Dünýä çempionatynyň taryhy: Ilkinji ädim, boýkot we syýasy hyjuwlar - WC-1930 we WC-1934

Häzirki döwürde adamlaryň ekranyň öňünde gulplanan we ägirt uly býudjetleriň aýlanýan dünýä çempionaty bu günlere aňsat gelmedi. Häzirki wagtda onlarça ýurtda ýer eýeçiligini etmekçi bolýan bu ösýän global ýaryşyň ilkinji ýyllary gurbanlyklar, täsin boýkotlar we hatda syýasy diktatorlar bilen utuldy Taryhdaky ilkinji iki dünýä çempionaty - 1930-njy ýyldaky Urugwaý we 1934-nji ýylda Italiýa çempionaty häzirki wagtda bize ajaýyp bolup görünýän onlarça ajaýyp maglumatlary gizleýär FIFA-nyň öz ýaryşyny döretmek pikiri 1928-nji ýylda resmi boldy. Whyöne näme üçin Urugwaý? Munuň sebäbi diňe 1924-nji we 1928-nji ýyllarda geçirilen Olimpiýa çempionatlary ýa-da 1930-njy ýylda garaşsyzlygynyň 100 ýyllygy däldi. Esasy mesele Urugwaýyň FIFA-ny ret edip bolmajak teklibi boldy. Participatingurt gatnaşyjy toparlar üçin ähli syýahat we ýaşaýyş çykdajylaryny ýapýar we paýtagt Montewideoda ýörite “Centenario” stadionyny gurmagy wada berdi Şeýle-de bolsa, ilkinji dünýä çempionatynda topar tapmak aňsat däldi. Jemi 13 ýurt bu ýaryşa gatnaşdy. Italiýa, Ispaniýa, Angliýa we Germaniýa ýaly Europeanewropa ägirtleri ykdysady kynçylyklary we uzak aralygy görkezip, Günorta Amerika gitmekden ýüz öwürdiler. Kontinente bary-ýogy 4 topar - Belgiýa, Fransiýa, Rumyniýa we ugugoslawiýa wekilçilik etdi 13 topar 4 topara bölündi (üç toparda 3 topar we bir toparda 4 topar). Diňe toparyň ýolbaşçylary ýarym finala göni gatnaşdylar. Thearyşyň iň gyzykly pursatlaryna seretsek, açylyş oýny 1930-njy ýylyň 13-nji iýulynda Fransiýa bilen Meksikanyň arasynda geçirildi (4: 1). Fransuz hüjümçisi Lýusen Laurent dünýä çempionatynyň taryhynda ilkinji pökginiň awtorydy. Garaşylyşy ýaly, finalda iki Günorta Amerikaly ägirt biri-biri bilen ýüzbe-ýüz boldy. 93,000 tomaşaçy tarapyndan tomaşa edilen aýgytly oýunda Urugwaý birinji ýarymda ýeňildi, ýöne ahyrynda futbol taryhynda Argentinany 4: 2 hasabynda ýeňip, dünýä çempiony diýen ada eýe boldy Birinji ýaryş romantik gurban bolan bolsa, bary-ýogy 4 ýyl soň Italiýada geçirilen ikinji dünýä çempionaty göni syýasatyň we diktaturanyň guralyna öwrüldi. Bu ýaryş Benito Mussolininiň faşistik re regimeiminiň dünýäni görkezmek üçin ulanyldy. FIFA ýer eýesini Şwesiýa däl-de, gurama köp pul harçlamaga taýyn Italiýa berdi Ilkinji ýaryşdan tapawutlylykda, gatnaşmak isleýänler eýýäm köpdi we futbol taryhynda ilkinji gezek saýlama tapgyry geçirildi. 29 ýurt 16 bilet üçin göreşdi WC-1934 boýkot we täsinlikler ýaryşy diýilýär. Urugwaý milli ýygyndysy, ýaryşa gelmedik Europeanewropa ýurtlaryna hormatsyzlyk edip, 1930-njy ýylda Italiýa gitmekden ýüz öwürdi. Bu dünýä çempionatynyň taryhynda ilkinji çempionyň adyny goramak üçin indiki ýaryşa gatnaşmadyk ilkinji we ýekeje gezek. FIFA bilen düşünişmezlik eden we özlerini beýlekilerden ýokary hasaplaýan Angliýa hem ýaryşy boýkot etdi. Dünýä çempionatyna ilkinji gezek diňe 1950-nji ýylda gatnaşardylar Hoster eýesi Italiýanyň şeýle saýlama tapgyryna gatnaşmagy gaty geň zat. Gresiýa 4: 0 hasabynda ýeňilenden soň, grekler ikinji aýagyny oýnamakdan ýüz öwürdiler. Munuň para almagyň ýerine bolup geçendigi barada güýçli myş-myşlar ýaýrady Anotherene bir garaşylmadyk topar tapgyrynyň ýatyrylmagy boldy. Tournamentaryş göni 1/8 finaldan, ýagny pleý-off ulgamy bilen başlandy. Afrika yklymynyň ilkinji wekili Müsür ýaly Europeanewropa däl ýurtlaryň ilkinji etapdan öýlerine gaýdyp gelmegi tötänden däldir Italiýanyň milli ýygyndysy güýçli boldy, ýöne Mussolininiň islegi berkdi: "Italiýa çempion bolmaly!" Munuň üçin ähli serişdeler ulanyldy. Iň uly ýarag diktator tarapyndan gönüden-göni saýlanan we gözegçilik edilýän kazylardy Italiýa milli ýygyndysynyň başynda 48 ýaşyndaky zehin taktikasy Wittorio Pozzo bardy. Onuň oýlap tapan "Usuly" (2-3-2-3) taktikasy toparyň hüjüm potensialyny ajaýyp ýokarlandyrdy. Pozzonyň iň uly giden ýerlerinden biri, Argentina milli ýygyndysynyň üç öňdebaryjy oýunçysy: Luis Monti, Reýmundo Orsi we Enrike Guaita. Düzgüne laýyklykda mümkin boldy. Luis Monti munuň bilen 1930-njy ýylda (Argentina bilen) we 1934-nji ýylda (Italiýa bilen) Dünýä çempionatynyň finalynda oýnan ýeke-täk oýunçy hökmünde taryh döretdi Emin adalatsyzlygy ýaryşyň esasy temasy boldy. 1/4 finalda Ispaniýa bilen geçirilen oýun hakyky gyrgynçylyga öwrüldi. Ispaniýaly 7 oýunçy italýanlaryň gödek oýnuna göz ýuman eminler sebäpli agyr ýaralandy. Ispaniýanyň meşhur derwezeçisi Rikardo Zamora gapyrgalaryny döwmek we sarsmak bilen oýny tamamlady. Ilkinji oýun 1: 1 Duşuşykda Şweýsariýaly emin aç-açan ýalňyşlyk bilen italýan pökgüsini sanady we ispanlaryň iki pökgüsini ýatyrdy. Soň Şweýsariýanyň Futbol federasiýasy bu emini ömürlik futboldan gadagan etdi Awstriýanyň rowaýaty "Wunderteam" bilen ýarym final oýnunda ssenariýa üýtgemedi. Şwesiýaly emin Ekşlundyň we ofsaýddan bir pökginiň kömegi bilen Italiýa güýçli ýagyş zerarly meýdançada finala çykdy. Ekşlund hatda finaldan öň Mussolininiň otagyna baryp, "bereket" aldy Finalda Çehoslowakiýa bilen ýüzbe-ýüz bolan Italiýa 81-nji minutda 0: 1 hasabynda yzda galdy, ýöne ilki Orsiniň pökgüsi bilen deňleşdi we goşmaça wagtda (95-nji minut) Skawionyň pökgüsi bilen Italiýa dünýä çempiony boldy 1930 we 1934-nji ýyllar futbolyň uly sahnada peýda bolan döwri boldy. Birinji Dünýä çempionaty batyrgaýlyk we arassa sport ussatlygy esasynda gurlan bolsa, ikinji ýaryş sportuň syýasatdan daşlaşyp bilmejekdiginiň ilkinji ajy subutnamasydy. Muňa garamazdan, bu iki çempionat häzirki zaman futbol baýramçylygynyň esasy we sarsmaz esaslary hökmünde taryhdaky ornuny hemişelik saklaýar Indiki makalalarda dünýä çempionatlarynyň taryhyna syýahatymyzy dowam etdireris Awtory: Heýbat Mammadow Karar berildi, tomusda gidýär - "Fenerbagcha" hem ony tussag etdi Arda Turan ony gorady: ynanýaryn Oýun wagtynda bir janköýer stadionda öldi Ykrar edildi, bu klubyň hukugy iýildi: AFFA-da işden çykmak bolarmy? Messiniň ogly bu ädim bilen hemmeleri geň galdyrdy - Surat "Garabag" "Karwan-Yevewlahy" ýeňdi Olykmak Bakuwyň - Sanawyň bu ýerlerinde bolar Haj hakda möhüm jümle Paşinýanyň başga bir wideosy waka boldy Keremcem bu seriýa hem gatnaşýar - Surat Ysraýyl Tährandaky SEPAH merkezine hüjüm etdi Günüň goroskopy: Özüňizi subut etmek üçin mümkinçilikler bolar Bize bary-ýogy 4 sagat gerek bolar - Trumpyň Eýran baradaky beýany Eýranyň 10 punktly parahatçylyk teklibinde näme bar?