmalydyr. Mysal üçin, feminist ykdysatçylaryň we statistikaçylaryň gözleglerine görä, tölenmedik zähmet Argentinadaky jemi içerki önümiň ýedi göterimini tutýar. Bu görkezijiler, meselem, Tanzaniýada ösmedik ýagdaýynda köpelýär. 63%! Ortaça, pes girdejili ýurtlarda oba ýerlerinde aýallar günde 14 sagat diňe öý işlerine sarp edýärler. Mundan başga-da, bank we ätiýaçlandyryş pudagynyň gymmatlyklaryny göz öňünde tutanyňda Şweýsariýada tölenmedik zähmet deňdir. Razawiniň pikiriçe, bu tagallalara ykdysady taýdan baha bermek gaty möhümdir, sebäbi resmi pudaklaryň we ykdysadyýetleriň esaslarynyň berk bolmagynyň sebäbi şol. Bu tagallalaryň ähmiýetini ykrar etmeýän jemgyýet sagdyn işläp bilmez Taryhyň dowamynda aýallaryň tölenmedik zähmeti maşgalalara goldaw bermek, ykdysadyýeti goldamak we köplenç ýeterlik däl sosial hyzmatlary doldurmak üçin çykdajylary subsidirledi. Şeýle-de bolsa, bu tölenmedik zähmet henizem iş hasaplanmaýar. Bu tagallalaryň näme üçin iş hasaplanmaýandygyna düşünmek üçin Pýer Bourdiunyň Habitus we Medeniýet paýtagty teoriýasyny gözden geçirmeli. Bourdieu-yň pikiriçe, şahsyýetleriň bilmän dünýä inen jemgyýeti we medeniýeti, käbir kabul edilen özüni alyp barş usullaryny we meýillerini özüne çekýär. Jemgyýet asyrlar boýy aýallara tölenmedik zähmetiniň gymmatly däldigini we iş hasaplap bolmajakdygyny öňe sürýär. Bu zähmet aýal-gyzlaryň eýýäm bolmalysy ýaly tebigy instinkt bolmalydygyna ynanýardylar, munuň sosial täsir (endik) bolandygy barada hiç haçan gönüden-göni aýdylmady, sebäbi şonda patriarhal ulgam mundan peýdalanyp bilmez we tölenmedik zähmeti iş diýip hasaplamaly bolardylar Kipriň örtülen zähmetleri Adamyz, taryhyň dowamynda ösen çuňňur patriarhal kökleri we medeniýeti bilen ideallaşdyrylan maşgala profilini çekdi. Thisöne bu adaty maşgala tertibi kim üçin ideal? Kimiň peýdasyna? Ses bermek we saýlanmak hukugyny gazanan aýallar ýa-da kanunlardan ozal adaty adam hukuklary bolan hukuklaryny yzyna gaýtaryp bermek, maşgalanyň içinde ösüş hasap edilip bilinmez. Patriarhiýanyň iň uly oýunlaryndan biri, adamyň tebigatynda bar bolan, ony adam edýän hukuklarynyň ilki aýallardan alynmagy we soňra "aýallaryň hukuklary" ady bilen bereket hökmünde satylmagydyr Adaty oba hojalygy döwründen ozal (1960-njy ýyla çenli) oba ýerlerinde aýallar agyr fiziki zähmet çekýän erkekler bilen ekin meýdanlarynda işleýärdiler we maşgalada "tölenmedik maşgala işgärleri" -den başga rol oýnamaýardylar. Özbaşdak "aýal" bolup bilmezdiler, kimdir biriniň aýalydy, ýagny biriniň tölenmedik işgäri ... Çagalara ideg etmek, nahar bişirmek we dokamak ýaly öý işlerinde aýallar henizem ýeke galýardylar. Şoňa laýyklykda aýallaryň jemgyýetçilik gymmaty, öý zähmetine bolan islegleri we maşgalalarynyň berip biljek maliýe güýji bilen ölçeldi. Mysal üçin, gyzlyk / προίκα (proika) däbi, emlägi diňe nikalaşýan adama geçirmek, öýdäki aýal-gyzlary düzýän patriarhal häkimiýeti kanuny we medeni taýdan berkitdi. (Bu däp boýunça, gyzyň tarapy tarapyndan gurlan jaý köplenç adama berildi.) Adaty oba hojalygy buýrugy ýykylyp, maşgalalar şäherlerde mesgen tutup başlanda, iki esse aýlyk zerurlyga öwrüldi. Şäherdäki ýaşaýyş üçin ýokary çykdajylar we ykdysady üýtgedip gurmak prosesi Kipr aýal-gyzlaryny işçi güýjüne (hyzmat ýa-da jemgyýetçilik pudaklary) köpeltdi. Şeýle-de bolsa, aýallaryň daşarda işläp başlamagy, öý rollarynyň paýlaşylýandygyny aňlatmaýar. Häzirki zaman iş durmuşy dünýä indi, aýallaryň işçi güýjüne gatnaşmak derejesi gaty ýokary, ýöne döwlet tarapyndan goldanýan gündelik ideg hyzmatlary ýeterlik däl. Mundan başga-da, aýallaryň ikisiniň hem resmi işçi güýjüne gatnaşmagynyň we tölenmedik zähmetini dowam etdirmeginiň ýene bir sebäbi "gowy aýal / ene" mifologiýasy we jemgyýetçilik basyşy. Enelik we aýallyk hormat we abraý bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr Tölenmedik zähmet üçin synp çözgüdi Öý işçileriniň köpüsiniň immigrantdygyny gördüňizmi? Esasanam 2000-nji ýyllardan soň adanyň iki tarapynda işleýän öý işçileriniň sany ýokarlandy. Az býujetli immigrant aýallar, esasanam Günorta-Gündogar Aziýadan we Gündogar Europeewropadan öý işlerini öz üstlerine aldylar. Emma patriarhal gurluş saklanyp galypdyr. Kiprli orta we ýokary gatlakly aýallar gazanan pullaryny iş ýerlerinde saklamak üçin öý işçilerine sarp edip başladylar we henizem tölenmedik öý zähmetini dowam etdirdiler. Bu ulgam maşgaladaky adaty erkek rolunyň sorag edilmeginiň öňüni alýar. Öý işleri aýallaryň arasynda (synp we jyns taýdan iýerarhiýa bilen) gaýtadan geçirilendigi sebäpli, Kipr erkekleriniň öý zähmetine gatnaşmak borjy aradan aýryldy. Marksistik-feminist jemgyýetçilik köpeliş teoriýasyna laýyklykda kapitalizm işçileriň her gün güýçli işe gitmegini we işçileriň täze nesli bolmagyny üpjün edýär; Aýallaryň ösmegi üçin öý zähmetine mätäçdigini öňe sürýär. Kipriň kapitalistik dünýä ykdysadyýetine goşulyşmagy aýallary içerki ýüküň has köp çekmegine itergi berdi. Aýallar öý ýüküni çekmedik bolsalar, erkek işçi güýji beýle köp işlemezdi we üstünlik gazanyp bilmezdi Uzyn hekaýa; Durmuş, How Eneden bäri äsgerilmedik we kemsidilen aýallaryň zähmetinden döreýär. Haýsymyz boş garnyň üstünde uklap bilýärdik? Haýsymyz hapa gurşawda ýaşap bileris? Ilki bilen ýaşaýan jemgyýetimiziň kadalaryny we gymmatlyklaryny kimden öwrendik? Bu adaty "adaty ulgamyň" entek üýtgemezliginiň ýeke-täk sebäbi, patriarhal ulgamdan peýdalanýanlaryň bir günden peýdalanýan aýallarynyň ýagdaýyna düşmegi we şol bir garalmagy. Aýallaryň zähmeti doly azat edilmese we resmileşdirilmese, her gün aşhanada we jaýyň beýleki burçlarynda tükenýän aýallar adamzadyň iň köp ýaýran jenaýaty bolup galar