Ekrin Bulut: Dürlüligiň ulanylyşy: Etnosentrizmiň infrastrukturasy hökmünde ilatyň birmeňzeşligi

Ekrin Bulut Kipr adasy etnosentrizmiň iň uly pidalaryndan biridir; Adamlar etnosentrizmi bulaşyk taryhynyň aňyrsyndaky çylşyrymly sosiologiki bulaşyklykdan gutulmak üçin gaçmak mehanizmi hökmünde ulandylar. Etnosentrizm, beýleki tarapdan, ksenofobiýa (ýagny ksenofobiýa) we ksenofob häsiýetlerine, idiomalara we gymmatlyklara ýol açýar. Etnosentrizm “olar we biz” mentalitetini döredýär, soň ksenofobiýa bu tapawudy ýokarlandyrýar Etnosentrizm gadymy Gresiýadan we gadymy Müsürden şu güne çenli asyrlar boýy bar bolsa-da, William Graham Sumner bu termini ilkinji gezek 1906-njy ýylda ulanypdy. Etnosentrizm diýilýän bu "kesel" asyrlar boýy bar, emma globallaşma we immigrasiýa ýaly sebäpler sebäpli biziň döwrümizde oňa has köp täsir edip başladyk Etnosentrik jemgyýet, şübhesiz, ilatyň birmeňzeşligini gazanmaga çalyşýar. Etnosentrizm we birmeňzeş ilat biri-biri bilen raýdaş. Jemgyýetdäki adamlar etnik, din, dil, gymmatlyklar, kadalar we ýaşaýyş durmuşy ýaly ölçegler boýunça birmeňzeş ýa-da meňzeş bolsa, ksenofobiýanyň öňüni alar diýip pikir edip bileris, emma bu jemgyýet wagtyň geçmegi bilen has ksenofob bolýar. Aslynda beýle jemgyýetleri garynja koloniýalary bilen deňeşdirýärin. Garynja bar, ullakan, her sözi bar, aýdýanlaryny edýär (romantik diktator ýaly). Beýleki tarapdan, beýlekiler birek-birege meňzeýän ownuk garynjalar, bütin gün uklamazdan işleýär we lider üçin bir zat edip bilýär. Bilelikde ýaşaýan ýerasty köşgi bar, ýöne işçi garynjalar bu köşgi hiç haçan dadyp bilmeýärler, bu bolçulygyň rahatlygyndan diňe ýekeje şa aýal garynjasy lezzet alýar. Garynjalar näçe çyksa-da, hemişe özlerini şol ýerasty köşgüň şahsyýetleri hökmünde kesgitleýärler. Beýleki koloniýalardaky garynjalar öz koloniýasyndakylara gaty meňzeýän hem bolsa, olara hemişe duşmançylyk edýärler. Durmuşlaryny hiç haçan görmedik şa aýalynyň ahlagynyň çäginde ýaşaýarlar, nätanyş adamlary öldürýärler, bu ýeterlik bolmasa, gymmatlyklaryna "dönüklik etmezlik" üçin özleri ölýärler Onda ilatyň birmeňzeşligi we etnosentrizm biri-birini nädip iýmitlendirýär? Garynjalar ýaly, birmeňzeş adamzat jemgyýetlerinde, şahsyýetleriň arasyndaky tapawutlar pes bolansoň, adamlar öz jemgyýetiniň gymmatlyklaryny has ýokary ýa-da umumy standartlar hökmünde görüp bilerler. Ülňüler kesgitlenenden soň, jemgyýet islendik ynkylaby ýa-da ýönekeý üýtgeşmäni öz medeniýetine howp hökmünde kabul edýär. Bu ülňüler halkyň içerki toparlara bolan ynamyny artdyrýar we daşarky dünýä garaşlylygy azaldýarka, olar birmeňzeş bolmagy maksat edinýärler. Iki ýagdaýda-da etnosentrizm we ksenofobiýa üçin gapylar açylýar Bu ilatyň birmeňzeşliginiň haýsydyr bir (mümkin) peýdasy barmy? Otherwiseogsam, näme üçin beýle jemgyýetlerde şunça wagt bäri işleýäris? Ilatyň birmeňzeşliginiň iň tanyş mysaly 1923-nji ýylda türk-grek ilat bir Exchangeasydyr. Bu ýerde gönükdirilen birmeňzeşligiň görnüşi din. Lozanna şertnamasyna goşmaça gol çekilen bu şertnama bilen Anadolyda 1,2 million prawoslaw (hristian) grek we Gresiýada 500 müň musulman (ähtimal sünni musulman) ýurtlary üýtgetmäge we öýlerini, haýwanlaryny we ýerlerini diňe dinleri sebäpli terk etmäge mejbur boldular. Bu alyş-çalyşyň (ilat alyş-çalşygy) maksady iki ýurtda-da dini esasly birmeňzeşligi döretmekdi, şeýlelik bilen Günbatar-Frakiýa türkleri ýaly azlyklaryň arasynda ýüze çykýan düşünişmezlikleriň we gapma-garşylyklaryň töwekgelçiligini azaltmakdy. Häzirki wagtda Günbatar Frakiýa geçmişdäki ýaly pajygaly we gynandyryjy bolmagyny dowam etdirýär. Esasanam mart aýynda sagçy “Spartakos” (grekçe: Σπάρτακος) şäher sanawy / syýasy emele geliş (parataxi) Komotini şäherindäki döwlet hassahanasyndaky türk şepagat uýalarynyň we lukmanlarynyň hijab geýmegini we türkçe gürlemegini gadagan etmegini isledi. Haýyşda hijabyň barlygynyň "dini bitaraplyga" we "dünýewi gymmatlyklara" garşy gelýändigi we işgärleriň arasynda türkçe gürlemegiň "aragatnaşyk ýetmezçiligine" sebäp boljakdygy aýdylýar. Emma bu aslynda demokratik gymmatlyklara garşy dälmi? Bu bir hili standartlaşdyrmak synanyşygy däl. Bu şeýlemi? Şol döwürde 1958-nji ýyldan 1960-njy ýyla çenli Kiprde geçirilen dürli kampaniýalar (Kipr respublikasynyň garaşsyzlyk güni 1960-njy ýylyň 1-nji awgusty) raýatlary belli bir dilde (türk ýa-da grek) gürlemäge çagyrdy. Aslynda, bu kampaniýalaryň gowy taraplary bar bolsa-da, erbet taraplary-da bardy. Mysal üçin; Gresiýanyň bir obasynda önüp-ösen bir türk, grek dilinde gürläp özüni has gowy beýan edip bilse-de, şular ýaly kampaniýalar ony milletinden ýa-da dininden uzaklaşdyrýardy we öz duýgularyny aýtmagyň ýerine, çekilmegini saýlap bilerdi. , A-da bir maronly üçin Kiprli maronit bilen Sanna arap arasynda şahsyýet krizisini başdan geçirmegi garaşylmadyk zat däldi. Gomogenizasiýa din we dil arkaly köp dürli usullar arkaly gazanylyp bilner, ýöne iň möhüm faktor, bu birmeňzeşligiň geljekki nesillerde ksenofobiýany döredip, etnosentrik akyl gurluşyna eýe bolmagydyr Etnosentrizm we watançylyk: Olar bir zatmy? "Etnosentrizm meselesinde, watançylyk meselesinde bolup geçýän wakalaryň tersine, etniki jemgyýetiň milletçilik gymmatlyklary bilen kesgitlenmegi raýatlyk aňy we jemgyýetiň bähbidi üçin işlemek düşünjesi bilen bilelikde ýüze çykmaýar. Watanparazlykdan tapawutlylykda etnosentrizmi watana bolan söýgi we watana bolan düşünjeli wepalylyk, jemgyýetiň öz-özüni ösdürmek üçin edýän tagallasydyr. beýleki halklara we beýleki etnik jemgyýetleriň jemgyýetçilik gymmatlyklaryna düşünmek. " Anti-rasionalistik düşünjelere alyp barýan ösen milletçilik duýgusynyň ösen rak keselinden ejir çekýär. ”- Kiriakos Cambazis (Kipr syýasatynda milletçilik) Kambazisiň ýazan ýokardaky abzasyny okaýançam, watançylygyň güýçliligi ýa-da hyjuwly tejribesi etnosentrizme sebäp boldy diýip pikir etdim. Kambaziler hakykatdanam watançylyk bilen etnosentrizmiň arasyndaky baglanyşygy göz öňüne getirmäge kömek edýär. Ilki bilen, ikisiniň hem beýleki etnik toparlara bolan garaýşynyň arasyndaky tapawudy nygtaýar. Etnosentrizm aslynda zorlukly, weýran ediji we egoist, ýöne watançylyk, ýaşaýan ýurduň jemgyýetiniň ykdysady we medeni ösüşini goldaýan konstruktiw garaýyşdyr. Etnosentrizm özüni tanadýan bolsa-da, watançylyk jemgyýeti gowulaşdyrmagy maksat edinýär, maksatdaky bu tapawut daşary ýurtlulara we proseslere bolan garaýyşlaryny tapawutlandyrýar. Watançylyk sagdyn ekosistemadyr, etnosentrizm ýigrençde ýaşap ýören günebakar meýdanydyr, günebakar güneşden başga hiç zada garamaýar, gutulgysyz agşam gelende we gün ýaşanda (öz standartlarynyň nädogrydygyna göz ýetirenlerinde), boýunlary egilýär, gözlerini ýitirýär. Indiki gün dogýança kör bolarlar. Ahyryna gelendigine (pikirleriniň çüýremegine) göz ýetirende, tohumlaryny miras ýaly ýere dökýär we bu standartlaşdyrylan kadalar we gymmatlyklar indiki nesle geçer, bu aýylganç tegelek Ikinjiden, watançylyk düşünjeli ygrarlylyk bolsa-da, etnosentrizm diňe egoist düşünje. Watanparazlyga itergi islendik zat bolup biler, meselem, ýurduňyzdaky aýallaryň erkeklere garanyňda okuw materiallarynyň azdygyny bilmek we muny üýtgetmek üçin kampaniýa ýa-da gurama başlamak üçin agzybirlik we habarlylyk Şeýle-de bolsa, etnosentrizmiň sebäbi adatça belli bir topara, jemgyýete ýa-da etnik jemgyýete garşy çykmakdyr. Etnosentrizm ýigrenji, gahary we gabanjaňlygy gaýtalaýan albom ýalydyr, aýdymlar şol bir sebäp bilen ýazylýar we hemişe gaýtalanýar, çözgüt gözlenmeýär, sebäbi çözgüt gözlemek ulgamy ýok etmek, bir hili "keseki" ýa-da gelip çykan ýeriňize / öz kökleriňize / ata-babalaryňyza dönüklik etmek hökmünde kabul edilýär. Kiprde munuň iň uly mysaly, aşa milletçi we sagçy talyp guramasy EFEN (grekçe: Εθνική Φωνή Ελλήνων Ethων / Ethiniki Foni Ellinon Neon, türk: Grek ýaşlarynyň milli sesi). Watanparaz talyp guramasyndan tapawutlylykda, EFEN gynansakda orta we uniwersitet ýaşyndaky ýaşlary işe alýar we olary radikallaşmaga mejbur edýär. Bu ýaş wagtynda olar diňe bir ekstremist propagandasyna (esasanam ENOSIS) girmän, eýsem jenaýat işine çekilýär (daşary ýurt belgili belgili ulaglara hüjüm etmekden başlap, adamlary ýençmek). Çagaňyzyň mekdepden soň bir topar faşist bilen köçede ýigrenji sözleri gygyrýandygyny göz öňüne getiriň. Şeýle guramalar Geň ýeri, olaryň we agzalarynyň hem dindar bolmagy "Adam bilen ylalaşmaýan ynançlar, mantykdan has uzakda öz beýanyny tapýar. Ynançlaryň öz etniki toparyna degişlidigi adamy etnosentrizme iterýär." Daşary ýurt "jemgyýetleri baradaky negatiw ynançlar milletparaz garaýyşlaryň döremegine sebäp bolýar. Sebäbi serebellum bilen gönüden-göni baglanyşykly duýgular adamlarda etno-psihologiki gurluşlary emele getirýän mehanizmler bolup hyzmat edýär. milletçilik. "- Kiriakos Cambazis (Kipr syýasatynda milletçilik) Andonis Andoniunyň "Iňlis mekdebine şaýatlyk eden ýyllary" (bu ýagdaýy [diniň ulanylyşy we etnosentrizmiň ähmiýeti] gaty gowy düşündirýär) atly kitabynda EFEN (EFEN: Ellin ruhy ýaşlarynyň milli sesi) bilen Iňlis mekdebiniň arasyndaky dartgynlygy düşündirýän bölüminde aşakdakylary ýazýar: 2011-nji ýylda uçurym bolan K. bilen geçirilen söhbetdeşlikde aşakdakylary ýazýar: "Mekdepde EFEN bilen baglanyşykly okuwçylaryň bardygyny bilýärdik. Olarda-da köp duýgudaşlyk edýänler bardy. EFEN milletçi çykyşlara ýüz tutýardy we ýönekeý okuwçylary hem özüne çekjek görnüşde dinden peýdalanýardy. Haç wakasyndan soň EFEN Iňlis mekdebinde güýç gazanyp başlady. Talyplar EFEN hakda şeýle öwrendiler." Urşa garşy Isanyň we oňa ynanýan bir topar faşistiň bolmagy geň dälmi? Gynanýan zat, ynanýan hudaý şekili hakykatdanam olaryň hereketlerini ýazgarýar Netijede, watançylyk derman ýalydyr, halky öňe sürmegi maksat edinýär, hyjuw we tutanýerlilik bilen doldurylýar. Adamyň öz medeniýetini söýmegi, gelip çykyşy, aksenti, akylsyzlygy we başgalar bilen parahatçylykda ýaşamak sungaty. Globallaşmagyň inkär edip bolmajak peýdalary köp bolsa-da, globallaşmagy iň ýigrenýärin. Gepleýän şiwämiz, saçymyzyň stili, özümizi suratlandyrmak üçin ellerimizi nähili ulanýandygymyz, diňleýän aýdymlarymyz, tanslarymyz, hekaýalarymyz ... Özümiziň kimdigimizi, diri galmagymyzy we adamzady janly we ösýän sungata öwürmegimizden ýüz öwürmeli däldiris. Başga bir tarapdan, etnosentrizm propaganda ýaly häzirki zaman kadalaşdyrylan manipulýasiýa usullary arkaly şahsyýetleriň milletçilik duýgularyny ele alýar we isleýşi ýaly ulanýar. Spreadaýramagyny bes edip bilmeýän rak ýaly. Sebäbi şol wagyz-nesihata gireniňizden soň, erkin pikirlenmek gaty kyn, duýgularyňyz azajyk düşünişmezlikde sizi ele almaga synanyşýar. Muňa öwrenişmek we uýgunlaşmak üçin köp tertip-düzgün we içki rahatlyk gerek Kiprdäki etnosentrizm Kiprdäki etnosentrizm "biz we olar" düşünjesiniň ösmegi bilen ösdi. Öň bolmadyk "türk" we "grek" düşünjeleriniň ýerine "musulman" we "prawoslaw" bardy. Bu ýerde-de dini diskriminasiýany görüp bileris, ýöne geçmişde adamlar etnik ýa-da millet düşünjesiniň ýoklugy sebäpli özlerini dini şahsyýetleri bilen kesgitleýärdiler 2024-nji ýylda Kipr uniwersiteti tarapyndan neşir edilen Socialewropa Sosial Gözleg (ESS) 2022 maglumatlaryna görä, Kipr Europeewropadaky iň ksenofob ýurtlarynyň arasynda ilkinji onluga girýär. Mundan başga-da, gözlegiň netijesine görä Kipriň 65% -i dürli etnik toparlardan bolan adamlaryň göçmegine garşy çykýar, 48% -i immigrantlaryň Kipri ​​"has erbet" ýere öwürýändigine ynanýar. Etnosentrizm diňe bir immigrantlara degişli däldir; bu syýahatçylara, garyşyk nika çagalaryna we birnäçe kilometr uzaklykda ýaşaýan adamlara-da degişlidir Kiprdäki etnosentrizm nämä sebäp bolýar? Etnosentrizmiň özi bir jemgyýete köp sanly ýaramaz täsirlerden başga-da, käbir aýratynlyklary Kiprdäki gündelik durmuşymyzda durmuş ýörelgesine öwrüldi. Iň köp duşýan we ulanýan dilimiz. Dil bizi emele getirýär we akyl gurluşymyza täsir edýär, dil biziň pikir ýöredişimiziň esasydyr. Mysal üçin, "kapyr hem muny etmez!" Bu gülkünç ýa-da güýmenje ýaly bolup, Kipr şiwesinde möhüm orny eýelese-de, hakykatdanam "kapyr" diýlip atlandyrylýan jemgyýetiň şahsyýetini gözümiziň öňünde jynlaşdyrýar we bize adamdan pes zat hökmünde görkezýär. Wagtyň geçmegi bilen bu aňlatmanyň köp ulanylmagy beýleki tarapa ýigrenç döredip, ony şahsyýetden pes görmegine sebäp bolmazmy?