Dos. Doktor Nigar Taşpynar: "Maliýe sowatlylygy çagalykda emele gelýär"

Gündogar Ortaýer deňzi uniwersiteti (EMU) Biznes we ykdysadyýet fakulteti, Bank we maliýe bölüminiň müdiri Dos. Doktor Nigar Taşpynar, "Çagaňyz bilen pul hakda gürleşip gördüňizmi?" çagalarda maliýe sowatlylygy meselesinde. Ady: Dos. Doktor Taşpynar öz beýanyna şu sözleri goşdy: "Kembrij uniwersiteti tarapyndan geçirilen gözleg çagalaryň pul meselesindäki esasy garaýyşlarynyň we endikleriniň esasan ýedi ýaşynda emele gelýändigini ýüze çykardy. Bu tapyndy, maliýe biliminiň orta mekdep ýa-da uniwersitet ýyllaryna yza süýşürilip bilinmejekdigini aç-açan görkezýär. Çaga başlangyç mekdebi başlamazdan ozal kellesinde puluň nämedigi we nädip sarp edilmelidigi barada düşünje döredilýär. üýtgemeler bahalarda çalt şöhlelenýär we importa esaslanýan sarp ediş gurluşy agdyklyk edýär ". Bu ussatlygyň ähmiýeti has aýdyň bolýar. Uly ýaşlylarymyzyň köpüsi mekdepde däl-de, ilkinji aýlygymyz we ilkinji aýyň ahyrynda başdan geçiren kynçylyklarymyz bilen çagalary dolandyrmagy öwrendik, çagalarymyzy şol bir synag we ýalňyşlyk prosesine goýmagyň ýerine, has ir ýaşda olara ýol görkezip bileris Onda ene-atalar anyk näme edip bilerler? Ilki bilen pul hakda gürleşmeli. Köp maşgalalarda pul henizem gadagan mesele bolup, çaganyň soraglaryna ähmiýet berilmeýär. Şeýle-de bolsa, hatda "Elektrik togy bu aýda ýokarydy, bilelikde tygşytlamagyň ýollary barada pikir edeliň" ýaly ýönekeý sözlemler çaganyň öýdäki ykdysady hakykata düşünmegine kömek edýär. Mundan başga-da, jübüsine yzygiderli pul bermek we çaganyň bu puly nädip sarp edýändigine päsgel bermezlik möhümdir. Çaga puluny gözüňizde gereksiz bir zada sarp edip biler. Birnäçe günden soň pulunyň gutarandygyny görende başdan geçirjek lapykeçligi, berilip bilinjek iň dowamly sapaklaryň biridir. Çaga ösüşi boýunça hünärmenler tarapyndan maslahat berilýän “üç banka usuly” hem ýönekeý, ýöne täsirli gural: biri gündelik çykdajylar, biri uzak möhletleýin tygşytlamak we biri paýlaşmak üçin. Çaga tygşytlaýyş bankasynyň hepdede doldurylýandygyny görende, abstrakt düşünje tygşytlamak anyk tejribä öwrülýär Maliýe sowatlylygy, aslynda pul meselesi däl-de, pikirlenmek ukybydyr. Başdan geçirmeleri tygşytlamagy öwrenýän çaga, kanagatlanmany gijikdirýär, sarp etmegiň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitleýän çaga analitiki pikirlenmäni başdan geçirýär we jübüsindäki pullary dolandyrýan çaga jogapkärçilik çekýär. Bu endikleri gazanmak üçin maliýe hünärmeni bolmak hökman däl. Bazardaky saýlawlar, doňuz bankynda tygşytlamak we "Bu aýda nämä üns bermeli?" Söhbetler okuw mümkinçilikleri. Çagalar aýdylýanlary däl-de, başdan geçirenleri içkileşdirýärler. "Bu ugurda ädýän her bir ädimiňiz, çaganyň birnäçe ýyldan soň kabul etjek maliýe kararlarynyň esasyny düzer."