Dünýä çempionatynyň senesi: 1994

1990-njy ýylda Italiýada geçirilen ýaryşdan soň 1994-nji ýylda ABŞ-da FIFA dünýä çempionaty geçirildi ABŞ 1994, futbolyň meşhur däldigini we münberde tomaşaçy bolmajakdygyny öňe sürýän 3 million 587 müň 538 adam bilen ähli kuboklara iň köp tomaşaçy çeken gurama hökmünde taryha girdi Her oýunda 68 müň 991 adam bilen Braziliýa şu wagta çenli geçirilen dünýä kuboklaryny döwdi we 1994-nji ýylda 4-nji çempionlygyny gazanyp täze rekordy täzeledi ABŞ-da geçirilen dünýä çempionatyna 24 topar, Europeewropadan 13, Günorta Amerikadan 4, Demirgazyk we Merkezi Amerikadan 2, Afrikadan 3 we Aziýadan 2 topar gatnaşdy Kamerun, Marokko, Nigeriýa, Günorta Koreýa, Saud Arabystany, Belgiýa, Bolgariýa, Germaniýa, Gresiýa, Italiýa, Gollandiýa, Norwegiýa, Irlandiýa Respublikasy, Rumyniýa, Russiýa, Ispaniýa, Şwesiýa, Şweýsariýa, Meksika, ABŞ, Argentina, Braziliýa, Boliwiýa we Kolumbiýa, ABŞ toparlary 1994-nji ýylda bäsleşdi ABŞ-da geçirilen FIFA dünýä çempionatynyň iň täsirli futbolçysy Argentinaly ýyldyz Diego Armando Maradona boldy Maradona diňe 1994-nji ýylda ABŞ-da toparyň ilkinji iki oýnunda oýnap bilýärdi. D toparynda Gresiýany 4-0, Nigeriýany 2-1 hasabynda ýeňlişe sezewar eden we bir pökgi geçiren oýunlara gatnaşan Maradona doping gözegçiligini üstünlikli geçip bilmedi. Doping alandygy anyklanan Argentinaly ýyldyz futbolçysy ýaryşdan çykaryldy Kolumbiýaly futbolçy Andres Eskobaryň toparynyň ABŞ-dan 2-1 hasabynda üstün çykmagy öz janyny ýitirdi Eskobara hüjüm edildi we ýaryşdan soň öz ýurdunda öldi. Kolumbiýaly mafiýanyň bu oýunda köp mukdarda jedel edendigi we Eskobaryň goly kabul edip bilmejekdigi öňe sürüldi ABŞ 35-nji minutda Eskobaryň öz pökgüsi bilen Kolumbiýa bilen toparçadaky oýunda 1-0 hasabynda öňe saýlandy. 52-nji minutda Ernest Stýuartyň goly bilen ABŞ hasaby 2-0-a ýetirdi. Kolumbiýaly Adolfo Walensiýa 90-njy minutda hasaby (2-1) kesgitlän pökgini tora girizdi Kolumbiýa “A” toparçada 3 oçko bilen soňky orny eýeledi we birinji tapgyrda kubogy ýitirdi Braziliýa jerime urgusynda ýeňiş gazandy ABŞ 1994 dünýä çempionatynyň finalynda çempion toparynyň jerime urgusy bilen kesgitlenen ilkinji ýaryşy boldy Brazilarym finalda Braziliýa Şwesiýany 1-0, Italiýa Bolgariýany 2-1 hasabynda ýeňip, finala çykdy Los Anjelesdäki 94 müň 194 tomaşaçynyň öňünde oýnan finalyň yzygiderli wagty we artykmaç wagty pökgini tamamlady. "Sambacılar" jerime urgusynda garşydaşyny 3-2 hasabynda ýeňip, çempionlyk kubogyny aldy. Şeýlelik bilen, Dünýä çempionatynyň taryhynda ilkinji gezek finalda geçirilen jerimeleriň netijesinde bir topar çempion boldy Braziliýada Romario, Branko we Dunga jerime urgularyny pökgä öwürdi, Marsio Santos bolsa jerime urgusyny ýitirdi Italiýada, Albertini we Ewaniniň gollaryna garamazdan, “Sky Blues” -iň finala çykmagyna kömek etmekde möhüm rol oýnan Franko Baresi, Daniele Massaro we Roberto Bagjio jerime urgusyny bir pökgä öwrüp bilmedi Dünýä çempionatynda üçünji orny Bolgariýany 4-0 hasabynda ýeňen Şwesiýa gazandy Bagjionyň jezasy ýatdan çykarylmady Roberto Bagjionyň soňky oýunda jerime urgusyndan soň gynanmagy futbol dünýäsiniň ýatdan çykmajak ýatlamalaryna öwrüldi Elleri bagryna basyp, başyny egip, hereketsiz duran Bagji, futbolyň ajaýyp pursatlarynyň birine öwrüldi Italýanlar "Mukaddes ponytail" lakamly Bagjionyň şol pursatda başdan geçiren gynanjy hakda şeýle diýýärler welin, "Sokrat zäherlenip öldi, Nitşe galýusinasiýa bilen öldi we Bagji durup öldi" 42 ýaşynda kuboga gatnaşan Kamerunly Rojer Milla, şol döwürde dünýä çempionatynda oýnan iň garry futbolçy hökmünde taryh ýazdy Kamerunly futbolçynyň bu rekordy 2014-nji ýylda Faryd Mondragona geçirildi. 2018-nji ýylda müsürli Essam El-Hadary täze rekord eýesi boldy Şeýle hem Milla, Russiýa garşy 6-1 hasabynda ýeňlişe sezewar bolan kubogyň taryhynda (42 ýyl 39 gün) iň köp pökgi geçiren iň garry oýunçy boldy Tournamentaryşyň iň köp pökgi geçirenleri rus Oleg Salenko we bolgar Hristo Stoiçkow hersi 6 pökgi geçirdi Salenko, Dünýä çempionatynyň taryhynda Russiýanyň Kameruny 6-1 hasabynda ýeňen oýunda 5 pökgi geçirip, iň köp pökgi geçiren oýunçy boldy 1994-nji ýyldaky FIFA dünýä çempionatynda iň köp gol salan topar Şwesiýa boldy Skandinawiýa ýurdy bu ýaryşda 15 pökgi geçirdi. Çempion Braziliýa 11 gol bilen ikinji ýeri eýeledi ABŞ-da geçirilen 52 oýunda 141 gol (her oýunda 2.71) tora girizildi