Döwlet jemgyýetçilik goldawy dowam edýär: göçürilenlere täze çemeleşme - SÖ COMGI

3-nji iýunda geçirilen Azerbaýjan mejlisiniň Zähmet we jemgyýetçilik syýasaty we adam hukuklary komitetleriniň bilelikdäki ýygnagynda ýaşaýyş jaý kodeksine "Bosgunlaryň we göçürilenleriň ýagdaýy" we "Içerki göçürilenleriň we olara degişli adamlaryň sosial goragy barada" üýtgetmeler ara alnyp maslahatlaşyldy. Jemgyýetçilik nukdaýnazaryndan gaty möhüm bolmakdan başga-da, bu üýtgeşmeler iň az derejede azerbaýjan raýatlarynyň konstitusion we emläk hukuklarynyň döredilmegini we dikeldilmegini aňladýar. Bu üýtgeşmeler bilen garaşsyzlykdan bäri 35 ýylyň dowamynda kabul edilen bosgun we göçüriş hereketleri eýýäm taryh boldy we täze Uly gaýdyp geliş kanunlary ýazylýar. Häzirki hereketiň geljekde milletimiziň we döwletimiziň taryhynda şöhratly sahypa öwrüljekdigine şek ýok. Sebäbi Uly gaýdyp geliş kanunlary ýeňliş, basyp alyş we göçüriş döwrüniň gutarandygyny we ýeňiji ýüz ýylyň başlangyjyny görkezýän esasy milli pikirdir Ermenistanyň basyp alyş syýasaty netijesinde watanlaryndan göçürilen içerki göçürilenleriň sosial goragyny güýçlendirmek Azerbaýjan döwletiniň syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryndan biridir. Soňky ýyllarda raýatlaryň bu kategoriýasynyň ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak maksady bilen ýurduň ýolbaşçylarynyň haýyşy boýunça täze şäherçeler we köp gatly ýaşaýyş jaýlary guruldy. 2007-nji ýylda 12 çadyr lageri we demirýol şäherçesi ýatyryldy we 2016-njy ýylda Finlýandiýa görnüşindäki 16 şäherçäniň iň soňkusy ýatyryldy. Içerki göçürilenleriň ýaşaýyş we ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak üçin beýik binalardan ybarat 121 täze ýaşaýyş jaýy we ýaşaýyş jaý toplumy guruldy we ulanylmaga berildi. Şeýlelik bilen, 62,000-den gowrak göçüp gelen maşgalanyň, ýagny 300,000-den gowrak göçüp gelen maşgalanyň ýaşaýyş şertleri gowulaşdy Birnäçe ýylyň dowamynda Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti tarapyndan 75 karar we buýruk gol çekildi, Azerbaýjan Respublikasynyň Ministrler Kabineti tarapyndan 224 karar we buýruk berildi, Azerbaýjan Respublikasynyň Milli Mejlisi tarapyndan 11 kanun kabul edildi. Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň 2004-nji ýylyň 1-nji iýulyndaky 298-nji karary bilen tassyklanan "Livingaşaýyş şertlerini gowulandyrmak we bosgunlaryň we göçürilenleriň iş üpjünçiligini ýokarlandyrmak boýunça döwlet maksatnamasy" kabul edildi Şol bir wagtyň özünde, şu ýyllarda "Azerbaýjan Respublikasyny basyp almakdan azat edilen ýerlere beýik gaýdyp gelmek baradaky 1-nji döwlet maksatnamasynyň" durmuşa geçirilmegi bilen baglanyşykly berk hukuk binýady döredildi, kanunçylykda degişli üýtgeşmeler girizildi, Garabagda we Gündogar Zangezurda işleýän we ýaşaýan adamlar üçin kömek pulunyň täze görnüşi döredildi, rugsat, salgyt, sosial ätiýaçlandyryş ýeňillikleri we ýeňillikler kesgitlenildi. Ara alyp maslahatlaşmak üçin getirilen üýtgeşmeler bu ugurda alnyp barylýan işleriň kanuny esaslaryny gowulandyrmak, göçüp gelenleriň basyp alyş ýerlerinden ýaşaýyş ýerlerine göçürmek, emläk hukuklaryny üpjün etmek we göçüp gelenleriň statusynyň ýitmegi bilen baglanyşykly kanunçylyk işlerini gowulandyrmak maksady bilen taýýarlandy Täze üýtgeşmelerdäki möhüm meseleleriň biri, basyp alyşdan azat bolan ýerlerde hemişelik hasaplaşyk gaznasyny döretmek başlangyjydyr. Bu gazna girýän hasaplaşyklar, göçürilenleri göçürmek we bu ýerleri eýeçiligine geçirmek maksady bilen ulanylar. Täze döredilen gaznanyň içine girýän ýaşaýyş ýerleri raýatlara kärende şertnamasy esasynda däl-de, eýeçilik hukugy esasynda berler Şol bir wagtyň özünde, kanuna teklip edilen düzedişe laýyklykda, göçürilen adamyň statusyny ýitirmek ýagdaýlary görkeziler. Göçürilýän maşgalalara köp ýyl bäri bir aýlyk kömek puluny goşmak bilen dürli sosial gorag çäreleri arkaly döwlet goldawynyň berilýändigini bellemelidiris. Anotherene bir möhüm mesele, bilim pudagynda ulanylýan goldaw çäreleriniň ýaşlaryň öýlerinden göçürilen maşgalalardan bilim mümkinçilikleriniň goralmagyna we ösmegine goşant goşmagydyr. Maglumatyňyz üçin, diňe 2025/2026-njy okuw ýylynda, tölegli esasda täze kabul edilen mejbury migrant statusy bolan 3923 okuwçynyň okuw çykdajylary döwlet tarapyndan tölenýär Şeýle hem, basyp alyş döwrüniň gutarmagy sebäpli, göçürilen adamyň ýagdaýynyň we oňa ulanylýan ýörite sosial mehanizmleriň täzeden düzedilýändigini bellemelidiris. Täze hukuk kadalarynda nämeler görkezilýär? Ilki bilen, basyp alyşdan azat bolan ýerlere göçürilenler, şeýle hem şol pursatdan başlap teklip edilýän göçürmelerden ýüz öwürýän we ýitirilen hasaplanýan göçürilenleriň ýagdaýy. Iň esasy zat, göçürilenler we göçürmek teklibini kabul etmeýän adamlar üçin status ýitirilen gününden soň 3 ýyl dowam edýär. Şeýle hem möhüm zat, bu 3 ýyllyk döwür, kanun güýje girmänkä göçürilen adamlar üçin göçürilen gününden hasaplanýar. Göçürilenler azat edilen ýerlerde jaý ýa-da kwartira bilen üpjün edilýär we ýaşaýyş jaýy derrew olara berilýär Tekliplerde okaýanlar üçin okuw tölegleriniň döwlet býudjetinden okuw döwrüniň ahyryna çenli dowam etdirilmegi göz öňünde tutulýar. Bu, döwletiň sosial gorag ulgamynyň bir statusa bagly däldigini, köp derejeli mehanizmlerden ybaratdygyny görkezýär. Maksatlaýyn sosial kömek, iş üpjünçiligi maksatnamalary, ýaşaýyş jaýy, bilim we saglygy goraýyş, reabilitasiýa we sosial integrasiýa maksatnamalaryny öz içine alýar Şeýlelik bilen, Azerbaýjan döwleti tarapyndan durmuşa geçirilýän syýasat, abadançylygy, sosial goragy we göçüp gelenleriň dogduk mekanyna gaýdyp gelmegini üpjün etmek ýurduň strategiki ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini görkezýär. Azerbaýjan döwleti bu ugurdaky işini yzygiderli dowam etdirýär we watanyna köp ýyl bäri ymtylýan adamlaryň mynasyp ýaşaýyş şertlerini tapmagyny üpjün edýär. Bu syýasat, ynsanperwerlik we döwlet-raýat raýdaşlygy ýörelgelerine esaslanýan üstünlikli sosial modeliň aýdyň mysalydyr Ulanylanda saýtdaky materiallara ýüzlenmek möhümdir. Web sahypalarynda maglumat ulanylanda, giperlink bilen salgylanmak hökmanydyr